Birleşmiş Milletler (BM) Sıfır Atık Yüksek Düzeyli Şahsiyetler Danışma Kurulu Başkanı Emine Erdoğan’ın himayesinde, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı koordinasyonunda yürütülen Sıfır Atık Mavi Projesi kapsamında Fethiye Körfezi’nde yeni bir çevre çalışması başlatıldı.
Fethiye-Göcek Özel Çevre Koruma Bölgesi’ndeki Fethiye İç Körfez’de dip çamuru temizliği için ilk adım atılırken, Fethiye’de Mapa-Şamandıra Sistemi ve Fethiye Dip Çamuru Temizliği Lansmanı gerçekleştirildi.
“Denizlerimize düzen getiriyoruz”
Programda konuşan COP31 Başkanı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, iki önemli çalışmanın aynı anda hayata geçirildiğini belirtti.
Kurum, “Bugün bizim için gerçekten çok önemli bir gün. İki önemli adım atıyoruz; bir taraftan artık geçici çözümlerin ötesine geçiyor; Göcek ve Dalaman koylarımızı mapa-şamandıra sistemiyle güvence altına alıyoruz, denizlerimize düzen getiriyoruz. Diğer yandan deniz dibinde çok büyük bir temizlik seferberliğini başlatarak, denizi yeniden canlandırıyoruz. Böylesi eşsiz bir doğal güzelliği korurken, turizmimize, istihdamımıza ve doğamıza doğrudan nefes aldırıyoruz” dedi.
90 kilometrelik sahil şeridinde yeni düzen
Projenin yalnızca teknik bir çalışma olmadığını, denizin hem üstünü hem de altını korumayı amaçladığını ifade eden Kurum, Fethiye-Göcek Özel Çevre Koruma Bölgesi’nde yaklaşık 90 kilometrelik sahil şeridini kapsayan yeni bir düzen oluşturulduğunu söyledi.
Kurum, “Yukarıda teknelerimiz, turizm, ticaret, istihdam ve mavi yolculuk var. Aşağıda ise deniz çayırları, balıkların üreme alanları ve deniz canlılarının yuvaları var. Bizim görevimiz bu iki dünyayı birlikte korumak, yaşatmaktır. Biliyorsunuz, bir çapanın suya inmesi birkaç saniye alıyor. Fakat zincirinin deniz tabanında sürüklenmesi, yıllar içinde oluşmuş deniz çayırlarını tahrip ediyor. İşte bunun önüne geçmek için Fethiye-Göcek Özel Çevre Koruma Bölgesi’nde, Göcek ve Dalaman koylarını kapsayan yaklaşık 90 kilometrelik devasa bir sahil şeridinde yepyeni bir düzen başlatıyoruz” diye konuştu.
DERİA sistemi devreye giriyor
Bakan Kurum, koylarda deniz tabanına zarar veren ağır demirlerin yerine 926 sabit bağlama mapası ve 906 tonoz yerleştirildiğini belirtti.
Kurum, denizcilere koylardaki uygun bağlama noktalarını dijital ortamda gösterecek DERİA Sistemi hakkında şu ifadeleri kullandı:
“DERİA, denizin Google Maps’i olacak. Ben bu projenin başarısını yalnızca kaç mapa şamandıra kurduğumuzla ölçmüyorum. Deniz tabanına inmeyen her kontrolsüz çapa başarıdır. Korunan her deniz çayırı, başarıdır. Temiz kalan her koy, başarıdır. Biz burada yalnızca mapa ya da şamandıra kurmuyoruz. Düzen kuruyoruz. Güven kuruyoruz. Gelecek kuruyoruz.”
Kurum, DERİA Sistemi ile denizcilerin koyları, boş bağlama noktalarını ve uygunluk durumunu harita üzerinden görebileceğini, dijital telefon uygulamasıyla rezervasyon yapabileceğini söyledi.
16 milyon metreküp dip çamuru temizlenecek
Fethiye İç Körfezi’nde yıllar içinde biriken dip çamurunun temizlenmesi için de çalışma başlatıldı.
Bakan Kurum, iki dip tarama gemisinin görev yapacağı çalışmayla yaklaşık 600 hektarlık alanda biriken 16 milyon metreküp dip çamurunun üç yıl içerisinde körfezden çıkarılacağını belirtti.
Kurum, “İki dip tarama gemimizle sahada çalışacağız. Yaklaşık 600 hektarlık alanda biriken 16 milyon metreküp dip çamurunu 3 yıl içerisinde Fethiye Körfezi’mizden çıkaracağız. Çalışmalarımız tamamlandığında iç körfezimizde ortalama 3,4 metrelik su derinliğine ulaşacağız” dedi.
İzmir Körfezi için 15 maddelik plan
Türkiye’nin farklı bölgelerinde yürütülen çevre çalışmalarına da değinen Kurum, Marmara Denizi’nde müsilajla mücadele kapsamında Dünya Bankası ile yürütülen çalışmalar sonucunda 400 milyon avroluk dış finansman sağlandığını ifade etti.
Kurum, “Biz hiçbir zaman sözde çevreci olmadık. Marmara Denizi’ni ve İstanbul’u esir alan o kabusu, müsilaj belasını hiçbirimiz unutmadık. Biz o dönem sadece yüzeyde o köpüklerin temizlenmesiyle yetinmedik; sorunun köküne inip Marmara’yı kurtarmak için kolları sıvadık. Bu işler lafla ya da iyi niyetle olmuyor; çok büyük bir bütçe ve uluslararası kaynak istiyor. Bu anlamda dertli olmanız gerekiyor, uğraşmanız gerekiyor. Biz gittik, Dünya Bankası’yla masaya oturduk ve Marmara Denizi’nin atık su arıtma tesislerini dönüştürmek, denizimizi kirlilikten arındırmak için tam 400 milyon Euro’luk dev bir dış finansmanı, yani ‘Marmara Denizi Eylem Planı Kredisi’ni ülkemize kazandırdık. Bu az buz bir para değil; bugünün şartlarında muazzam bir kaynak. Ne yazık ki bazen kimse bu işlerin perde arkasına, orada çalışılan emeğe değer vermiyor. Bulunan kaynağı ya yeterince sahiplenmiyor ya da konuşmuyor. Ama kim sahiplenirse sahiplensin, kim görmezden gelirse gelsin, biz milletimiz için bu adımları attık, atmaya da devam ediyoruz” şeklinde konuştu.
İzmit Körfezi’nde de dip çamuru temizliği yürütüldüğünü belirten Kurum, İzmir Körfezi için 15 maddelik Acil ve Kısa Vadeli Eylem Planı’nın uygulandığını söyledi.
Kurum, “İzmit Körfezi’nde de çok önemli bir dip çamuru temizliği yürütüyoruz. İzmir Körfezi için ise 15 maddelik Acil ve Kısa Vadeli Eylem Planımızı uyguluyoruz. Eğirdir Gölü için hazırladığımız koruma projesinin büyük bir kısmını tamamladık. Beyşehir’de, Salda’da, Mogan’da, Meke’de çalışıyoruz. Biliyoruz ki Marmara’nın ihtiyacı başkadır, Eğirdir’in ihtiyacı başkadır, Meke’deki durum bambaşkadır. Bizim görevimiz her coğrafyanın sesini duymak ve ihtiyacı burada bilim insanlarıyla birlikte çalışarak çözümü de yerinde üretmektir. O yüzden her coğrafyada sistemimizi o coğrafyanın kodlarına göre güncelleyen bir çevre aklını işletiyoruz” ifadelerini kullandı.
COP31’de çevre projeleri anlatılacak
Kurum, 9-20 Kasım tarihlerinde Antalya’da düzenlenecek COP31 Zirvesi’nde Türkiye’nin yürüttüğü çevre projelerinin anlatılacağını belirtti.
Kurum, “COP31’de yalnızca hedef göstermeyeceğiz. Fethiye Körfezi’ni anlatacağız. Mapa-Şamandıra sistemimizi anlatacağız. İç körfezde yürüttüğümüz dip çamuru temizliğini anlatacağız. Marmara’yı anlatacağız. Sıfır Atık’ı, depozito sistemini, sahadaki uygulamalarımızı aktaracağız. Söz yerine eser, uygulama ve sonuç aldığımız bir COP Başkanlığı sürecini tüm dünyaya aktaracağız. Bununla da yetinmeyeceğiz. Türkiye’de çözdüğümüz meselelerden doğan, dünyanın sorun alanlarına birer çözüm modeli olarak tecrübemizi taşıyacağız. Biz çözümü uygulayan bir ülke olacağız. Biz modeli kuran bir ülke olacağız. Biz yol gösteren bir Türkiye olacağız” dedi.
“Bu maviliği birlikte koruyalım”
Konuşmasında Piri Reis’i de anan Bakan Kurum, Türkiye’nin denizlerini ve doğal zenginliklerini koruma iradesine vurgu yaptı.
Kurum, “Bugün bizim elimizde uydular var, sensörler var, dijital haritalar var, DERİA sistemimiz var. Ama bütün teknolojinin üzerinde aynı irade var; bu ülkenin denizini, suyunu ve toprağını koruma iradesi. Piri Reis, Akdeniz’in haritasını çizdi. İnşallah biz de Sayın Cumhurbaşkanımızın liderliğinde Türkiye’nin gelecek rotasını çiziyoruz. Çocuklarımız bize soracak: ‘Bize nasıl bir Türkiye bıraktınız?’ O gün yolları, fabrikaları, insansız hava araçları ve şehirleri anlatacağız. Ama aynı gururla Göcek’in koylarını, Fethiye’nin temizlenmiş körfezini, Marmara’yı, Salda’yı, Eğirdir’i, Meke’yi göstereceğiz. Ve diyeceğiz ki; biz büyüdük ama tüketmedik. Ürettik ama kirletmedik. Kazandık ama kaybetmedik. Bu vizyonla burada hayata geçirdiğimiz örnek projemizi ihtiyaç duyduğumuz tüm alanlarda yapacağız. İstisnasız tüm koylarımıza koruyacağız. Çünkü bizim denizlerimizin, o eşsiz koylarımızın kirletilmesine tek bir saniye dahi tahammülümüz yoktur. Bu doğal zenginliği pervasızca yok etmeye çalışanlara da izin vermedik, bundan sonra da vermeyeceğiz. Kirliliğe sebep olan her ne varsa önüne geçmek için denetimlerimizle ve en ağır yaptırımlarımızla elimizden gelen her şeyi yapacak; ne gerekiyorsa tavizsiz şekilde uygulayacağız. Gelin, Türkiye’nin denizlerimiz için attığı adımları birlikte büyütelim. Gelin, bu maviliği birlikte koruyalım” ifadelerini kullandı.
Programa Muğla Valisi İdris Akbıyık, AK Parti Sosyal Politikalardan Sorumlu Genel Başkan Yardımcısı Fatma Betül Sayan Kaya, AK Parti Muğla Milletvekili Kadem Mete, CHP Elazığ Milletvekili Gürsel Erol, Muğla Büyükşehir Belediye Başkanı Ahmet Aras, Sıfır Atık Vakfı Başkanı ve COP31 Yüksek Düzeyli İklim Şampiyonu Samed Ağırbaş, Türkiye Çevre Ajansı Başkanı Nurullah Öztürk, Serbest Dalış Dünya Rekortmeni Milli Sporcu Şahika Ercümen, sektör temsilcileri, akademisyenler ve vatandaşlar katıldı.
