İzmir’in Çeşme ilçesinde yetiştirilen damla sakızında hasat dönemi devam ediyor. Temmuz ayının başında çizilen ağaçlardan sızan damlalar, eylül ortalarında toplanıyor. Ağaç diplerinden tek tek alınan sakızlar, temizleme işleminin ardından gıda, kozmetik ve ilaç sanayisinde kullanılmak üzere hazırlanıyor.
Kilogramı 45 ila 50 bin lira arasında alıcı bulan damla sakızının üretimini artırmak için bölgede çalışmalar yürütülüyor. Üreticiler, yeni dikilen ağaçların verime geçmesiyle birlikte Çeşme’deki üretimin önemli ölçüde artmasını hedefliyor.
Çeşme’de 50 bin sakız ağacı toprakla buluştu
Damla sakızının yalnızca Çeşme ve Sakız Adası’nda yetiştiğini belirten üretici Hasan Ege Tütüncüoğlu, ürünün bölgeye özgü endemik bir bitki olduğunu söyledi. Sakız ağaçlarının Cumhuriyet Dönemi’nde sayısının bine kadar gerilediğini ifade eden Tütüncüoğlu, 2020 yılından itibaren yürütülen çalışmalarla beş yılda yaklaşık 50 bin sakız ağacının toprakla buluşturulduğunu belirtti.
Hasat süreci temmuzdan aralık ayına uzanıyor
Çeşme’de yaklaşık bin dönümlük alanda damla sakızı üretildiğini aktaran Tütüncüoğlu, ağaçların çizilmesiyle başlayan hasat sürecinin eylül ortalarına kadar devam ettiğini anlattı.
Tütüncüoğlu, hasat takvimi ve üretim hedefleriyle ilgili şu ifadeleri kullandı:
“Çeşme'de arazi bulmak çok zor. Burası bir turizm bölgesi ve araziler kıymetli. Sakız ağacı dikmek için yer bulmakta zorlanıyoruz. Sakız ağacının hasadı, haziran ayının sonlarında veya temmuzun ilk haftasında ağaçların çizilmesiyle başlar. Ağaçlar çizildikten sonra yaklaşık 2 ila 2 buçuk ay boyunca bu çiziklerden damla akışı devam eder. Eylül ortalarına kadar da bunların kurumasını bekleriz. Eylül ortalarında damla sakızları düştüğü yerde kuruyarak toplanmaya hazır hale gelir. Temmuz ayında başlayan bu süreç eylülün ortaları gibi sona erer ve sakızlar toplanır. Ondan sonra evlerde temizlik aşaması başlar. Yaklaşık 1-1 buçuk aylık bir sürede, aralık ayına kadar ham sakızların temizlenme süreci gerçekleşir”
Üretimde 2 ton hedefi
Mevcut üretimlerinin yaklaşık 100 kilogram seviyesinde olduğunu belirten Tütüncüoğlu, yeni dikilen ağaçların beş yıl içinde damla sakızı vermeye başlamasıyla üretimin artacağını söyledi.
Tütüncüoğlu, hedeflerini şu sözlerle anlattı:
“Çok değerli bir ürün. Biz şu anda henüz 100 kilo civarında üretebiliyoruz. Fakat yeni dikilen ağaçlarımız 5 yıl içerisinde damla sakızı vermeye başlayacak. O zaman Çeşme'de yaklaşık 1 buçuk - 2 ton civarında damla sakızı üretiyor olacağız ve ithalatımızın bir kısmını karşılayabileceğiz.”
Coğrafi işaret üretimde Çeşme’yi öne çıkarıyor
Çeşme Sakız Üreticileri Derneği Başkanı ve üretici İbrahim Topal ise derneğin Haziran 2024’te kurulduğunu belirtti. Derneğin kuruluş amacının, bir yıl önce alınan Çeşme damla sakızının coğrafi işaret tesciliyle bağlantılı olduğunu ifade eden Topal, üretimde bölgenin doğal koşullarının önemine dikkat çekti.
Topal, Çeşme’nin iklim ve toprak özelliklerinin damla sakızı yetiştiriciliğindeki etkisini şu sözlerle açıkladı:
“2024 yılının haziran ayında Çeşme Sakız Üreticileri Derneği'ni kurduk. Derneğin kuruluş amacı, derneğin tesis edilmesinden bir yıl önce Çeşme damla sakızının coğrafi işaretinin alınmış olmasıydı. Coğrafi işaret önemli bir markadır. Türkiye'nin çeşitli yerlerindeki ürünler de coğrafi işaretle tescillendiği için bilinir ki coğrafi işaretli damla sakızı Çeşme'de yetişir. Başka yerlerde de olabilir belki ama doğru kriterlerin ve doğru enzimlerin bulunduğu yer Çeşme'dir. Çünkü bunda coğrafyanın, denizden esen rüzgarın, güneşin ve toprağın etkisi büyüktür. Bu konuda harita mühendisi genç bir arkadaşımız tez çalışması yaptı ve Çeşme'de sakız yetiştirilmeye uygun bölgeleri tespit etti. Yüzdeye vurduğunuz zaman Çeşme'nin kendi içinde bile bir-iki puan oynayan yerler var. Çiftlikköy'de rüzgar, güneş, toprak gibi ekolojik faktörler yüzde 80-81 uygunluk verirken, Alaçatı'nın bazı bölgelerinde bu oran iki puan düşerek yüzde 78 oluyor. Daha ilerideki bölgelerde ise yüzde 76'ya kadar iniyor”
