İzmir Büyükşehir Belediyesi Eşrefpaşa Hastanesi tarafından hazırlanan “Arayüzün Ötesi: Dijital Dışlanmaya Karşı Kapsayıcı Tasarım ve Kamusal Evde Bakım Ağı” çalışması, teknolojinin herkes için erişilebilir olması gerektiğine dikkat çekiyor. İyi Tasarım / Good Design İzmir kapsamında ziyaretçilerle buluşan simülasyon, dijital hizmetlere erişirken karşılaşılan engelleri deneyimleme fırsatı sunuyor.
İzmir Büyükşehir Belediyesi Akdeniz Akademisi tarafından bu yıl 11’incisi düzenlenen İyi Tasarım / Good Design İzmir, kentin farklı noktalarında 30 Ekim’e kadar devam ediyor. Etkinlik kapsamında Tarihi Bıçakçı Han’da sergilenen “Arayüzün Ötesi” çalışması ise 28 Ekim’e kadar ziyaret edilebilecek.
Üç aşamalı simülasyonla dijital engeller
Ziyaretçilerin dijital hizmetlere erişimde yaşanan güçlükleri deneyimlemesini amaçlayan çalışma, üç istasyondan oluşuyor. İlk bölümde özel simülasyon ekipmanları kullanılarak dijital sistemlerde karşılaşılan zorluklar ortaya konuluyor. İkinci istasyonda menü ve şifre gerektirmeden sesli komutlarla çalışan kapsayıcı bir prototip tanıtılıyor.
Üçüncü istasyonda ise evde bakım personeli ile hizmet alan vatandaşların diyaloglarından alınan ses kayıtları dinletiliyor. Bu bölümle bakım hizmetlerinin insani boyutuna ve dayanışmanın önemine dikkat çekiliyor.
Teknoloji engel değil, bağlantı aracı olmalı
“Arayüzün Ötesi” çalışması, dijitalleşen kamusal hizmetlerin yaşlılar, dijital okuryazarlığı sınırlı kişiler ve teknolojiye erişmekte zorlanan bireyler için yeni engeller oluşturabildiğini vurguluyor. Teknolojinin yalnızca hız ve verimlilik açısından değil, toplumsal adalet ve eşitlik ilkeleri çerçevesinde de değerlendirilmesi gerektiği belirtiliyor.
Hizmet alan vatandaşların ihtiyaçları ve deneyimleri doğrultusunda hazırlanan simülasyon, bakım ve destek hizmetlerinde kullanılan dijital sistemlerin daha erişilebilir ve insan odaklı hale getirilmesini amaçlıyor. Çalışma, teknolojinin insanlar ile kamu hizmetleri arasında engel oluşturmak yerine iletişimi kolaylaştırması gerektiğine işaret ediyor.
Tasarımın kapsayıcılığı deneyimleniyor
İzmir Büyükşehir Belediyesi Eşrefpaşa Hastanesi Evde Bakım Şube Müdürlüğünde sosyolog olarak görev yapan Dilan Demir, çalışmanın dijital hizmetlerin farklı ihtiyaçlara sahip kişiler için ne kadar erişilebilir olduğunu sorgulamak amacıyla hazırlandığını söyledi.
Sosyal yardım başvurularının fiziksel kısıtlılığı bulunmayan kişiler temel alınarak tasarlanabildiğine dikkat çeken Demir, simülasyonun ayrıntılarını şu sözlerle anlattı:
“Sosyal yardım hizmetlerine başvurularda, sağlam bedenler üzerine tasarlanan başvuru hizmetlerinin ne kadar erişilebilir olduğuna ilişkin bir farkındalık çalışması yaptık. Tasarımların engelli bireylere, kronik hastalara, yaşlılara ya da fiziksel kısıtlılığı bulunan kişilere ne kadar hitap ettiğini sorguladık. İyi Tasarım etkinlik alanında üç aşamalı bir simülasyon geliştirdik. Örneğin, eli titreyen bir vatandaşın ekrandaki sekmeleri işaretlerken ne tür zorluklar yaşadığını göstermek için iş eldiveni kullandık. Sesli komut sistemiyle çalışan bir prototip hazırladık. Bu alanda okuma yazma bilmeyen veya uzuv kaybı yaşayan vatandaşların sesli komutlarla taleplerini iletebildiği, hizmet sunan kişilerin de bu talepleri karşılayabildiği bir sistem kurguladık. Üçüncü istasyonda ise sosyal yardım hizmetlerinin aynı zamanda sosyal bir çalışma olduğunu göstermek amacıyla evde bakım hizmeti veren çalışma arkadaşlarımızla vatandaşların diyaloglarını ses kayıtlarıyla aktardık. Ayrıca koruyucu gözlüklere krem sürerek, özellikle yaşlılarda sık görülen katarakt rahatsızlığında ekranın nasıl görünebildiğini deneyimleme olanağı sunduk. Bu çalışmayla tasarımların ne kadar kapsayıcı olduğunu, kimleri dışarıda bırakıp kimleri sürece dahil ettiğini sorgulayan bir eleştiri de getirdik.”
