Sayıştay Başkanlığı tarafından yayımlanan İzmir Karşıyaka Belediyesi 2025 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu'nda belediyenin bütçe dengesi, borç stoku, personel harcamaları ve şirket ilişkilerine dair önemli tespitler yer aldı. Raporda, Karşıyaka Belediyesi'nin mali yapısının sürdürülebilirliğine ilişkin riskler dikkat çekti.
Bütçe açığı katlandı, 945 taşınmaz hacizli
Raporda paylaşılan verilere göre, kurumun 2019 yılında 27 milyon 514 bin 896 TL olan bütçe açığı, 2025 yılında 607 milyon 798 bin 334 TL seviyesine yükseldi. Belediyenin kısa ve uzun vadeli toplam borç miktarı 2025 sonu itibarıyla 2 milyar 465 milyon 605 bin 184 TL olarak kaydedildi. Raporda bu borcun toplam gelire oranının yüzde 103,24'e ulaştığı vurgulandı.
Kurumun ve belediye şirketlerinin vergi ve SGK prim borçlarının anapara ve faizleriyle birlikte toplamda 4 milyar 822 milyon 312 bin 848 TL'yi aştığı belirtilirken, envanterde yer alan 945 gayrimenkulün tamamının üzerinde haciz bulunduğu ifade edildi.
Şirket hakedişleri ve SGK-vergi yükümlülükleri
Denetim bulgularında, Karşıyaka Belediyesi Personel A.Ş.’ye personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımları kapsamında 2025 yılı başından itibaren hakediş ödemesi yapılmadığı, personelin yalnızca net maaşlarının ödendiği saptandı. Yasal kesintilerin kurumlara aktarılamaması neticesinde Personel A.Ş.'nin gecikme faizleri dahil toplam 2 milyar 831 milyon 587 bin 113 TL kamu borcunun oluştuğu aktarıldı. Raporda konuya ilişkin olarak şu tespite yer verildi:
"Ancak işçilerin bir yıl gibi uzun süre maaş almadan çalışması hayatın olağan akışına ters olduğundan, uygulamada işçilerin net maaşlarının ödendiği, SGK ve vergi gibi yasal yükümlülüklerin ise ödenmediği tespit edilmiştir."
Ayrıca, belediyenin iştiraki olan Kent A.Ş.’de kadrosu görünen 258 personelin fiilen belediyenin büro hizmetlerinde sözleşme kapsamı dışında çalıştırıldığı ve şirketin zararlarını karşılamak amacıyla yapılan sermaye artırımlarının belediye bütçesinde önemli bir gider kalemi halini aldığı tespit edildi.
Gelirin yüzde 92'si personele gidiyor, yatırımlar geriledi
Raporda, belediyenin toplam giderleri içinde personel harcamalarının (vergi ve SGK dahil) yüzde 73,61'e çıktığı, toplam gelirlerin ise yüzde 92,34'ünün doğrudan personel giderlerine harcandığı hesaplandı. Mevzuatta yüzde 40 olarak belirlenen yasal personel gider tavanının yüzde 58,85 olarak gerçekleştiği ifade edildi. Öte yandan, 2020 yılında toplam giderler içindeki payı yüzde 2,38 olan yatırım (sermaye) harcamalarının 2025 yılında yüzde 0,60 seviyesine kadar gerilediği raporda yer aldı.
Sokak hayvanları ve ruhsatsız işletmeler
Sayıştay denetçileri tarafından hazırlanan raporda diğer öne çıkan bulgular şunlar oldu:
Sahipsiz hayvanlar: Hayvanları Koruma Kanunu kapsamında bütçeye kaynak ayrılmasına karşın yeterli barınak inşa edilmediği, 2025 yılı içinde başıboş ve saldırgan köpeklere ilişkin 1.310 adet başvuru gelmesine rağmen yeterli işlem yapılmadığı belirtildi.
Ruhsatsız işyerleri: İlçe sınırlarında yer alan 20 bin 801 ruhsata tabi işyerinden 901'inin işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunmaksızın faaliyet gösterdiği belirlendi.
Kültür varlıkları koruma payı: Emlak vergisi mükelleflerinden tahsil edilen gecikme faizlerinin içindeki yüzde 10'luk kültür varlıkları koruma payı faizinin (2 milyon 873 bin 690 TL) Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı’na (YİKOB) beyan edilmeyip belediye bütçesine gelir kaydedildiği saptandı.
Kullanılmayan izinler: İşçilerin 2025 yılı sonu itibarıyla toplam 44 bin gün birikmiş yıllık izninin bulunduğu, bu izinlerin emeklilik ya da iş akdi feshi halinde idareye toplam 71 milyon 992 bin 642 TL mali yük oluşturma riski taşıdığı tespit edildi.
