Ege Üniversitesi (EÜ) Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji Anabilim Dalı öğretim üyesi Prof. Dr. Burçin Kaymaz’ın yürütücülüğündeki proje, multipl miyelomda tedavi direncinin altında yatan mekanizmaların ortaya çıkarılması ve yeni bir tedavi stratejisinin geliştirilmesi amacıyla TÜBİTAK 1001 Programı kapsamında destek almaya hak kazandı.
Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi öğretim üyesi Prof. Dr. Burçin Kaymaz tarafından hazırlanan “CD138 Hücre Fraksiyonlarının Transkriptomik İmzası: Üçlü Sınıf Refrakter Multipl Miyelomda Direnç Mekanizmalarının Aydınlatılması ve Translasyonel Bir Strateji” başlıklı proje, kemik iliği kanseri türlerinden multipl miyelomda tedavi direncine yönelik çalışmalara odaklanıyor.
Ege Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Musa Alcı, projede görev alan Prof. Dr. Burçin Kaymaz ve ekibini tebrik ederek başarılarının devamını diledi.
Direnç mekanizmaları araştırılacak
Projenin hedefleri hakkında bilgi veren Prof. Dr. Burçin Kaymaz, üçlü sınıf refrakter multipl miyelom hastalarında CD138⁺ ve CD138⁻ hücrelerinin transkriptomik özelliklerinin inceleneceğini belirtti.
Kaymaz, “Proje kapsamında, üçlü sınıf refrakter multipl miyelomda CD138⁺/CD138⁻ hücrelerinin transkriptomik analiziyle direnç imzası tanımlanacak ve ilaç yeniden konumlandırmasıyla aday tedavi stratejisi geliştirilecek. Üçlü sınıf refrakter multipl miyelomda mevcut tedavilere direnç gelişmesi nedeniyle etkili tedavi seçenekleri yetersiz ve hastaların sağkalımı sınırlıdır. Projemiz; CD138⁺ ve CD138⁻ hücre fraksiyonlarının transkriptomik analizini kullanarak direnç mekanizmalarını ortaya çıkarmayı, dirençle ilişkili moleküler imzayı tanımlamayı ve ilaç yeniden konumlandırması yaklaşımıyla doğrulanabilir yeni bir aday tedavi stratejisi geliştirerek bu önemli klinik gereksinime çözüm sunmayı amaçlıyor” dedi.
Bilgisayar destekli analizlerle aday ilaçlar belirlenecek
Çalışmada üçlü sınıf refrakter multipl miyelom hastalarından alınacak kemik iliği örneklerindeki CD138⁺ ve CD138⁻ hücrelerin ayrıştırılması ve RNA dizileme yöntemiyle genlerin çalışma profillerinin incelenmesi planlanıyor.
Projede elde edilecek verilerin uluslararası veri tabanlarıyla birlikte değerlendirilmesiyle tedavi direnciyle bağlantılı gen imzasının ortaya çıkarılması hedefleniyor. Sonraki aşamada ise bilgisayar destekli analizlerden yararlanılarak bu direnç imzasını tersine çevirebilecek aday ilaçlar belirlenecek.
Prof. Dr. Kaymaz, proje sürecini şöyle anlattı:
“Projede, üçlü sınıf refrakter multipl miyelom hastalarından alınan kemik iliği örneklerindeki CD138⁺ ve CD138⁻ hücreler ayrılarak genlerin çalışma profilleri (RNA dizileme) incelenecek. Elde edilen veriler, mevcut uluslararası veri tabanlarıyla birlikte analiz edilerek hastalığın tedaviye dirençle ilişkili gen imzası belirlenecek. Daha sonra bilgisayar destekli analizlerle bu direnç imzasını tersine çevirebilecek aday ilaçlar seçilecek. Seçilen ilaçlar önce multipl miyelom hücrelerinde, ardından hasta hücrelerinde test edilerek etkileri ve direnç mekanizmalarını hedefleme başarıları doğrulanacak. Proje sonunda 14 hastadan elde edilen hücre fraksiyonlarının RNA dizileme verilerinin analiziyle 8–12 genlik direnç imzası oluşturulacak, ilaç yeniden konumlandırmasıyla aday ilaç belirlenecek ve bu aday hem multipl miyelom hücre hatlarında hem de hasta kaynaklı hücrelerde doğrulanacak” diye konuştu.
Kişiselleştirilmiş tedaviye katkı hedefleniyor
Prof. Dr. Kaymaz, projeden elde edilecek sonuçların kişiselleştirilmiş tedavi yaklaşımlarının geliştirilmesine katkı sunmasının hedeflendiğini ifade etti. Oluşturulacak direnç gen panelinin, ilerleyen dönemde tedavi yanıtının öngörülmesine yönelik tanısal uygulamalara temel oluşturabileceği ve hastaların yaşam süresi ile yaşam kalitesinin artırılmasına katkı sağlayabileceği belirtildi.
Prof. Dr. Burçin Kaymaz’ın yürütücülüğündeki proje ekibinde Doç. Dr. Derya Demir, Prof. Dr. Fahri Şahin, Prof. Dr. Güray Saydam, Prof. Dr. Nur Soyer, Dr. Öğr. Üyesi Ajda Güneş, Dr. Öğr. Üyesi Nurcan Gümüş, Dr. Öğr. Üyesi Yağmur Kiraz Durmaz ve Dr. Selattin Alperen Uysal yer alıyor.
Proje, Ege Üniversitesinin yanı sıra İzmir Bakırçay Üniversitesi ve İzmir Ekonomi Üniversitesi ortaklığında yürütülecek.
