SBÜ İzmir Tıp Fakültesi Dr. Behçet Uz Çocuk Hastalıkları ve Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Başhekimi Prof. Dr. Dilek Orbatu, okulların açılmasıyla birlikte çocukların bulaşıcı hastalıklarla daha fazla karşı karşıya kalabileceğini belirterek ailelere önemli uyarılarda bulundu. Orbatu, sağlıklı çocuklarda bağışıklığı artırmaya yönelik gereksiz takviyeler yerine mevcut fizyolojik dengenin korunmasının önemli olduğunu söyledi.
Okullarla birlikte bulaşıcı hastalık riski artıyor
Okul döneminin başlamasıyla özellikle anaokulu ve ilköğretim çağındaki çocukların ev ortamından çıkarak daha fazla sosyalleştiğini belirten Prof. Dr. Dilek Orbatu, ortak kullanılan materyallerin de bulaşıcı hastalık riskini artırabildiğine dikkat çekti.
Sağlıklı çocuklarda hedefin bağışıklığı sürekli artırmak değil, bağışıklık sisteminin fizyolojik koşullarda devamlılığını sağlamak olduğunu ifade eden Orbatu, gereksiz takviye ve ilaç kullanımının hatalı uygulamalara yol açabileceğini söyledi.
"Çocuklar evdeki korunaklı ortamlarından birdenbire sosyalleştikleri ve pek çok ortak materyali birlikte kullandıkları ortamlara geçecekler. Sağlıklı bir çocukta önceliğimiz bağışıklığı arttırmak değil fizyolojik koşullarda devamlılığını sağlamak olacaktır. Bağışıklığı güçlendirmek için gereksiz takviye ya da ilaç, hatta bazı antibiyotik kullanımına kadar giden büyük hatalar silsilesinin başlangıcına sebep verebiliyoruz" dedi.
En etkili koruma: Aşılama ve hijyen
Çocukların hastalıklardan korunmasında aşılama ve hijyenin önemine vurgu yapan Orbatu, ailelerin Sağlık Bakanlığı'nın Ulusal Çocuk Sağlığı Aşılama Programı'na uygun hareket etmesi gerektiğini belirtti. Çocukların yaşlarına uygun aşılarının zamanında yapılması için ailelerin teşvik edilmesi gerektiğini ifade etti.
Beslenmenin bağışıklık sistemi açısından önemli bir yere sahip olduğunu dile getiren Orbatu, dengeli beslenen çocuklarda ekstra takviyeye ihtiyaç olmadığını söyledi.
"Çocukların yaşına göre aşılarının yapılması için aileleri teşvik ediyoruz. Bunun dışında yeterli ve dengeli beslenme çok önemli. Esas bağışıklık sisteminin düzenli fizyolojik sınırlar içerisinde devamlılığını sağlayan en önemli parametre bu. Yeterli ve dengeli beslenen çocukların ekstra takviye almasına hiçbir zaman gerek olmuyor. Özellikle vitaminler, mineraller ya da diğer tüm besinler belli miktarda protein, karbonhidrat ve esansiyel yağ asitlerinin alınması çocuğun tüm sistemlerinin gelişimi için çok önemli" ifadelerini kullandı.
Orbatu, çocuklara küçük yaşlardan itibaren el yıkama alışkanlığı kazandırılmasının önemine de değindi. Eller için su ve sabunla en az 20 saniye yıkamanın yeterli olduğunu belirten Orbatu, su ve sabuna ulaşılamayan durumlarda yüzde 60'ın üzerinde alkol içeren dezenfektanların kullanılabileceğini ancak dezenfektanın sık kullanılmasını önermediklerini söyledi.
Öksürme sırasında tek kullanımlık mendil ya da dirsek içinin kullanılması gerektiğini belirten Orbatu, okullarda ortak çatal, kaşık ve kişisel eşyaların kullanımından da kaçınılması gerektiğini ifade etti.
Uyku düzeni okul döneminde de korunmalı
Çocukların sağlığı açısından düzenli uykunun önemine dikkat çeken Prof. Dr. Orbatu, özellikle hafta içindeki uyku eksikliğinin hafta sonu telafi edilemeyeceğini belirtti.
"Büyüme hormonu başta olmak üzere vücudu destekleyen tüm hormonlar gece salınır. Hafta içi geç saatlere kadar tablet ve telefonla vakit geçiren çocukların uyku açığı hafta sonu kapatılamaz, uyku borcu asla ertelenemez. Belli bir uyku ritminin sağlanması çocuk sağlığı açısından son derece önemlidir. Büyümeyi destekleyen bütün hormonlar gece salınır, bu yüzden uyku çok kıymetli."
D vitamini ve çinko için eksiklik uyarısı
Ailelerin çocuklarda sık başvurduğu takviyeler konusunda da değerlendirmelerde bulunan Orbatu, herhangi bir eksiklik ya da yetmezlik bulunmadığı durumlarda ekstra D vitamini kullanımının solunum yolu enfeksiyonları veya ishalden koruma sağlamadığını söyledi.
Orbatu, 2025 yılında yayımlanan geniş kapsamlı metaanaliz çalışmalarının da bu yönde iddialı bir koruyuculuk bulunmadığını gösterdiğini belirtti. Çinkonun da dengeli beslenmeyle alınması halinde ekstra takviyeye gerek olmadığını ifade etti.
"Çinko da doğru beslenme ile alınırsa ekstra takviyeye gerek yoktur. Probiyotiklerin de solunum yolu enfeksiyonları için direkt alınması gerekir ya da koruyuculuğu vardır, bağışıklığı tek başına güçlendirir gibi bir iddia bilimsel açıdan yüksek bir iddiadır" dedi.
Tekrarlayan enfeksiyonlarda uzman takibi gerekiyor
Çocukların belirli aralıklarla hekim kontrolünden geçirilmesi ve büyüme eğrilerinin takip edilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Orbatu, tekrarlayan enfeksiyonların ise ayrıca değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.
"Sık zatürre ve boğaz enfeksiyonu geçiren, büyüme ve gelişme geriliği olan, tekrarlayan apseleri bulunan veya sık hastaneye yatan çocukların immün yetmezlik açısından detaylı incelenmesi gerekir. Bu tür durumlarda aile öyküsü de mutlaka sorgulanmalı ve uzman hekim takibinde hareket edilmelidir" diye konuştu.
