Bilim kurgu filmlerindeki distopik senaryolar, yapay zeka ve robotik teknolojilerin küresel merkezi konumundaki Çin'de gerçeğe dönüşüyor. Pekin yönetimi, sokaklarda, fabrikalarda ve evlerde sayıları her geçen gün artan insansı (humanoid) robotların güvenliğini, hukuki sorumluluklarını ve izlenebilirliğini yasal bir çerçeveye oturtmak için tarihi bir adım atıyor. Geliştirilen yeni sistemle birlikte insansı robotlar, tıpkı insanlar gibi kendilerine özel resmi birer kimlik numarasına sahip olacak.
Çin’in Hubei eyaletindeki Wuhan kentinde bulunan Hubei İnsansı Robot İnovasyon Merkezi tarafından yürütülen bu proje, yapay zeka ekosisteminde dünyada bir ilk olma özelliği taşıyor.
Zeka seviyesinden eklem aşınmasına kadar her şey kaydedilecek
Çevrimiçi medya raporlarına ve sızan teknik detaylara göre, robotlara tanımlanacak resmi kimlik kodu tam 29 karakterden oluşacak. Bu alfa-nümerik kodlama sistemi basit bir seri numarasının çok ötesinde anlamlar taşıyor. Robotun gövdesine ve yazılımına işlenecek 29 haneli bu kimlikte şu kritik parametreler kodlanacak:
-
Robotun markası, üreticisi ve modeli
-
Donanım özellikleri ve fabrika çıkış kayıtları
-
Yapay zeka seviyesi (Zeka kapasitesi sınıflandırması)
China Daily’nin haberine göre, kurulan merkezi bulut platformu yalnızca statik bilgileri depolamayacak; robotların adeta birer "yaşam günlüğü" olacak. Robotun tüm operasyonel geçmişi, bakım periyotları, kullanım alanları, anlık pil durumu, mekanik eklem aşınmaları ve hareketlerinin milimetrik doğruluk hassasiyeti bu sistem üzerinden saniye saniye izlenebilecek.
Olası kazalarda sorumlu hızlıca belirlenecek
Yetkililer, bu sıkı takip mekanizmasının arkasında yatan en önemli gerekçenin "güvenlik ve hukuki sorumluluk" olduğunu belirtiyor. Robotların dahil olabileceği olası iş kazalarında, siber saldırıya uğrama (hacklenme) durumlarında ya da üçüncü şahıslara verilebilecek zararlarda, kusurun yazılımda mı, üreticide mi yoksa kullanıcıda mı olduğu bu dijital şecere sayesinde anında tespit edilebilecek.
Ayrıca sistemin, hızla büyümesi beklenen ikinci el robot pazarında da tüketicileri koruması hedefleniyor. Bir kullanıcı ikinci el bir insansı robot satın almak istediğinde, tıpkı araçlardaki "tramer/ekspertiz" raporu gibi robotun geçmiş performansını ve arıza geçmişini bu 29 haneli kimlik üzerinden sorgulayabilecek.
Hedef: Yüzde 84'lük liderliği güvenlikle taçlandırmak
Çin Sanayi ve Bilgi Teknolojileri Bakanlığı’na sistemin altyapısı için ilk başvuruların tamamlandığı, ulusal standartların resmi olarak yayımlanmasının ardından uygulamanın zorunlu hale geleceği bildirildi. İlk etapta ülkenin önde gelen birçok robotik devinin sisteme entegrasyonu tamamlandı.
Günümüz itibarıyla Çin, küresel insansı robot üretim pazarında %84'ü aşan ezici bir payla dünyanın lideri konumunda bulunuyor. Ancak teknoloji uzmanları, bu muazzam üretim hızına karşın küresel ölçekte teknik standartların ve güvenlik denetimlerinin hala emekleme aşamasında olduğunu vurguluyor. Pekin'in devreye soktuğu bu 29 haneli kimlik sistemi, bir yandan endüstrinin kontrolsüz büyümesini engelleyerek daha güvenli bir evrim geçirmesini sağlarken, diğer yandan dünyaya yapay zeka hukuku konusunda öncülük etmeyi amaçlıyor.
