Moodist Psikiyatri ve Nöroloji Hastanesi Çocuk ve Ergen Klinik Psikoloğu Eliz Avcı, ağır şiddet davranışlarının çoğu zaman bir gecede ortaya çıkmadığını belirterek anne babaların çocuklarındaki davranış ve duygu değişikliklerini yakından takip etmesi gerektiğini ifade ediyor.

Baskı ve korku sağlıklı sınırların yerini tutmaz

Eliz Avcı, özellikle şiddet olaylarının ardından ailelerin kaygıyla birlikte çocukları üzerindeki kontrolü artırabildiğini belirtiyor. Ancak kontrolün nasıl uygulandığının önem taşıdığına dikkat çeken Avcı, güce, katı cezalandırmaya ve “Ben öyle söylediğim için” anlayışına dayanan baskıcı kontrolün çocukların kuralların nedenini anlamasına yardımcı olmadığını söylüyor.

Klinik Psikolog Eliz Avcı ; “ebeveynlerin özellikle şiddet olaylarının ardından kaygıyla birlikte çocukları üzerinde daha fazla kontrol kurmaya yönelmeleri anlaşılabilir olsa da burada kontrolün niteliği büyük önem taşıyor.Güce, katı cezalandırmaya ve “Ben öyle söylediğim için” anlayışına dayanan baskıcı kontrolün, çocuğun kuralları neden benimsediğini anlamasını sağlamadığını belirten Avcı, bu durumda çocuğun davranışını yalnızca yakalanma veya cezalandırılma korkusuyla sınırlandırabileceğine dikkat çekiyor.Baskı ve korkuyla yönetilen çocukların, ebeveyn veya başka bir otorite ortamdan çekildiğinde sınırları aşan ve riskli davranışlara daha açık hale gelebileceğini ifade ediyor.

Avcı, korku dışında baş etme becerisi yeterince gelişmeyen çocukların yaşadıkları sorunları aileleriyle paylaşmak yerine gizleyebileceğini belirtiyor. Bu durumun yalnızca şiddet uygulama riski açısından değil, şiddete maruz kalan çocukların fark edilmesi açısından da önem taşıdığına dikkat çekiliyor.
Zorbalığa veya şiddete uğrayan çocukların ailelerinden korkmaları ya da yargılanacaklarını düşünmeleri halinde yaşadıklarını anlatmak yerine içlerine kapanabilecekleri belirtiliyor.

Sağlıklı denetim nasıl olmalı?

Çocukları takip ederken baskıcı bir kontrol yerine daha yetkin, tutarlı ve demokratik bir denetim anlayışının önemine dikkat çekiliyor.
Kuralların neden konulduğunun çocuğa açıklanması ve davranışların olası sonuçlarının konuşulması, çocuğun kendi kararlarının sorumluluğunu geliştirmesine yardımcı olabiliyor.

Buradaki temel hedefin, çocuğun “Neden bunu yapmalıyım ya da yapmamalıyım?” sorusuna cevap verebilmesi olduğu belirtiliyor. Böylece çocuğun yalnızca ebeveyni yanında olduğu için değil, davranışlarının sonuçlarını öngörebildiği ve kendi sınırlarını oluşturabildiği için daha sağlıklı seçimler yapmayı öğrenmesi amaçlanıyor.

Bu değişiklikler varsa dikkat edilmeli

Çocuklarda görülen bazı davranış ve duygu değişikliklerinin aileler tarafından takip edilmesi gerekiyor. Bu değişiklikler arasında sosyal çevreden uzaklaşma, okul yaşamında ani değişiklikler, yoğun öfke veya duygusal hissizlik, şiddet ve silah içeren unsurlara yoğun ilgi ile akran ilişkilerinde ciddi sorunlar yer alıyor.
Çocuğun arkadaşlarından, ailesinden veya daha önce keyif aldığı etkinliklerden belirgin şekilde uzaklaşması önemli bir değişim olarak değerlendiriliyor.
Devamsızlığın artması, akademik başarının açıklanamayan biçimde düşmesi veya okula yönelik belirgin bir isteksizlik de takip edilmesi gereken işaretler arasında bulunuyor.
Sık ve yoğun öfke patlamalarının yanı sıra çocuğun olaylara karşı belirgin biçimde duygusuzlaşması da önemsenmesi gereken değişiklikler arasında yer alıyor.
Şiddet unsuru içeren içeriklere, kesici-delici aletlere veya silahlara yönelik dikkat çekici ve yoğun ilgi de ebeveynlerin gözlemlemesi gereken durumlar arasında gösteriliyor.
Akran zorbalığına maruz kalmanın yanı sıra başkalarına yönelik sistematik dışlayıcı, tehditkâr veya zorbalık içeren davranışlar da dikkatle ele alınmalı.

Her değişiklik şiddet alarmı anlamına gelmez

Tek bir davranışın otomatik olarak şiddet eğilimi anlamına gelmediğine dikkat çekiliyor. Ergenlik döneminde öfke, arkadaş ilişkilerinde sorun yaşama, akademik dalgalanmalar veya zaman zaman yalnız kalma isteği görülebiliyor.

Ancak belirgin, ani, yoğun ve süreklilik gösteren değişikliklerin çocuğun genel işlevselliğiyle birlikte değerlendirilmesi önem taşıyor. Bu nedenle ailelerin çocuklarını etiketlemek veya her davranışı tehdit olarak değerlendirmek yerine, davranış değişikliklerinin altında ne olduğunu anlamaya çalışması gerekiyor.

Okul ve aile iş birliği önemli

Çocukların yaşamlarının önemli bir bölümünü geçirdiği okul, erken uyarı işaretlerinin fark edilmesinde önemli bir alan oluşturuyor.

Eliz Avcı, çocukların okul yaşamındaki durumunu gözlemleyebilecek kişiler arasında okul psikolojik danışmanları ve öğretmenlerin bulunduğuna dikkat çekiyor. Bu nedenle ailelerin çocuklarında bir değişiklik fark ettiğinde öğretmenler ve okul psikolojik danışmanlarıyla iletişim kurmasının önem taşıdığı belirtiliyor.

Aynı şekilde okulda fark edilen davranış değişikliklerinin aileyle paylaşılması, çocuğun farklı yaşam alanlarındaki durumunun bir bütün olarak değerlendirilmesine yardımcı olabilir.

Çocuğunuzun size her şeyi anlatabileceği alan oluşturun

Çocuğun şiddet, zorbalık, tehdit veya başka bir riskli durumla karşılaştığında ailesine başvurabilmesi, koruyucu faktörlerden biri olarak öne çıkıyor.
Bu noktada yalnızca çocuğun nerede olduğunun bilinmesinin değil, çocuğun başına bir şey geldiğinde ailesine anlatabileceğini düşünmesinin de önemli olduğu belirtiliyor.
Çocuk yaşadığı bir problemi anlattığında cezalandırılacağını, suçlanacağını veya yargılanacağını düşünürse sorunlarını gizlemeyi tercih edebilir. Bu nedenle ebeveynlerin sınır koyarken aynı zamanda çocuklarının kendilerine ulaşabileceği güvenli bir iletişim alanı oluşturması gerekiyor.

Anne babalar ne yapmalı?

Moodist Psikiyatri ve Nöroloji Hastanesi Klinik Psikoloğu Eliz Avcı, anne babaların dikkat etmesi gereken noktaları şöyle sıralıyor:
• Çocuğun davranışlarını yalnızca cezalandırmak yerine nedenlerini anlamaya çalışın.
• Kuralları açıklayın; çocuğun davranışlarının sonuçlarını öngörebilmesini sağlayın.
• Çocuğunuzdaki ani ve belirgin davranış değişikliklerini göz ardı etmeyin.
• Arkadaş çevresi ve okul yaşamıyla ilgili düzenli, yargılamayan bir iletişim kurun.
• Akran zorbalığının hem mağduru hem de uygulayıcısı olma ihtimalini ciddiye alın.
• Çocuğunuzun sosyal çevreden çekilmesi, yoğun öfke, duygusal hissizlik veya okul yaşamında belirgin bozulma gibi değişiklikleri takip edin.
• Şiddet, silah veya kesici-delici aletlere yönelik yoğun ilgiyi diğer davranış değişiklikleriyle birlikte değerlendirin.
• Gerektiğinde öğretmenler ve okul psikolojik danışmanlarıyla iş birliği yapın.
• Sorunların büyümesini beklemeden bir ruh sağlığı uzmanından destek alın.

• Gece ve Sabah İlk Saatler (00:00 - 06:00): Parçalı ve az bulutlu bir hava hakim olacak. Sıcaklık gece yarısı 17.4°C seviyelerinden sabah saat 06:00'da günün en düşük değeri olan 15°C'ye kadar düşecek.
• Sabah ve Öğle Arası (06:00 - 12:00): Güne parçalı bulutlu bir gökyüzüyle başlayacak olan İzmir'de hava sıcaklığı hızla yükselerek saat 12:00 itibarıyla günün en yüksek seviyesi olan 23.8°C'ye ulaşacak.
• Öğleden Sonra ve Akşamüstü (15:00 - 18:00): Saat 15:00 itibarıyla kentte yağış bekleniyor. Yağışla birlikte sıcaklık 22.9°C'ye gerileyecek, saat 18:00 sıralarında ise yağışlı havanın etkisiyle 21.1°C civarında olacak.
• Gece (21:00): Yağışın etkisini kaybetmesiyle gökyüzü açacak ve sıcaklık 17°C'ye kadar düşecek.

Gün genelinde rüzgarın hafif ve orta kuvvette esmesi tahmin edilirken, vatandaşların özellikle öğleden sonraki saatlerde beklenilen yağışa karşı tedbirli olmaları öneriliyor.

Üniversite öğrencilerinin akademik çalışmalarının yanı sıra sosyal, kültürel, sanatsal ve sportif alanlarda da kendilerini geliştirmelerine katkı sunan topluluklar, düzenlenen etkinlikle çalışmalarını tanıtma fırsatı buldu. Üniversiteye yeni başlayan ve eğitimine devam eden öğrenciler, ilgi duydukları alanlara yönelik topluluklar hakkında bilgi aldı.

Rektör Alcı stantları ziyaret etti

Etkinlik alanını ziyaret eden Ege Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Musa Alcı, öğrencilerle bir araya gelerek toplulukların çalışmaları hakkında bilgi aldı.

Prof. Dr. Alcı, öğrenci topluluklarının üniversite yaşamındaki önemine dikkat çekerek, “Ege Üniversitesi olarak, öğrencilerimizin sadece akademik anlamda değil, sosyal ve kültürel anlamda da donanımlı bireyler olarak yetişmesini temel önceliğimiz olarak görüyoruz. Yaklaşık 90 topluluğumuz, açtığı stantlarda kendilerini tanıtma fırsatı buluyor. Her alana yönelik topluluklarımız var. Öğrencilerimizin ilgi alanlarına göre kendilerini geliştirebilecekleri topluluklarımızı her zaman desteklemeye devam edeceğiz” dedi.

Rektör Alcı, daha sonra stantları tek tek gezerek topluluk üyelerinden faaliyetleri hakkında bilgi aldı.

Farklı alanlarda faaliyet gösteriyorlar

Ege Üniversitesi kampüsünde faaliyet gösteren öğrenci toplulukları; bilim, kültür-sanat, spor, teknoloji, sosyal sorumluluk ve mesleki gelişim gibi farklı alanlarda çalışmalar yürütüyor.

Etkinlik kapsamında topluluk üyeleri, yeni dönemde gerçekleştirmeyi planladıkları proje ve etkinlikleri öğrencilere anlattı. Öğrenciler de ilgi alanlarına uygun topluluklara kayıt yaptırarak kampüs yaşamında sosyal ve kültürel faaliyetlere katılma fırsatı buldu.

İmamoğlu salona getirildi

Duruşma kapsamında İmamoğlu da mahkeme salonuna getirildi. Davada İmamoğlu ile birlikte toplam 12 sanık yargılanıyor.

Şiddet riskinin yalnızca olay anına odaklanılarak ele alınamayacağını ifade eden Tarhan, öğrencilerin kendilerini güvende, değerli ve bir topluluğa ait hissetmelerinin koruyucu bir rol taşıdığını söyledi. Sosyal geri çekilme, yoğun öfke, tehdit dili ve planlama davranışlarının dikkatle değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.

Aidiyet duygusu güçlendirilmeli

Gençlerin davranışlarını anlamak için karşılanmayan psikolojik ihtiyaçlarının da dikkate alınması gerektiğini belirten Prof. Dr. Nevzat Tarhan, aidiyet, değerlilik, anlam ve duyguları ifade edebilme konularının önem taşıdığını söyledi.

Bir topluluğa ait olmanın, kendini önemli hissetmenin ve yaşamına anlam katan amaçlara sahip olmanın gençler açısından temel ihtiyaçlar olduğunu ifade eden Tarhan, bu alanlardaki eksikliklerin yalnızlık, öfke ve umutsuzluk duygularına zemin hazırlayabildiğini kaydetti.

Tarhan, “Bir genç ‘kimse beni anlamıyor’ diyorsa dikkat!” uyarısında bulundu.

Güvenilir yetişkinler önemli

Öğrencinin hayatında güvenebileceği bir yetişkin bulunmasının önemli bir koruyucu etken olduğunu belirten Tarhan, öğretmen, okul psikolojik danışmanı veya ebeveynle kurulan güvenli ilişkinin çocuğun çevresine ve hayata duyduğu güveni desteklediğini ifade etti.

Şiddetin önlenmesinde yalnızca öğrencinin davranışlarına değil, kurduğu ilişkilerin niteliğine de bakılması gerektiğini vurgulayan Tarhan, gençlerin kendilerini ifade edebildikleri ve destek görebildikleri okul ortamlarının önemine dikkat çekti.

Güvenlik önlemleri tek başına yeterli değil

Okul şiddetinin yalnızca olay yaşandığında müdahale edilerek ele alınamayacağını belirten Prof. Dr. Tarhan, “Okul şiddeti sıfırlanamaz ama büyük ölçüde önlenebilir.” dedi.

Şiddetin çoğu zaman öncesinde bazı işaretler veren bir süreç içerisinde geliştiğini ifade eden Tarhan; sosyal geri çekilme, tehdit dili, yoğun öfke ve planlama davranışlarının dikkatle değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Metal dedektörleri, kamera sistemleri ve disiplin cezalarının tek başına sorunun nedenlerini ortadan kaldırmadığını belirten Tarhan, güvenlik önlemlerinin psikolojik ve sosyal destek çalışmalarıyla birlikte yürütülmesi gerektiğini kaydetti.

Önleme tüm öğrencilerden başlamalı

Prof. Dr. Tarhan, okul şiddetinin önlenmesine yönelik üç aşamalı bir yaklaşım önerdi. İlk aşamanın tüm öğrencileri kapsadığını ve okul iklimini dönüştürmeyi amaçladığını belirtti.

Birincil önleme kapsamında sosyal-duygusal öğrenme, empati eğitimi, zorbalık karşıtı programlar ve duygu düzenleme becerilerinin öne çıktığını ifade eden Tarhan, öğrencilerin duygularını tanımasının ve dürtülerini yönetebilmesinin önemine dikkat çekti.

Üsküdar Üniversitesi tarafından beş yıllık çalışmayla hazırlanan “Mutluluk Bilimi ve Değerler” isimli yardımcı ders kitabının da rehberlik programlarında kullanılabileceğini söyledi.

Sessizleşen öğrencinin durumu takip edilmeli

İkinci aşamanın desteğe ihtiyaç duyan öğrencilerin erken fark edilmesini kapsadığını belirten Tarhan, davranış değişikliklerinin nedenlerinin araştırılması gerektiğini vurguladı.

Prof. Dr. Tarhan, “Bu çocuk neden sessizleşti, neden görünmez oldu ya da neden alışılmışın dışında davranmaya başladı?” sorularının erken müdahale açısından yol gösterici olduğunu ifade etti.

Yalnızlaşan öğrencilerin fark edilmesi, depresyon belirtilerinin izlenmesi ve okul psikolojik danışmanlığının etkin şekilde kullanılması gerektiğini dile getiren Tarhan, sorunlar derinleşmeden destek sağlanmasının önemine işaret etti.

Yüksek riskte ortak hareket edilmeli

Üçüncül önlemenin yüksek risk durumlarında kriz müdahalesini içerdiğini belirten Prof. Dr. Tarhan, tehdit değerlendirme ekiplerinin kurulması gerektiğini söyledi.

Bu süreçte aile, okul ve ruh sağlığı uzmanlarının birlikte hareket etmesinin önemine dikkat çeken Tarhan, gerektiğinde güvenlik önlemlerinin de devreye alınması gerektiğini ifade etti. Önleme ve müdahale çalışmalarının farklı birimlerin koordinasyonuyla yürütülmesini önerdi.

Psikolojik sağlamlık desteklenmeli

ABD’deki okullarda yürütülen çalışmalara da değinen Tarhan, bilinçli farkındalık ve sosyal-duygusal öğrenme programları kapsamında öğrencilerin psikolojik sağlamlığını destekleyen uygulamalar yapıldığını belirtti.

Bu çalışmalarda empati, anlam, amaç, paylaşımcılık, minnettarlık ve dürtü kontrolü gibi alanlara odaklanıldığını ifade eden Tarhan, şiddeti önlemede öğrencilerin duygusal becerilerini güçlendiren eğitimlerin önemini vurguladı.

Dijital yaşam da önleme çalışmalarına dahil edilmeli

Gençlerin dijital ortamda karşılaştıkları içeriklerin ve rol modellerin de değerlendirilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Tarhan, yoğun ekran maruziyetinin sosyal izolasyona ve yüzeysel ilişkilere yol açabildiğini söyledi.

Mafya lideri gibi sunulan bazı rol modellerin şiddeti estetikleştirdiğine dikkat çeken Tarhan, “Bu nedenle modern önleme çalışmaları sadece okul içinde değil, dijital yaşamı da kapsamalı.” diyerek sözlerini tamamladı.

Ekipler, bugün şüphe üzerine iki ayrı aracı durdurarak arama yaptı. Araçlarda gerçekleştirilen kontrollerde, mevzuat gereği avlanması ve nakledilmesi kotaya tabi olan toplam 3 ton mavi yüzgeçli orkinos bulundu.

Değeri yaklaşık 500 bin TL

Ele geçirilen su ürünlerinin piyasa değerinin yaklaşık 500 bin TL olduğu belirtildi. Orkinoslar ile nakilde kullanılan araçlar muhafaza altına alındı.

Olayla ilgili yakalanan şüpheliler hakkında adli ve idari işlem başlatıldığı bildirildi.

Hava kirliliği akciğerleri nasıl etkiliyor?

Solunum sistemi, dış ortamdan alınan havayı akciğerlere taşırken havadaki çeşitli gaz ve parçacıklarla da temas ediyor. Özellikle ince partiküller, solunum yollarının daha derin bölgelerine ulaşabiliyor.

Egzoz emisyonları, fosil yakıtların yakılması, sanayi faaliyetleri ve bazı evsel ısınma yöntemleri hava kirliliğine neden olan kaynaklar arasında bulunuyor. Kirleticilere maruz kalınması, solunum yollarında tahriş ve iltihabi süreçlere yol açabiliyor. Bu durum özellikle astım ve KOAH hastalarında şikayetlerin artmasına neden olabiliyor.
Uzm. Dr. Sedat Bayrakçı, hava kalitesinin solunum sağlığı açısından önemine dikkat çekerek şu değerlendirmede bulundu:
“Akciğerlerimiz gün boyunca soluduğumuz havayla sürekli temas halindedir. Havadaki zararlı parçacıklar ve gazlar, solunum yollarında tahrişe neden olabilir. Astım ve KOAH gibi kronik hastalığı bulunan kişilerde hava kalitesinin bozulması; öksürük, hırıltılı solunum ve nefes darlığı gibi yakınmaların artmasına yol açabilir. Solunum sağlığını korumak için yalnızca sigara kullanımını değil, yaşadığımız ve çalıştığımız ortamların hava kalitesini de dikkate almamız gerekir.”

Geçmeyen öksürük dikkate alınmalı

Öksürük, solunum yollarının kendisini korumak amacıyla geliştirdiği doğal bir refleks olsa da farklı nedenlerden kaynaklanabiliyor. Üst solunum yolu enfeksiyonları, alerjik hastalıklar, astım, reflü, sigara kullanımı ve bazı kronik akciğer hastalıkları öksürüğe neden olabiliyor.

Haftalar boyunca devam eden, giderek şiddetlenen veya nefes darlığıyla birlikte görülen öksürüğün yalnızca hava değişimine bağlanmaması gerekiyor. Özellikle eşlik eden diğer belirtilerin de değerlendirilmesi önem taşıyor.

Uzm. Dr. Sedat Bayrakçı, öksürüğün süresi ve beraberindeki belirtilerin dikkate alınması gerektiğini belirterek şu bilgileri paylaştı:
“Öksürük tek başına belirli bir hastalığın göstergesi değildir. Ancak uzun sürmesi, kişinin günlük yaşamını etkilemesi veya nefes darlığı, göğüs ağrısı, kanlı balgam ve açıklanamayan kilo kaybı gibi belirtilerle birlikte görülmesi durumunda nedeninin araştırılması gerekir. Sigara kullanan kişilerin zaman içerisinde gelişen öksürüğü normal kabul etmesi, altta yatan bazı hastalıkların fark edilmesini geciktirebilir.”

Astım ve KOAH birbirinden farklı

Astım ve KOAH; öksürük, hırıltılı solunum ve nefes darlığı gibi benzer belirtiler gösterebiliyor. Ancak iki hastalığın gelişim mekanizmaları, seyri ve tedavi yaklaşımları birbirinden farklılık gösteriyor.

Astımda solunum yollarında değişken düzeyde daralma ve iltihabi süreçler görülüyor. Alerjenler, enfeksiyonlar, egzersiz, soğuk hava ve hava kirliliği gibi etkenler şikayetleri artırabiliyor. Bazı kişilerde belirtiler dönemsel olarak ortaya çıkarken bazı hastalarda daha sürekli bir seyir görülebiliyor.
KOAH ise genellikle sigara dumanı ile diğer zararlı gaz veya partiküllere uzun süre maruz kalınmasıyla ilişkili ve kalıcı hava akımı kısıtlanmasıyla karakterize bir hastalık. Nefes darlığı, kronik öksürük ve balgam çıkarma, hastalıkta sık görülen belirtiler arasında yer alıyor.

Akciğer kanserinde farklı riskler bulunuyor

Akciğer kanseri açısından en önemli önlenebilir risk faktörlerinden biri tütün kullanımı olarak öne çıkıyor. Bununla birlikte hastalık yalnızca sigara kullanan kişilerde görülmüyor.
Pasif sigara dumanı, radon gazı, asbest gibi bazı mesleki maruziyetler ve uzun süreli hava kirliliği de akciğer kanseri riskine neden olabilen etkenler arasında bulunuyor.
Uzm. Dr. Sedat Bayrakçı, akciğer kanserinde sigara dışındaki çevresel ve mesleki maruziyetlerin de dikkate alınması gerektiğini belirterek şu ifadeleri kullandı:
“Akciğer kanserini yalnızca sigara kullanan kişilerde görülen bir hastalık olarak değerlendirmek doğru değildir. Sigara kullanımı önemli bir risk faktörü olmakla birlikte çevresel ve mesleki maruziyetler de risk değerlendirmesinde dikkate alınmalıdır. Uzun süren öksürük, kanlı balgam, açıklanamayan kilo kaybı ve giderek artan nefes darlığı gibi belirtilerin farklı nedenleri olabilir. Bu nedenle belirtilerin kaynağının tıbbi değerlendirmeyle belirlenmesi gerekir.”

Elektronik sigara da risksiz değil

Elektronik sigaraların geleneksel sigaralardan farklı bir çalışma mekanizmasına sahip olması, bu ürünlerin solunum sistemi açısından risksiz olduğu anlamına gelmiyor.
Elektronik sigaraların oluşturduğu aerosol, kullanılan ürünün içeriğine bağlı olarak nikotin, ince partiküller, bazı uçucu organik bileşikler ve metaller içerebiliyor. Bu maddelere maruz kalınması solunum yollarında tahriş ve iltihabi süreçlere neden olabiliyor.

Uzm. Dr. Sedat Bayrakçı, özellikle gençlerin nikotin içeren ürünlerden korunmasının önemine dikkat çekerek şu açıklamada bulundu:

“Elektronik sigaraların yalnızca su buharı oluşturduğu düşüncesi doğru değildir. Bu ürünlerin oluşturduğu aerosol, solunum sistemini etkileyebilecek çeşitli maddeler içerebilir. Uzun dönem sağlık etkilerine ilişkin bilgiler gelişmeye devam etmekle birlikte elektronik sigaraların zararsız olduğu söylenemez. Çocukların ve gençlerin nikotin içeren ürünlerden korunması, solunum sağlığı açısından önem taşımaktadır.”

Ev içindeki hava kalitesi de önemli

Hava kirliliği çoğunlukla trafik, sanayi ve dış ortam koşullarıyla ilişkilendirilse de ev ve iş yerlerinde solunan havanın kalitesi de solunum sağlığı açısından önem taşıyor.
Sigara dumanı, yetersiz havalandırma, yemek pişirme sırasında ortaya çıkan kirleticiler, nem ve küf oluşumu iç ortam hava kalitesini olumsuz etkileyebiliyor. Astım ve alerjik solunum yolu hastalığı bulunan kişilerde bu koşullar şikayetlerin artmasına neden olabiliyor.

Uzm. Dr. Sedat Bayrakçı, iç ortam hava kalitesinin iyileştirilmesine yönelik şu bilgileri paylaştı:

“Yaşam alanlarında sigara içilmemesi, nem ve küf oluşumunun önlenmesi, yemek pişirme sırasında uygun havalandırmanın sağlanması ve hava kalitesinin elverişli olduğu zamanlarda ortamın havalandırılması önemlidir. HEPA filtreli hava temizleme cihazları havadaki bazı partiküllerin azaltılmasına yardımcı olabilir. Ancak bu cihazlar kirletici kaynakların ortadan kaldırılmasının veya uygun havalandırmanın yerine geçmez.”

Hava kirliliğinin yoğun olduğu günlerde önlem alınmalı

Hava kalitesinin düşük olduğu dönemlerde özellikle astım, KOAH ve diğer kronik solunum yolu hastalıkları bulunan kişilerin maruziyetlerini azaltmaları önem taşıyor. Çocuklar, ileri yaştaki bireyler, gebeler ve kronik kalp veya akciğer hastalığı bulunan kişiler hava kirliliğinin olumsuz etkilerine karşı daha hassas olabiliyor.

Uzm. Dr. Sedat Bayrakçı, günlük yaşamda alınabilecek önlemleri şöyle açıkladı:

“Hava kirliliğinin yoğun olduğu günlerde açık havada uzun süreli ve yoğun fiziksel aktivitelerin azaltılması, hava kalitesi bilgilerinin takip edilmesi ve mümkün olduğunca yoğun trafik kaynaklarından uzak durulması yararlı olabilir. Dışarı çıkılması gereken durumlarda uygun şekilde kullanılan partikül filtreli maskeler bazı hava kaynaklı parçacıklara maruziyeti azaltabilir. Ancak bu maskelerin gaz kirleticilere karşı aynı korumayı sağlamadığı unutulmamalıdır. Kronik solunum yolu hastalığı bulunan kişilerin de hekimleri tarafından belirlenen tedavi planlarını sürdürmeleri önemlidir.”

Uzun ve sağlıklı bir yaşam söz konusu olduğunda genetik özellikler ön plana çıksa da sağlıklı geçirilen yılların artırılması da önem taşıyor. Kalp-damar hastalıkları, tip 2 diyabet, hipertansiyon ve obezite gibi kronik hastalıkların gelişiminde genetik yatkınlığın yanı sıra değiştirilebilir yaşam tarzı faktörleri de etkili olabiliyor.

Düzenli egzersiz kadar hareketli kalmak da önemli

Modern yaşamla birlikte günün önemli bir bölümünün oturarak geçirilmesi, fiziksel hareketin azalmasına neden olabiliyor. Masa başında çalışma, uzun süre ekran karşısında kalma ve günlük ulaşım alışkanlıkları, hareketsiz geçirilen süreyi artırabiliyor.

Hareketsiz yaşam; kilo artışı, insülin direnci, tip 2 diyabet ve kalp-damar hastalıkları açısından değiştirilebilir risk faktörleri arasında yer alıyor. Düzenli egzersizin yanı sıra gün içinde uzun süre hareketsiz kalmamak da sağlıklı yaşam açısından önem taşıyor.

Uzm. Dr. Füsun Topçugil, fiziksel aktivitenin yalnızca spor salonunda yapılan egzersizlerle sınırlı olmadığını vurguluyor:

“Gün içerisinde hareket etmek için uzun süreli egzersiz programlarına ihtiyaç duyulmuyor. Masa başında çalışan kişilerin belirli aralıklarla ayağa kalkması, kısa yürüyüşler yapması ve mümkün olduğunda merdiven kullanması günlük hareket miktarını artırabilir. Düzenli fiziksel aktivite, kas kütlesinin korunmasının yanı sıra kan şekeri kontrolü, tansiyon dengesi ve kalp-damar sağlığı açısından da önem taşıyor. Özellikle kronik hastalığı bulunan kişilerin egzersiz programları sağlık durumlarına göre planlanmalıdır.”

Beslenmede önemli olan genel düzen

Uzun yaşamla ilgili özel diyetler, besin takviyeleri ve kalori kısıtlamaları sıkça gündeme gelirken sağlıklı beslenmenin yalnızca belirli uygulamalara bağlı olmadığı belirtiliyor. Beslenmenin sağlık üzerindeki etkisinde tek bir besinden veya kısa süreli bir diyet programından çok genel beslenme düzeni belirleyici olabiliyor.

Sebze, meyve, tam tahıl, baklagil ve kuruyemişlerin dengeli şekilde yer aldığı; ilave şeker, aşırı tuz, doymuş yağ ve işlenmiş et tüketiminin sınırlandırıldığı beslenme modelleri, kronik hastalık risklerinin azaltılması açısından önem taşıyor.

Liften zengin besinler bağırsak sağlığını desteklerken kan şekeri ve kolesterol kontrolüne de katkıda bulunabiliyor. Ancak sağlıklı beslenme, herkesin aynı besinleri aynı miktarlarda tüketmesi anlamına gelmiyor. Yaş, fiziksel aktivite düzeyi, mevcut hastalıklar ve kullanılan ilaçlar, beslenme gereksinimlerini değiştirebiliyor.

Uzm. Dr. Füsun Topçugil, beslenme konusunda sık karşılaşılan yanlış inanışlara dikkat çekiyor:

“Sağlıklı beslenme için bütün besin gruplarını kesmek veya çok kısıtlayıcı diyetler uygulamak gerekmiyor. Önemli olan, kişinin enerji ve besin öğesi gereksinimlerini karşılayan dengeli bir düzen oluşturması. Özellikle diyabet, böbrek hastalığı veya farklı metabolik rahatsızlıkları bulunan kişilerde kontrolsüz açlık uygulamaları ve uzun süreli kalori kısıtlamaları sağlık sorunlarına yol açabilir. Bu nedenle popüler beslenme yöntemleri herkes için uygun kabul edilmemelidir.”

Düzenli uyku metabolik sağlığı da etkiliyor

Uyku, yalnızca yorgunluğu gidermeye yönelik bir dinlenme süreci değil, hormonal düzenleme, bağışıklık sistemi ve metabolik işlevlerle ilişkili temel bir biyolojik ihtiyaç olarak değerlendiriliyor.

Yetersiz veya düzensiz uyku, iştahı düzenleyen hormonları ve glikoz metabolizmasını etkileyebiliyor. Uzun süre devam eden uyku sorunları ise kilo kontrolünde güçlük, insülin direnci ve hipertansiyon gibi sağlık sorunlarıyla ilişkili olabiliyor.

Yetişkinlerin çoğu için gecelik 7–9 saat uyku uygun bir aralık olarak kabul edilse de uyku ihtiyacı kişiden kişiye değişebiliyor. Uyku süresinin yanı sıra uyku ve uyanma saatlerinin düzenli olması ve kişinin sabah dinlenmiş şekilde uyanması da önem taşıyor.

Uzm. Dr. Füsun Topçugil, yoğun çalışma temposunda uykunun geri plana atılabildiğini belirtiyor:

“Uyku eksikliği yalnızca ertesi gün yorgunluk veya dikkat dağınıklığı şeklinde kendini göstermeyebilir. Uzun vadede hormonal dengeyi, iştah kontrolünü ve metabolik süreçleri de etkileyebilir. Her gün benzer saatlerde uyumak ve uyanmak, uyku öncesinde yoğun ekran kullanımını azaltmak ve geç saatlerde aşırı kafein tüketiminden kaçınmak uyku düzeninin korunmasına yardımcı olabilir. Yeterli süre uyumasına rağmen dinlenmiş uyanamayan veya gündüz aşırı uyku hali yaşayan kişilerde altta yatan nedenlerin değerlendirilmesi önemlidir.”

Yavuz, AK Parti’nin “Türkiye Buluşmaları” programı kapsamında Eskişehir’de bir otelde düzenlenen toplantıya katıldı. Programa TBMM Yapay Zeka Araştırma Komisyonu Başkanı ve Eskişehir Milletvekili Fatih Dönmez, TBMM Milli Eğitim, Kültür, Gençlik ve Spor Komisyonu Başkanı ve Eskişehir Milletvekili Ayşen Gürcan, AK Parti Merkez Karar ve Yönetim Kurulu Üyesi ve Eskişehir Milletvekili Nebi Hatipoğlu ile milletvekilleri ve partililer katıldı.

İstanbul Havalimanı açıklaması

İstanbul Havalimanı’nda açılan 4’üncü piste de değinen Yavuz, bu yıl 87 milyon yolcu hedeflendiğini söyledi.

Yavuz,

“Dün İstanbul Havalimanı'ndan Ağrı'ya uçtum. Programımız Ağrı'daydı. Dönüşte de yine oradan döndüm. Bilen bilir. Bizde de bir CHP'li milletvekilimiz vardı, kulaklarını çınlatalım Engin Özkoç. O da aynı şeyleri söylüyordu. CHP'nin bütün unsurları da orada, genel başkanları da. ‘Asla İstanbul Havalimanı orada işlemez’ diyordu. Çünkü diyordu ki, ‘Yanlış yer. Uçak kalkarken direkt Bulgaristan sınırına giriyormuş, onun için işlemezmiş. Kuş sürüleri hesaba katılmamış, onun için orası iş görmezmiş. Rüzgarın yönü hesaba katılmamış, onun için orası çalışmamış.’ Bunu diyenler görsün. Geçen yıl tam 84 milyon kişi oradan uçtu. Ne kuş sürüsüne çarptı ne rüzgar engel oldu. Bu yıl da 87 milyon bekleniyor. 4’üncü pist devreye girdi. 9’uncu pist devreye girecek ve o zaman 200 milyon yolcu oradan yılda uçuş gerçekleştirecek Allah'ın izniyle” ifadelerini kullandı.

“Seçimler 2028 yılı içinde olacak”

Seçimlerin ne zaman yapılacağına ilişkin de konuşan Yavuz, şu anda AK Parti’nin seçim tarihi konusunda aldığı bir karar olmadığını belirtti.
Yavuz,

“Kendi birimimle ilgili söyleyeyim. En çok soru faslı olduğunda bana, ‘Seçim ne zaman olacak’ diye soruyorlar, Seçim İşleri Başkanı olmam sebebiyle muhtemelen. Şu anda partimizin aldığı bir karar yok. Çünkü seçime çok daha fazla zaman var. Şimdi iş zamanı diyoruz. Sayın Cumhurbaşkanımız bir yandan, bakanlarımız, genel başkan yardımcılarımız, milletvekillerimiz, teşkilat mensubu arkadaşlarımız herkes bir yandan çalışmaya devam ediyor. 2028'e kadar bu böyle devam edecek. Seçimler zamanında olacak ama diyeceksiniz ki ‘Zamanında olursa Sayın Cumhurbaşkanımızın adaylığı ne olacak.’ Biliyorsunuz, seçimlerin şu an hiç kimse hiçbir karar almasa zaten tarihi belli, 2028 Mayıs. Hiç kimsenin, ne YSK'nin ne Meclis'in ne başkasının bir karar alması gerekmiyor ama seçimleri o tarihten önceki bir tarihe almanın 3 yolu var. Anayasayı değiştirirsiniz, bu mümkündür. Sayın Cumhurbaşkanı seçim yenileme kararı alabilir. Türkiye Büyük Millet Meclisi seçim yenileme kararı alabilir. Biz istiyoruz ki, milletvekillerimiz de burada, Türkiye Büyük Millet Meclisi 2028 yılı içinde ama yani esas tarihten 1-2 hafta öncesine denk gelecek şekilde seçim yenileme kararı alsın ve Sayın Cumhurbaşkanımız da bir kez daha başımızda lider, başımızda Cumhurbaşkanı olarak var olsun diye istiyoruz. Bu da böyle olacak diye çok güçlü bir şekilde öngörüyoruz ve inanıyoruz. Öyle başkalarının dediği gibi seneye seçim yok. Seçimler 2028 yılı içinde olacak diye düşünebilirsiniz. Nasıl karar alınmasını beklediğimizi de söyledim” diye konuştu.

Yeni anayasa çalışmaları

Yavuz, yeni ve sivil anayasa çalışmalarının da sürdüğünü ifade etti. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz başkanlığında oluşturulan 10 kişilik komisyonda kendisinin de yer aldığını belirten Yavuz, çalışmaların belirli bir aşamaya geldiğini söyledi.

Yavuz,

“Bir de daha çok anayasayı soruyorlar. Evet, o hevesimiz devam ediyor. Biz anayasayı, yeni, sivil, demokrat bir anayasayı eninde sonunda gerçekleştireceğiz. Sayın Cumhurbaşkanımız da işte tam da bunun için 10 kişilik bir komisyon kurdular. Ben de o komisyon üyelerinden birisiyim. Çok uzun süre çalıştık. Cevdet Yılmaz başkanımızın, Cumhurbaşkanı Yardımcımızın başkanlığında çalıştık. Bir noktaya geldi mesele. Bugün yarın, çok kısa süre içerisinde Sayın Cumhurbaşkanımızın programına uygun olacak tarzda kendilerine bir sunum yapılacak. Sonra da bekleyeceğiz” dedi

“Muhtarlık seçimlerinin tarihini bile değiştiremedik”

Muhtarlık seçimlerinin tarihinin değiştirilmesi konusunda yaşanan anayasal engeli de anlatan Yavuz, yeni anayasa çalışmalarına ilişkin açıklamalarını şöyle sürdürdü:

“Fırsatı bulduğumuz anda, yani anayasayı değiştirme imkanının oluştuğunu gördüğümüz anda bir anayasa değişikliği olacak. Bazen böyle konuşurken de bana soruyorlar. Niye yeni bir anayasa? Çok şey anlatılır, bu da ayrı bir konuşma konusu. Yani hiç olmazsa bir 10 madde saymamız gerekir ama ben o kadar vaktinizi almayacağım. Niye biliyor musunuz? Bakınız, biz muhtarlık seçimlerini değiştirmek istedik. Biliyorsunuz, yani tarihini. Dedik ki, ‘Bu belediye seçimleriyle aynı gün olması halinde bu seçmen taşımalar, yer değiştirmeler, onlara da yazık, ona da yazık. Yani olmuyor bu iş, muhtarlık seçimleri belediye başkanı seçiminden ayrılsın. Diyelim ki araya 6 aylık süre koyalım ama bunu yapamadık. Niye? Çünkü anayasal engel var. Yani görüyorsunuz, bunu bile yapamıyoruz. Meclis kanun çıkararak yapmaya çalışsa, yapamıyor bunu. Hükümet bir karar alıp yapmaya çalışsa yapamıyor. Ya bunu bile yapamadığınız bir anayasal sistem konuşuyorsunuz. Kaldı ki hiçbir şey yapmasanız, darbecilerin yaptığı bir anayasa yerine millet bir anayasa yapsın diye bu anayasayı değiştirmek yine şarttır ve elzemdir. Bu hevesimiz devam ediyor.”

Toplantı, konuşmaların ardından basına kapalı olarak devam etti.

Transferi son anda yattı, takımda kaldı

Yaz transfer tescil döneminde Rus kulüplerinden CSKA Moskova’ya transferi son anda gerçekleşmeyen Juan, takımda kalarak mücadelesine İzmir ekibinde devam etti. Sezonun ilk 3 müsabakasına kulübede başlayan Brezilyalı santrfor; Samsunspor mücadelesinde 30, Gençlerbirliği maçında 45 ve Galatasaray karşısında 27 dakika şans buldu. Oyuncu, Galatasaray ağlarını havalandırarak bu sezonki ilk skor katkısını verdi.

Gaziantep ve alanya maçlarını boş geçmedi

Gördüğü bu şansların ardından ilk 11'e yerleşen Juan, yükselen form grafiğini sürdürdü. Gaziantep FK ağlarına 2 gol bırakan hücum oyuncusu, Alanyaspor karşılaşmasında da 1 kez fileleri havalandırdı. Milli ara öncesinde oynanan Çaykur Rizespor müsabakasında skora imza atamayan Sambacı, buna rağmen ligin ilk 6 haftalık sürecinde toplam 347 dakika süre alarak 4 gole ulaştı.

Takım Skourunun neredeyse yarısı ondan

Göztepe’nin ligde kaydettiği toplam 11 golün 4'üne imza atan 24 yaşındaki futbolcu, sahada kaldığı her 87 dakikada bir gol atma başarısı gösterdi. Takımın hücum hattındaki yükünü tek başına sırtlayan Juan’ın bu verimliliği, sarı-kırmızılı camiada büyük bir memnuniyet oluştur

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı Soruşturma Bürosunca hazırlanan belgede, Kozinoğlu'nun "silahlı terör örgütüne üye olma" ve "devletin güvenliğine ilişkin belgeleri tahrip etme amacı dışında kullanma, hile ile alma, çalma" suçlamaları kapsamında tutuklanması talep edildi.

Tutuklama talebinin gerekçeleri

Zekeriya Öz tarafından imzalanan sevk yazısında, tutuklama talebine gerekçe olarak suçun vasıf ve mahiyeti, mevcut delil durumu ile suç için öngörülen cezanın üst haddi gösterildi.

Zekeriya Öz meslekten ihraç edildi

Ergenekon ve 17-25 Aralık soruşturmalarında görev yapan Zekeriya Öz hakkında ilerleyen süreçte FETÖ/PDY kapsamında soruşturmalar yürütüldü.

Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından 2015 yılında meslekten ihraç edilen Öz hakkında, 17 Aralık soruşturmasına ilişkin çeşitli suçlamalarla dava açıldı. Öz hakkında söz konusu dava kapsamında ağırlaştırılmış müebbet hapis ile çeşitli suçlardan toplam 27 yıl 6 aydan 72 yıla kadar hapis cezası talep edildi.

2015'ten bu yana firari

Zekeriya Öz hakkında 2015 yılında yakalama kararı çıkarıldı. Öz'ün Almanya'ya kaçtığı iddia edildi. Türkiye'de hakkında devam eden yargı süreçleri bulunan Öz, firari olarak aranıyor.

Kozinoğlu'nun ölümü yeniden soruşturuluyor

Kaşif Kozinoğlu'nun 12 Kasım 2011'de Silivri Cezaevi'nde hayatını kaybetmesine ilişkin soruşturma 2026 yılında yeniden başlatıldı.

Silivri Sulh Ceza Hakimliğinin 26 Ağustos 2026 tarihli kararıyla daha önce verilen kovuşturmaya yer olmadığına dair karar kaldırıldı.

Soruşturma kapsamında, Kozinoğlu'nun cezaevinde bulunduğu dönemde görev yapan bazı kişiler hakkında adli işlemler gerçekleştirildi.

Mahkemede hakim, Türkiye Futbol Federasyonu, İzmir Gençlik Hizmetleri ve Spor Müdürlüğü, kulüp denetim kurulu, yönetim kurulu ve kulüp tarafından önerilen kayyım heyetine ilişkin bazı belgelerin mahkemeye sunulmasını istedi. Duruşma 26 Kasım'a ertelendi.

Mahkeme süreci uzadı

Siyah-beyazlı kulüp, mahkeme sürecinin uzaması nedeniyle davayı geri çekme konusunda fikirbirliğine vardı. Kulübün feragat dilekçesini hazırlayarak mahkemeye sunacağı, son kararı ise hakimin vereceği bildirildi.

Hakimin feragat dilekçesini kabul etmesi halinde Altay'ın yeniden olağanüstü genel kurul sürecine girmesi bekleniyor.

Kanlı yeniden aday olmayı planlıyor

Altay'da kayyım sürecini başlatan Başkan Sinan Kanlı'nın kongrede yeniden başkan adayı olmayı planladığı belirtildi.

Sinan Kanlı, duruşmanın ardından yaptığı açıklamada, "Davadan feragat edeceğiz. Yönetim bu süreçte görevinin başında, takımı yalnız bırakmayacak. Genel kurul kararı alıp seçime gideceğiz" dedi.

Avukat Şen: Karar alıp, başvuru yapacağız

Altay Spor Kulübü'nün vekilliğini yapan Avukat Beyza Şen ise mahkeme sürecinin uzaması nedeniyle davadan feragat etme yönünde ilerleyeceklerini söyledi.

Şen,

"Davada usulen toplanması gereken bazı evraklar mevcut. Hakim bu evrakları toplamaya karar verdi. Bununla ilgili TFF'ye kulübe, kayyım atanması istenen kişilere tebligatlar yapılması gerekecek. Fakat hukukun işleyişinden kaynaklı olarak duruşma geç bir tarihe verildi. Bu sebeple spor kulübünün bu süreçte çok daha fazla zarar alacağını düşünüyoruz. Bu sebeple kulüp davadan feragat etme yönüne ilerleyecek. Bugün kesin karar alıp, başvuru yapacağız. Amacımız uzun süreci beklememek" diye konuştu.

Erol, gençlerde şiddet riskini değerlendirirken tek bir davranışa odaklanmak yerine bir arada görülen değişimlerin dikkate alınması gerektiğini belirterek aile, öğretmen ve ruh sağlığı uzmanları arasındaki iş birliğinin önemini vurguladı.

Erken uyarı işaretleri birlikte değerlendirilmeli

Gençlerin davranışlarında meydana gelen değişimlerin aileler ve öğretmenler tarafından dikkatle takip edilmesi gerektiğini belirten Klinik Psikolog İpek Erol, “Erken uyarı işaretleri genelde tek bir davranıştan değil, bir örüntüden anlaşılır.” dedi.

Okul başarısında ani düşüş, okula yabancılaşma, yoğun öfke patlamaları, tehditkâr konuşmalar, intikam içerikli ifadeler, silahlara aşırı ilgi ve şiddeti romantize eden paylaşımların dikkate alınması gerektiğini ifade eden Erol; kendine veya başkasına zarar verme imaları, belirgin sosyal çekilme ve ağır bir aşağılanma ya da reddedilmenin ardından ortaya çıkan davranış değişikliklerinin de göz ardı edilmemesi gerektiğini söyledi.

İpek Erol, “Özellikle ‘beni görecekler’, ‘hesabını soracağım’, ‘artık dayanmayacağım’ gibi cümleler kesinlikle küçümsenmemelidir.” uyarısında bulundu.

Öğrenciyi yalnızca disiplin açısından değerlendirmemek gerekiyor

Şiddeti önleme sürecinde öğrencinin yaşadığı güçlüklerin fark edilmesi ve uygun desteğe yönlendirilmesinin önemine dikkat çeken Erol, okulun yaklaşımının erken müdahalede belirleyici olduğunu söyledi.

İpek Erol, “Okul tarafında ise öğrenciyi yalnızca disiplin meselesi olarak görmek, rehberlik servislerini kriz yönetimi yerine evrak işine sıkıştırmak, öğretmenlerin risk sinyallerini tanıma konusunda yeterince desteklenmemesi ve kurumlar arası yönlendirme zincirinin zayıf olması büyük açık yaratır.” diye konuştu.

Rehberlik servislerinin tek başına yeterli olmadığını vurgulayan Erol, “Öğretmen, aile, okul yönetimi, çocuk-ergen ruh sağlığı uzmanı ve gerektiğinde sosyal hizmet birimleri birlikte çalışmadığında erken fark etme şansı azalır.” dedi.

Aile içindeki iletişim önemli

Aile içindeki iletişimin gençlerin yaşadığı duygusal güçlüklerle baş etmesinde önemli olduğunu belirten Erol, duyguların konuşulamadığı ve çocuğun yalnızca başarısı üzerinden değerlendirildiği aile ortamlarının kırılganlığı artırabileceğini ifade etti.

İpek Erol, “Evde duyguların konuşulamadığı, sınırların ya çok gevşek ya çok sert olduğu, çocuğun görülmediği ya da sadece başarı üzerinden değer gördüğü aile ortamları kırılganlığı artırabilir.” dedi.

Ailelerin çocuklarıyla yalnızca kurallar üzerinden değil, yaşadıkları duygular üzerinden de iletişim kurması gerektiğini belirten Erol, “Aileler çocukla sadece kural konuşmamalı; utancı, öfkeyi, reddedilmeyi ve hayal kırıklığını nasıl yaşadığını da konuşmalı.” ifadelerini kullandı.

Her öfkeli genç şiddete yönelmiyor

Ergenlik döneminde duyguların yoğun yaşandığını ve duyguları düzenleme kapasitesinin henüz tam gelişmediğini aktaran Erol; dürtü kontrolündeki zayıflık, kimlik karmaşası, akran grubu içinde kabul görme ihtiyacı ve öfkeyi yönetememenin bazı gençlerde saldırgan davranış riskini artırabileceğini söyledi.

Bu özelliklerin tek başına bir gencin şiddete yöneleceği anlamına gelmediğini vurgulayan İpek Erol, “Her öfkeli, her içe kapanık ya da her kimlik krizi yaşayan genç şiddete yönelmez; risk, çoğunlukla bireysel kırılganlıklarla aile, okul ve çevre koşullarının birleştiği noktada yükselir.” diye konuştu.

Erol; davranışı kontrol etmekte güçlük, yoğun duygusal sıkıntı, okula düşük bağlılık, aile içi çatışma ve şiddete maruz kalmanın birlikte değerlendirilmesi gerektiğine dikkat çekti.

Yalnızlık ve görünür olma isteği bir arada yaşanabiliyor

Gençlerin yaşadığı duygusal yükün de dikkate alınması gerektiğini belirten Erol, “Yalnızlık, değersizlik hissi, sürekli karşılaştırılma, başarısızlık korkusu, dışlanma, gelecek kaygısı ve anlam kaybı gençlerin en sık yaşadığı duygular arasında.” dedi.

Dijital kültürün görünür olma baskısıyla bu yükü artırabildiğini ifade eden Erol, “Genç hem çok görünür olmak istiyor hem de gerçek ilişkilerde çok yalnız hissedebiliyor. Bu da özellikle narsisistik incinme, utanç ve öfke döngüsünü güçlendirebiliyor.” değerlendirmesinde bulundu.

Erol, okul saldırılarının arkasında çoğu zaman tek bir neden bulunmadığını belirterek dışlanmışlık hissi, küçük düşürülme algısı, yoğun yalnızlık, değersizlik duygusu ve intikam fantezilerinin birikimli bir psikolojik sürecin parçaları olabileceğini söyledi.

Erken psikiyatrik değerlendirme önem taşıyor

Bazı vakalarda daha ağır psikiyatrik tabloların da söz konusu olabileceğini ifade eden Erol, özellikle psikotik süreçlerde gerçeklik algısındaki bozulmanın kişinin çevresini olduğundan farklı algılamasına yol açabildiğini belirtti.

Psikiyatrik hastalıklarla şiddet arasında doğrudan ve genelleyici bir bağ kurulmasının doğru olmadığını vurgulayan Erol, erken psikiyatrik değerlendirme ve müdahalenin önemine dikkat çekti.

Şiddeti yalnızca dijital oyunlarla açıklamak doğru değil

Şiddet olaylarının tek başına dijital oyunlarla açıklanamayacağını belirten Erol, “Dijital oyunları tek başına neden gibi göstermek doğru değil.” dedi.

Şiddet içerikli oyunların bazı gençlerde saldırgan duygu ve tepkileri artırabileceğine ve duyarsızlaşmaya katkı sunabileceğine ilişkin bulgular bulunduğunu ifade eden Erol, bunun ağır ve hedefli saldırıları yalnızca oyun oynamakla açıklamadığını vurguladı.

Erol, “Asıl belirleyici olan; gencin ruhsal durumu, aile ortamı, maruz kaldığı şiddet, sosyal dışlanma, öfke düzenleme kapasitesi ve en kritik olarak silaha erişim gibi etkenlerin birleşimidir.” diye konuştu.

Medyada önleme ve destek yolları öne çıkarılmalı

Şiddeti önleme konusunda medyanın da sorumluluğu bulunduğunu belirten Erol, failin adı, görüntüsü ve hikâyesinin öne çıkarıldığı yayınların bazı kırılgan gençler açısından model oluşturabileceğine dikkat çekti. Erol, bu durumun literatürde ‘taklit/bulaşma etkisi’ olarak tanımlandığını belirtti.

Haberlerde kullanılan dil ve haberin odağının önemine vurgu yapan Erol, “Odağı failden mağdurlara, toplumsal iyileşmeye ve önleme yollarına kaydırmak gerekir. Olayın dramatik detaylarını tekrar tekrar vermek yerine, erken uyarı işaretlerine, psikolojik destek yollarına ve çözüm önerilerine yer vermek çok daha koruyucudur. Çünkü mesele sadece bir olayı aktarmak değil, o bilginin toplumda nasıl bir etki yaratacağını da gözetmektir.” şeklinde sözlerini tamamladı.

Soruşturma kapsamında eski istihbaratçı ve FETÖ hükümlüsü Enver Altaylı, ‘şüpheli’ sıfatıyla ifade vermek üzere tutuklu bulunduğu cezaevinden Silivri Adliyesi’ne getirildi.

İfade işlemi bekleniyor

Enver Altaylı’nın ilerleyen saatlerde savcılıkta ifade işlemlerine başlanması bekleniyor.

Şahsın yapılan GBT ve UYAP sorgulamasında, "Binanın eklentileri içinde muhafaza altına alınmış eşya hakkında hırsızlık" ve "Hükümlü veya tutuklunun kaçması" suçlarından arandığı belirlendi.

21 yıl 8 ay 25 gün hapis cezası

H.B.'nin hakkında 21 yıl 8 ay 25 gün kesinleşmiş hapis cezası bulunduğu tespit edildi. Polis ekiplerince gözaltına alınan H.B., emniyetteki işlemlerinin tamamlanmasının ardından adli mercilere teslim edildi.

EGİAD Dernek Merkezi’nde gerçekleştirilen etkinliğe, Suit Your Job Kurucusu Aysu Bilgin konuşmacı olarak katıldı. Seminerde, şirketlerin yapay zekâ platformlarındaki görünürlüğünü artırmaya yönelik GEO (Generative Engine Optimization) ve AEO (Answer Engine Optimization) yaklaşımları değerlendirildi. Yeni nesil arama ekosisteminin şirketler açısından oluşturduğu fırsat ve risklerin yanı sıra rekabet yoğunlaşmadan elde edilebilecek “ilk hamle avantajı” da toplantının gündeminde yer aldı.

Müşterilerin bilgiye ulaşma biçimi değişiyor

Etkinlikte, tüketicilerin ürün, hizmet ve marka araştırma alışkanlıklarının hızla değiştiğine dikkat çekildi. Geleneksel arama motorlarının yanı sıra yapay zekâ platformlarının da satın alma kararlarında giderek daha önemli bir bilgi ve yönlendirme kaynağı haline geldiği belirtildi.

Şirketlerin dijital rekabet stratejilerinin yalnızca arama motorlarında üst sıralarda yer almaya odaklanmaması gerektiği ifade edilirken, yapay zekâ tarafından oluşturulan yanıtlarda doğru, güvenilir ve anlamlı biçimde temsil edilmenin de önem kazandığı vurgulandı.

“Müşteriyle ilişkinin başlangıç noktası yeniden şekilleniyor”

Toplantının açılış konuşmasını yapan EGİAD Yönetim Kurulu Başkanı M. Kaan Özhelvacı, iş dünyasının dijital dönüşümün yeni ve kritik bir aşamasından geçtiğini belirtti. Tüketicilerin bilgiye ulaşma biçimindeki değişimin, şirketlerin pazarlama ve iletişim stratejilerini de yeniden şekillendirdiğini söyledi.

Özhelvacı, “Bundan birkaç yıl öncesine kadar şirketlerimizin dijital dünyadaki temel hedefi, arama motorlarında üst sıralarda yer almak ve daha geniş kitlelere ulaşmaktı. Bugün ise bu hedeflerin yanına yeni bir soru ekleniyor: Bir tüketici, yapay zekâya sektörümüzle ilgili bir soru sorduğunda, bizim şirketimiz verilen cevapta yer alıyor mu? Çünkü artık müşteriler yalnızca arama motorlarında araştırma yapmıyor; yapay zekâ araçlarına ihtiyaçlarını anlatıyor, ürünleri karşılaştırıyor ve doğrudan öneriler istiyor. Bu değişim, şirketlerimizin müşterileriyle kurduğu ilişkinin başlangıç noktasını yeniden şekillendiriyor” dedi.

Yapay zekânın iş dünyasında giderek yaygınlaştığına da dikkat çeken Özhelvacı, Stanford Üniversitesi'nin 2026 Yapay Zekâ Endeksi Raporu'na göre 2025 yılında araştırma kapsamındaki kuruluşların yüzde 88'inin en az bir iş fonksiyonunda yapay zekâ kullandığını belirtti. Özhelvacı, yapay zekânın yalnızca şirketlerin iş süreçlerini değil, tüketicilerin ürün ve hizmetleri keşfetme, değerlendirme ve tercih etme biçimlerini de dönüştürdüğünü kaydetti.

“Geleceğin rekabetinde görünürlük yeniden tanımlanıyor”

GEO ve AEO yaklaşımlarının bu dönüşümün önemli başlıkları arasında bulunduğunu ifade eden Özhelvacı, şirketlerin yalnızca arama sonuçlarında bulunabilmesinin değil, yapay zekânın oluşturduğu yanıtlar içerisinde doğru ve güvenilir biçimde temsil edilmesinin de önem taşıdığını söyledi.

Özhelvacı, “Artık yalnızca arama sonuçlarında bulunabilmek değil, yapay zekânın ürettiği yanıtlar içinde doğru ve güvenilir biçimde temsil edilmek de önem taşıyor. Örneğin bir alıcı, yapay zekâya İzmir'de belirli bir alanda üretim yapan güvenilir tedarikçileri sorduğunda, şirketimizin bu öneriler arasında yer alması yeni bir iş bağlantısının başlangıcı olabilir. Dolayısıyla geleceğin rekabetinde yalnızca kaliteli ürün ve hizmet üretmek değil, bu kaliteyi dijital dünyada doğru ve güvenilir bilgilerle görünür kılabilmek de belirleyici olacak” diye konuştu.

EGİAD’dan “Yaratıcı Yıkım” perspektifi

EGİAD’ın dijital dönüşümü yalnızca takip eden değil, üyelerini dönüşümün yeni koşullarına hazırlayan bir yapı olmayı hedeflediğini belirten Özhelvacı, “Yaratıcı Yıkım Sürecinde İzmir - Üçüz Dönüşüm ile İşgücü Piyasasının Yeniden Tasarımı” başlıklı EGİAD raporunu da bu yaklaşımın örneklerinden biri olarak gösterdi.

Yapay zekânın yaratıcı yıkım sürecinin önemli itici güçlerinden biri haline geldiğini ifade eden Özhelvacı, “Üretim yöntemlerimiz, iş modellerimiz ve çalışanlarımızdan beklediğimiz yetkinlikler değişirken, müşterilerimize ulaşma yöntemlerimizin aynı kalmasını bekleyemeyiz. EGİAD olarak hedefimiz, üyelerimizin bu dönüşümü dışarıdan izleyen değil, kendi şirketlerinde uygulayan ve geliştiren liderler olmasıdır” dedi.

Yapay zekâ platformlarında görünürlük için yeni yaklaşım

Seminerde Suit Your Job Kurucusu Aysu Bilgin, GEO ve AEO kavramlarının şirketlerin yeni nesil dijital stratejilerindeki yerini anlattı. Yapay zekâ destekli arama ve yanıt sistemlerinin yaygınlaşmasıyla birlikte dijital görünürlüğün kapsamının değiştiğine dikkat çekildi.

Toplantıda, şirketlerin ürün, hizmet, uzmanlık ve marka bilgilerinin yapay zekâ sistemleri tarafından doğru biçimde anlaşılabilmesi ve yanıt süreçlerinde güvenilir bir kaynak olarak değerlendirilebilmesi için izlenebilecek yaklaşımlar ele alındı.

Bilgin, “Arama motorlarında görünür olmak artık tek başına yeterli değil. Yeni rekabet alanı, yapay zekânın verdiği cevaplarda markanızın ne kadar görünür, güvenilir ve referans alınabilir olduğu. GEO ve AEO'yu bu nedenle yeni dönemin SEO'su değil, markaların dijital geleceğini belirleyecek stratejik bir zorunluluk olarak görüyorum. Tüketici artık yalnızca arama yapmıyor; yapay zekâya hangi markayı seçmesi, hangi ürünü satın alması, hangi şirketle çalışması gerektiğini soruyor. Şirketlerin bugünden içeriklerini, dijital varlıklarını ve itibarlarını AI sistemlerinin anlayacağı ve kaynak olarak kullanabileceği şekilde optimize etmeleri gerekiyor. Önümüzdeki dönemde en değerli dijital alan Google'ın ilk sayfası değil, yapay zekânın verdiği cevabın içinde yer almak olacak” ifadelerini kullandı.

GEO ve AEO’nun şirketler açısından önemi

Seminerde GEO, şirket ve markaların üretken yapay zekâ sistemlerinin oluşturduğu yanıtlardaki görünürlüğü kapsamında ele alınırken, AEO ise kullanıcıların doğrudan sorularına verilen yanıtlarda şirket içeriklerinin erişilebilirliği ve uygunluğu üzerinden değerlendirildi.

Yeni nesil arama davranışlarının pazarlama, kurumsal iletişim, içerik üretimi ve dijital itibar yönetimi açısından oluşturduğu fırsat ve riskler de toplantının başlıkları arasında yer aldı.

Etkinlikte ayrıca yapay zekâ tabanlı arama ekosisteminin henüz gelişim aşamasında olmasının şirketlere “ilk hamle avantajı” sağlayabileceği belirtildi. Markaların dijital varlıklarını bugünden yeni nesil arama ve yanıt sistemlerine uygun biçimde yapılandırmasının gelecekteki rekabet gücü açısından önem taşıdığı vurgulandı.

İletişim Başkanlığı koordinesinde yürütülen çalışmalar kapsamında, Emniyet Genel Müdürlüğü Siber Suçlarla Mücadele Daire Başkanlığı tarafından olayın ardından sanal medya ağlarında provokasyon içerikli paylaşım yapan hesaplar tespit edildi.

Kullanıcıların kimlikleri belirlendi

Tespit edilen hesaplar, ilgili başsavcılıklara bildirildi. Söz konusu hesapların kullanıcılarına ait kimlik bilgilerinin belirlenmesinin ardından Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından soruşturma başlatıldığı öğrenildi.

Farklı alanlarda eğitimler verilecek

Yeni dönemde Cumhuriyet Semtevleri’nde el sanatları, resim, giyim ve takı tasarımı başta olmak üzere farklı alanlarda kurslar düzenlenecek.
Aktepe Mahallesi Cumhuriyet Semtevi’nde karma el sanatları, örgü çanta ve makrome yapımı, karakalem ve yağlı boya kursları açılacak.
Atatürk Mahallesi Cumhuriyet Semtevi’nde takı tasarım, örgü çanta ve makrome yapımı, karakalem ile giyim ve geri dönüşüm kursları gerçekleştirilecek.
Atıfbey Mahallesi Cumhuriyet Semtevi’nde ise mum ve sabun yapımı, epoksi, ahşap mozaik, punch ve nakış teknikleri üzerine eğitimler verilecek.

Semtevilere göre kurs programı

Dokuz Eylül Mahallesi Cumhuriyet Semtevi’nde amigurumi, örgü çanta ve makrome yapımı, giyim, giyim ve geri dönüşüm, yağlı boya ile karakalem kursları düzenlenecek.
Gazi Mahallesi Cumhuriyet Semtevi’nde bambu sepet yapımı, ahşap boyama, kaat’ı, filografi ve takı tasarım kursları yer alacak.
Zafer Mahallesi Cumhuriyet Semtevi’nde ise giyim, giyim ve geri dönüşüm, yağlı boya, karakalem, punch, örgü çanta ve makrome yapımı kursları gerçekleştirilecek.

Başvurular 30 Eylül’de sona erecek

Cumhuriyet Semtevleri’nde düzenlenecek kış dönemi kurslarına katılmak isteyenler, 23 Eylül ile 30 Eylül tarihleri arasında kayıt yaptırabilecek. Başvurular, katılımcıların evlerine en yakın Cumhuriyet Semtevi’nde gerçekleştirilecek.

PISA 2025 uygulaması Türkiye’de 14 Nisan-16 Mayıs 2025 tarihleri arasında bilgisayar tabanlı olarak gerçekleştirildi. Yaklaşık 2 saatlik testin ardından öğrenciler, eğitime bakış açıları ve sosyoekonomik durumlarına ilişkin yaklaşık 30-35 dakikalık anketleri yanıtladı. Benzer anketler okul müdürlerine de uygulanırken bazı ülkelerde veli ve öğretmenler de araştırmaya dahil edildi.

Fen bilimleri ana odak oldu

Üç yıllık dönemlerle gerçekleştirilen PISA değerlendirmesinde 2025 yılının ana odağını fen bilimleri oluşturdu. Bu kapsamda fen bilimleri okuryazarlığının tanımı genişletilirken, çerçeveye “bilim kimliği” kavramı da dahil edildi. Sürdürülebilirlik eğitimine verilen önem de artırıldı.

2025 değerlendirmesinde ayrıca “Dijital Dünyada Öğrenme” ve “Yabancı Dil Değerlendirmesi” alanları yer aldı. Türkiye ise bu yıl yabancı dil değerlendirmesine katılmadı.

Türkiye puanlarını artırdı

Türkiye, bir önceki PISA döngüsüne göre üç temel alanda da puanlarını yükseltti. Fen bilimlerinde 18 puanlık artışla 494 puana ulaşılırken, matematik puanı 9 puan artarak 462’ye, okuma puanı ise 16 puan artarak 472’ye çıktı.

Türkiye’nin fen bilimleri ve okuma puanları OECD ortalamasının üzerine çıkarken, matematik puanı OECD ortalamasının 1 puan gerisinde kaldı. Türkiye, puanlarını en fazla artıran ülkeler arasında da üst sıralarda yer aldı.

Üst düzey öğrenci oranı arttı

Sonuçlarda öğrencilerin yeterlilik düzeylerindeki değişim de dikkat çekti. Öğrencilerin yüzde 35’i matematikte, yüzde 24’ü okumada ve yüzde 19’u fen bilimlerinde temel yeterlilik düzeyinin altında kaldı.

Bir önceki PISA sonuçlarına göre en alt düzeyde bulunan öğrenci oranında düşüş görülürken, analiz, sentez ve sorgulama yapabilen üst düzey öğrencilerin oranında artış yaşandı. Fen bilimlerinde üst düzey öğrenci oranı yüzde 4’ten yüzde 7,4’e, okumada ise yüzde 1,9’dan yüzde 4,2’ye yükseldi.

Eğitim uzmanı Emre Orhan’ın değerlendirmeleriyle birlikte ele alındığında, PISA 2025 sonuçları Türkiye’nin üç temel alanda da puanlarını artırdığını ve özellikle üst düzey yeterliliklerde gelişim gösterdiğini ortaya koyuyor.

Çalışanların işten ayrılırken en çok merak ettiği konuların başında kıdem tazminatı geliyor. Her yıl belirlenen kıdem tazminatı tavanı, özellikle yüksek maaşla çalışanların alacağı tutar açısından büyük önem taşıyor. Yeni yılın yaklaşmasıyla birlikte 1 Ocak tarihi de çalışanlar açısından kritik bir eşik haline geliyor. Tazminat hesabında kullanılacak yeni rakam, bazı çalışanların alacağı toplam parayı doğrudan etkileyebilir.

Brüt ücret ile hesaba geçen net maaş arasındaki farkın arkasında birden fazla yasal kesinti bulunuyor.

Çalışmada Bolu ve Düzce’nin “çok yüksek risk” grubunda yer alması dikkat çekti. Bu değerlendirme, bölgedeki deprem tehlikesinin yeniden tartışılmasına neden oldu.