Uzmanlar, özellikle sigara kullanımının gençlerde kalp krizi riskini önemli ölçüde artırdığına dikkat çekerken, kriz anında doğru ve hızlı müdahalenin hayati önem taşıdığını vurguluyor.
Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Kardiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Mehmet Baltalı, kalp krizinin belirtileri, gençlerde artan risk faktörleri, ani ölüm tehlikesi ve kriz sırasında yapılması gerekenler hakkında önemli açıklamalarda bulundu.
Kalp krizi gençlerde de görülüyor
Kalp krizinin, kalbi besleyen damarlardan birinin aniden tıkanması sonucunda meydana geldiğini belirten Prof. Dr. Baltalı, tıkanan damarın beslediği kalp bölgesine oksijen ulaşamadığını ifade etti.
Prof. Dr. Baltalı, kalp krizini şöyle açıkladı:
“Miyokard enfarktüsü, yani kalp krizi demek oluyor. Normal şartlar altında kalbi üç tane ana damar besliyor. Herhangi birisi tıkandığı zaman o damarın beslediği kalbin o bölgesine oksijen gitmiyor. Bir anda o bölge hiç kasılmamaya başlıyor ve bu ciddi problemleri doğurabiliyor.”
Kalp krizinin erkeklerde ve yaşlılarda daha sık görüldüğünü belirten Baltalı, kadınlarda ise menopozla birlikte riskin arttığını söyledi.
“Bunun nedeni pıhtının damarı tıkaması. Kadınlarda ise menopoz başlangıcı ile birlikte artıyor. Bu daha çok yaşlılık hastalığı olarak biliniyor.”
Sigara kalp krizi riskini 3-4 kat artırıyor
Son dönemde 45 yaş altındaki kadın ve erkeklerde kalp krizi oranlarının daha yüksek görülebildiğine dikkat çeken Prof. Dr. Baltalı, bunda risk faktörlerinin önemli rol oynadığını belirtti.
Baltalı, gençlerde özellikle sigara kullanımına dikkat çekerek şu uyarıda bulundu:
“Kalp krizinin farkındalığının artması da oranları artırdı. Eskiden olan ölümlerde kalp krizi olup olmadığı belirgin değildi. Kalp krizine neden olan risk faktörleri var. Genetik, ailesel, polijenik faktörler mevcut, sigara içmek, kolesterol gibi. Özellikle sigara içme oranı arttırdığı için gençlerde kalp krizi oranı daha yüksek görülebiliyor.”
Uzman, kalp krizi açısından en önemli risk faktörünün sigara olduğunu belirterek, kötü kolesterol yüksekliği, tansiyon, şeker hastalığı ve genetik faktörlerin de riski artırdığını söyledi.
“Sigara en önemli nedeni, kalp krizi riskini 3-4 kat arttırıyor. İkincisi kötü kolesterol yüksekliği. Üçüncü neden tansiyon, şeker hastalığı ve genetik. Genetikten kasıt, anne babadan direkt olarak geçen bir şey değil ama annesi ve babası 60 yaşın altında kalp krizi geçirmiş ise bu bireyler çok daha risk altında. Onun için bu kişilerin çok daha erken zamanlarda bu risk faktörlerine baktırmaları ve bunlardan kaçınmaları gerekiyor.
Önlem olarak, bu tür riskleri ortadan kaldırmak, sigarayı bırakmak, kolesterol ilacı kullanmak, zeytinyağı ve sebze meyve ağırlıklı sağlıklı beslenmek gerekiyor. Günlük belli oranlarda yürüyüş veya yüzme gibi egzersizlere yer zaman ayrılmalı.”
Belirti vermeden de ortaya çıkabilir
Kalp krizinin belirtilerinin kişiden kişiye değişebildiğini belirten Prof. Dr. Baltalı, bazı vakalarda herhangi bir belirti görülmeyebileceğini söyledi.
“Birincisi, hiçbir belirti vermeyebiliyor. İkinci ve en sık olan belirti ise göğüs ağrısı veya sol kol ağrısıdır.”
Kalp krizinin ne kadar tehlikeli olduğunda tıkanan damarın ve kalbin hangi bölgesinin etkilendiğinin belirleyici olduğunu ifade eden Baltalı, bazı durumlarda karın ağrısı ve mide bulantısının da görülebileceğini belirtti.
“Özellikle sağ koronerten tıkanmasına bağlı olarak karın ağrısı ve mide bulantısı olabiliyor. Ciddi bir ritim ileti kusuru oluşabiliyor. Bu ritim bozukluğu ölümcül oluyor.”
Gençlerde ani ölüm riski daha yüksek
Kalp krizinin her yaşta ciddi sonuçlara yol açabileceğini vurgulayan Prof. Dr. Baltalı, tehlikenin tıkanan damarın kalbin hangi bölümünü etkilediğiyle yakından ilişkili olduğunu söyledi.
“Büyük damarlardan birinin tıkanmasıyla, kalbin hangi bölgesine kan gitmiyor, oksijensiz kalıyorsa o bölgeye göre o kadar tehlikeli olabiliyor. Ama bu durumun yaşla çok fazla alakası yok. Fakat gençlerde kalp krizinin çok daha fazla oranda ani kardiyak ölüme neden olduğunu söyleyebiliriz.”
Kalp krizinde ilk yapılması gereken 112'yi aramak
Kalp krizi şüphesi bulunan kişinin öncelikle dinlenmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Baltalı, en önemli adımın 112 Acil Servis'i aramak olduğunu söyledi.
“Yapılacak ilk şey istirahat almaktır. En önemli şey ise 112 acil ambulansı aramak ve ambulansı çağırmaktır.”
Kalp krizi geçiren kişinin sırt üstü yatırılması ve hareket ettirilmemesi gerektiğini belirten Baltalı, ambulansın beklenmesi gerektiğini ifade etti.
“Müdahaleyi alanında uzman kişiler yapmalı. Kalp krizi geçiren insan sırt üstü yatırılmalı ve hareket ettirilmemeli. Ambulansın gelmesi beklenmeli.”
Yanlış müdahale ciddi sonuçlara yol açabilir
Kalp krizi sırasında hızlı müdahalenin önemine dikkat çeken Prof. Dr. Baltalı, ani ölümün kriz sonrasındaki ilk saatlerde gerçekleşebileceğini belirtti.
“Ani ölüm, yani kalbin çalışmaması, kalp krizi geçirildikten 1-2 saat sonra gerçekleşen ölümlerdir. Kişiye mümkün olduğu kadar hızlı müdahale edilmesi gerekir. Bu müdahaleyi alanında uzman kişiler yapmalıdır. İlk dikkat edilmesi gereken şey ise kişinin nefes alıp almadığını ve kalbinin atıp atmadığını kontrol etmektir. Mümkün olduğu kadar ağızın açık tutulması, nefes almayı engelleyecek mekanik şeylerin ortadan kalkması yeterlidir. Uzman kişilerce yapılmayan her müdahale faydadan çok zarar getirir.”
Kalp masajı konusunda uzman uyarısı
Kalp masajının bilinçsiz şekilde uygulanmasının tehlikeli olabileceğini belirten Prof. Dr. Baltalı, müdahalenin uzman kişiler tarafından yapılması gerektiğini söyledi.
“Kalp masajının yanlış yapılması, kalp çalışırken kalbin durmasına neden olur. 112 ambulans çağırılmalı ve ambulansın gelmesi beklenmeli. Kalbi atan birinin kalp sesleri de duyulmayabilir. Bilmeyen birinin kalp krizi geçiren birine müdahalesi sağlıklı sonuçlanamaz. Kalp masajını doktor, acil tıp teknisyenleri, hemşireler yapabilirler. Kalp krizi geçiren hastanın soluyup solumadığını tespit edilmesi ve nabzın atıp atmadığının kontrol edilmesi gerekir.”
Araç kullanırken belirti ortaya çıkarsa
Kalp krizi geçirdiğini düşünen ve araç kullanan kişinin öncelikle aracını kenara çekmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Baltalı, ardından 112 Acil Servis'in aranması ve yatar pozisyona geçilmesi gerektiğini ifade etti.
“Kişi 112 acil servisi aramalıdır. Yatar pozisyona geçmelidir. Çok sıkıntılı ise yardım isteyebilir. Yardım eden kişinin de alanında uzman olması gerekir.”
