Denizli Devlet Hastanesi Hematoloji Uzmanı Doç. Dr. Aysun Şentürk Yıkılmaz, toplumda sık görülen kansızlığın (anemi) farklı nedenlerden kaynaklanabileceğine dikkat çekti. Her kansızlık vakasının demir eksikliğinden kaynaklanmadığını belirten Yıkılmaz, doğru tedavinin ancak nedenin belirlenmesiyle mümkün olabileceğini ifade etti.
Kansızlığın birçok nedeni olabilir
Aneminin yalnızca bir hastalık olarak değerlendirilmemesi gerektiğini belirten Doç. Dr. Aysun Şentürk Yıkılmaz, demir eksikliğinin yanı sıra B12 ve folat eksiklikleri, kronik hastalıklar, inflamasyon, böbrek hastalıkları, kan kayıpları, bazı enfeksiyonlar, ilaçlar ve kalıtsal kan hastalıklarının da kansızlığa yol açabileceğini söyledi.
Türkiye'de talasemi taşıyıcılığının da göz önünde bulundurulması gerektiğini vurgulayan Yıkılmaz, demir eksikliği ile talasemi taşıyıcılığının kan sayımı sonuçlarında benzer özellikler gösterebildiğini belirtti. Bu nedenle her mikrositer anemi vakasında doğrudan demir tedavisine başlanmasının doğru olmadığını kaydetti.
Demir eksikliğinin nedeni araştırılmalı
Demir eksikliğinin yalnızca yetersiz demir alımından kaynaklanmadığını ifade eden Yıkılmaz, artan ihtiyaç, emilim bozuklukları ve kronik kan kayıplarının da bu duruma neden olabileceğini belirtti.
Özellikle erişkinlerde yeni ortaya çıkan veya tekrarlayan demir eksikliğinde yalnızca demir takviyesi verilmesinin yeterli olmayabileceğine dikkat çeken Yıkılmaz, eksikliğin nedeninin de araştırılması gerektiğini vurguladı. Kadınlarda yoğun adet kanamalarının önemli bir neden olduğunu belirten Yıkılmaz, erkeklerde ve menopoz sonrası kadınlarda açıklanamayan demir eksikliği görüldüğünde gastrointestinal sistem kaynaklı kronik kan kayıplarının da incelenmesi gerektiğini söyledi.
Hangi durumlarda hematoloji uzmanına başvurulmalı?
Nedeni açıklanamayan, tekrarlayan veya tedaviye rağmen düzelmeyen kansızlık vakalarında hematoloji değerlendirmesinin önem taşıdığını belirten Yıkılmaz, özellikle demir tedavisine rağmen düzelme görülmemesi, birden fazla kan hücresinde düşüklük olması ve kan sayımında olağandışı bulguların bulunması durumlarında uzman değerlendirmesi gerekebileceğini ifade etti.
Ailede talasemi veya başka kalıtsal kan hastalıklarının bulunmasının da değerlendirmede önemli olduğunu kaydeden Yıkılmaz, kansızlığa açıklanamayan kilo kaybı, ateş, gece terlemesi, lenf bezi büyümesi, tekrarlayan enfeksiyonlar veya kanama gibi belirtilerin eşlik etmesi halinde daha ayrıntılı inceleme yapılması gerektiğini belirtti.
Doğru tedavi için doğru tanı gerekiyor
Kansızlığın yalnızca hemoglobin değerini yükseltmeye yönelik bir durum olarak görülmemesi gerektiğini vurgulayan Doç. Dr. Aysun Şentürk Yıkılmaz, asıl hedefin aneminin nedenini ortaya çıkarmak olduğunu söyledi.
Aynı hemoglobin değerine sahip iki hastanın farklı tedavilere ihtiyaç duyabileceğini belirten Yıkılmaz, bazı hastalarda demir, bazılarında B12 tedavisi gerekebileceğini; kimi durumlarda ise kan kaybının araştırılması, talasemi açısından değerlendirme veya farklı bir tedavi yaklaşımının gerekli olabileceğini ifade etti.
Yıkılmaz, kansızlığı bulunan kişilerin kendi kendilerine uzun süre demir kullanmak yerine, öncelikle aneminin nedenini öğrenmeye çalışmaları gerektiğini belirterek doğru tedavinin doğru tanıyla başladığını vurguladı.
