Medicana Sağlık Grubu Kardiyoloji ve İç Hastalıkları Bölümü'nden Prof. Dr. Abdi Sağcan, ayağa kalkınca ortaya çıkan göz kararmalarının çoğu zaman vücudun tansiyon dengesini yeniden sağlama sürecinden kaynaklandığını belirtti. Sağcan, sık tekrarlayan, uzun süren veya bayılmaya neden olan durumların ise mutlaka araştırılması gerektiğini söyledi.
Ayağa kalkınca vücutta ne oluyor?
Oturur veya yatar pozisyondan hızlı şekilde ayağa kalkıldığında kanın bir bölümünün yerçekiminin etkisiyle bacak ve karın bölgesindeki damarlarda geçici olarak biriktiğini belirten Prof. Dr. Abdi Sağcan, bunun kalbe dönen kan miktarını kısa süreliğine azalttığını ifade etti.
Sağcan,
"Oturur veya yatar pozisyondan hızlı şekilde ayağa kalktığımızda yerçekiminin etkisiyle yaklaşık 500-1000 mililitre kan kısa süre içinde bacak ve karın bölgesindeki damarlarda birikebilir. Bu durumda kalbe geri dönen kan miktarı azalır, kalbin pompaladığı kan miktarı düşer ve birkaç saniyeliğine beyne giden kan akımı azalabilir. İşte hissedilen göz kararması ve sersemlik hissi tamamen bu fizyolojik mekanizmayla ortaya çıkar" ifadelerini kullandı.
Göz kararmasının nedeni göz değil
Sağlıklı bir vücutta tansiyondaki düşüşün basınç algılayıcıları tarafından hızlı şekilde fark edildiğini söyleyen Sağcan, sinir sisteminin devreye girerek kalp hızını artırdığını ve damarları daralttığını belirtti.
Göz kararmasının doğrudan göz kaynaklı olmadığını vurgulayan Sağcan, "Burada asıl sorun gözün kendisi değildir. Retina ve beynin görme merkezi kan akımındaki değişikliklere çok duyarlıdır. Beyne giden kan akımı kısa süreli azaldığında görüntüler bulanıklaşabilir, perde inmesi hissi oluşabilir veya kişi birkaç saniye boyunca çevresini karanlık görebilir. Aynı şekilde iç kulak ve gözlerden gelen denge bilgileri arasındaki kısa süreli uyumsuzluk da baş dönmesi hissini tetikler" ifadelerini kullandı.
10-15 saniyeyi geçiyorsa dikkat
Göz kararmasının yetersiz sıvı tüketimi, uzun süre hareketsiz kalma, sıcak hava, yoğun egzersiz, açlık ve bazı tansiyon ilaçlarıyla tetiklenebileceğini aktaran Prof. Dr. Abdi Sağcan, bazı sağlık sorunlarının da şikayetleri artırabileceğini söyledi.
Sağcan,
"Ayrıca tansiyon düşürücü ilaçlar, idrar söktürücüler, kansızlık, bazı vitamin eksiklikleri, diyabete bağlı sinir hasarı ve hormonal bozukluklar da bu şikayetleri artırabilir. Bir iki saniye süren göz kararmaları sağlıklı kişilerde de görülebilir. Ancak 10-15 saniyeden uzun süren, sık tekrarlayan, bayılmaya yol açan veya başka belirtilerle birlikte seyreden durumlarda mutlaka doktor değerlendirmesi gerekir" diye vurguladı.
Göz kararmasına bayılma, düşme, göğüs ağrısı, nefes darlığı veya çarpıntının eşlik etmesi halinde vakit kaybedilmemesi gerektiğini belirten Sağcan, günlük yaşamda alınabilecek bazı basit önlemlerin şikayetleri azaltabileceğini ifade etti.
Ani hareketlerden kaçının
Yatarken veya otururken birden ayağa kalkılmaması gerektiğini söyleyen Prof. Dr. Abdi Sağcan, "Yataktan veya sandalyeden kalkarken acele edilmemeli, önce oturur pozisyona geçip birkaç saniye beklenmelidir. Ayağa kalkmadan önce ayak bileklerini hareket ettirmek ve baldır kaslarını çalıştırmak kanın kalbe dönüşünü artırır. Yeterli sıvı almak, uzun süre hareketsiz kalmamak ve sıcak ortamlarda dikkatli olmak da şikâyetleri belirgin şekilde azaltacaktır" şeklinde konuştu.
