Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın yürüttüğü diplomatik ve bilimsel çalışmalar sonucunda ülkeye kazandırılan eser, yeniden doğduğu topraklarda sergilenmeye başladı.
Bilimsel incelemelerle kökeni doğrulandı
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, sosyal medya hesaplarından yaptığı açıklamada iade sürecini duyurmuştu. Denver Sanat Müzesi koleksiyonunda yer alan eserin Smyrna Antik Kenti kökenli olduğu, bilimsel veriler ve 1934 tarihli raporlarla doğrulandı. İncelemelerde eserin Smyrna Agora kazılarından geldiği tespit edildi.
Bakan Ersoy, müze ile kurulan iş birliği ve yapıcı diyalog sayesinde eserin Türkiye’ye kazandırıldığını ifade etti.
Müzeden koleksiyona uzanan süreç
Denver Sanat Müzesi’nin, Anadolu kökenli olduğu belirlenen eseri Türkiye’ye iade etme talebi üzerine süreç başlatıldı. Müze kayıtlarına göre heykel başı, 1946–1948 yıllarında İstanbul’da ABD Başkonsolosu olarak görev yapan Clarence Edward Macy’nin eşi Marie Therese Macy’nin malikanesinden 1989 yılında bağış yoluyla koleksiyona dahil edildi.
Bakanlık uzmanlarının incelemeleri, bu bilgileri doğruladı ve eserin yasa dışı yollarla yurt dışına çıkarıldığı sonucuna ulaşıldı.
Efes-Smyrna atölyesi ve sanatsal özellikler
Uzman raporlarında, heykel başının Theodosius Dönemi heykel sanatıyla ilişkili olduğu ve Efes-Smyrna bölgesinde faaliyet gösteren bir atölyenin ürünü olduğu belirtildi. Eserin 5. yüzyılın ikinci yarısına tarihlendiği kaydedildi.
25 santimetre yüksekliğindeki mermer eser, erkek portresi olarak tanımlanıyor. Boyun kısmı kırık olan heykelde saç ve kaş detaylarının keskiyle işlendiği, göz bebeklerinin ise matkap izleriyle belirginleştirildiği tespit edildi. Kısa sakallı portrede, yüz ifadesinin güçlü ve bakışların izleyiciye yöneldiği ifade edildi.
Agora bağlantısı ve olası temsil
Smyrna Antik Kenti Kazı Heyeti Başkanı Prof. Dr. Akın Ersoy, eserin Agora’da bir kaide üzerinde yer aldığının anlaşıldığını belirtti. Aynı döneme ait kitabelerde adı geçen İsidoros adlı bir valinin onurlandırıldığını hatırlatan Ersoy, portrenin bu kişiyi temsil ediyor olabileceğini ifade etti.
Ersoy ayrıca eserin, erken Hristiyanlık dönemi sanat anlayışını yansıttığını ve yukarı yönlü bakış detayıyla dönemin üslup özelliklerini taşıdığını söyledi.
Uluslararası iş birliği vurgusu
Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürü Birol İnceciköz ise süreçte akademik çevreler, kolluk kuvvetleri ve diplomatik temsilciliklerle koordineli bir çalışma yürütüldüğünü belirtti. İnceciköz, bilimsel yayınların ve uluslararası iş birliğinin sürecin tamamlanmasında belirleyici olduğunu ifade etti.
Denver Sanat Müzesi’nin yapıcı yaklaşımı sayesinde eserin ait olduğu topraklara döndüğü vurgulandı.
İade edilen Smyrna kökenli heykel başı, İzmir Arkeoloji Müzesi’nde ziyaretçilerini bekliyor.
