Menopoz döneminin yalnızca hormonal değişimlerden ibaret olmadığını belirten Medicana Sağlık Grubu Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Uzmanı Prof. Dr. Didem Sezgin Özcan, bu sürecin kemik, kas ve omurga sağlığını da doğrudan etkileyebileceğini söyledi. Özcan, doğru planlanan egzersiz programları ile güçlü sırt kaslarının omurgayı korumada önemli bir rol üstlendiğini vurguladı.
Medicana International Ankara Hastanesi Menopoz Wellness Komitesi Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Uzmanı Prof. Dr. Didem Sezgin Özcan, menopoz sonrasında bazı kadınlarda boy kısalması, omuzların öne düşmesi ve duruş bozukluklarının zaman içinde ortaya çıkabileceğini ifade etti. Bu değişikliklerin yalnızca yaşlanmanın doğal sonucu olarak görülmemesi gerektiğini belirten Özcan, şunları söyledi:
"Menopozla birlikte kemik kaybı hızlanabilir. Ancak sorun yalnızca kemik mineral yoğunluğundaki azalma değildir. Yaşla birlikte omurlar arasındaki disklerde sıvı azalması, dejeneratif değişiklikler gelişmesi, omurga çevresindeki kasların ve özellikle sırt ekstansörlerinin zayıflaması, postürün bozulması ve bazen belirti vermeden gelişebilen küçük omurga çökme kırıkları da boy ve duruş değişikliklerine yol açabilir. Özellikle kısa sürede gelişen veya ölçümlerle doğrulanan belirgin boy kayıpları, osteoporoz ve sessiz omurga kırıkları açısından değerlendirilmelidir."
Aynadaki değişiklikler önemli ipuçları verebilir
Günlük yaşamda fark edilen bazı duruş değişikliklerinin omurga sağlığı açısından dikkate alınması gerektiğini belirten Prof. Dr. Özcan, kişinin kendi vücudundaki değişimleri göz ardı etmemesi gerektiğine dikkat çekti.
"Duvara yaslanıldığında başın duvara rahatça temas etmemesi, omuzların öne doğru düşmesi, sırt bölgesindeki eğriliğin artması, uzun süre ayakta kalındığında sırt ağrısı oluşması veya kişinin eskiye göre daha çabuk yorulması değerlendirilmesi gereken bulgulardır. Eski kıyafetlerin boyunun değişmiş gibi hissedilmesi, üst raflara uzanmakta zorlanma veya günlük hareketlerde belirginleşen kısıtlılıklar da postür ve omurga fonksiyonlarındaki değişikliklere işaret edebilir. Bu bulgular tek başına osteoporoz ya da omurga kırığı tanısı koydurmaz; ancak ayrıntılı bir kas-iskelet sistemi değerlendirmesi yapılmasını gerektirebilir."
Hareketsizlik önemli risk faktörlerinden biri
Aynı yaş grubundaki kadınlarda kemik yoğunluğu, kas kuvveti, denge becerisi ve omurga fonksiyonlarının birbirinden farklı olabileceğini belirten Özcan, hareketsiz yaşamın değiştirilebilir risk faktörleri arasında yer aldığını ifade etti.
"Yetersiz fiziksel aktivite, direnç egzersizlerinin yapılmaması ve sırt kaslarının yeterince çalıştırılmaması, kas kuvvetindeki azalmayı hızlandırabilir ve postürün bozulmasına katkıda bulunabilir. Ancak bu değişiklikleri yalnızca hareketsizliğe bağlamak doğru değildir. Yaş, genetik yatkınlık, östrojen düzeylerindeki azalma, beslenme, düşük vücut ağırlığı, sigara kullanımı, bazı ilaçlar ve kronik hastalıklar da kemik ve omurga sağlığını etkileyebilir. Bu nedenle yalnızca dik durmaya çalışmak yeterli değildir; dik durmayı sağlayan kasların güvenli ve düzenli biçimde güçlendirilmesi gerekir."
Egzersiz programı kişiye özel hazırlanmalı
Menopoz döneminde erken değerlendirme yapılmasının önemine işaret eden Prof. Dr. Özcan, hazırlanacak egzersiz programlarının kişinin sağlık durumuna göre planlanması gerektiğini söyledi.
"Postür analizi, omurga hareketliliğinin değerlendirilmesi, kas kuvvet testleri ve denge ölçümleriyle mevcut sorunlar erken dönemde belirlenebilir. Kişinin yaşı, kemik sağlığı, eşlik eden hastalıkları ve fiziksel kapasitesi dikkate alınarak hazırlanacak egzersiz programlarında direnç egzersizlerine, sırt ekstansör kaslarını güçlendiren çalışmalara, denge eğitimine ve ağırlık taşıyan güvenli aktivitelere yer verilmelidir. Uygun hastalarda pilates ve diğer tedavi edici egzersiz yöntemlerinden de yararlanılabilir."
Egzersiz tedavinin önemli bir parçası
Egzersizin osteoporoz tedavisinin yerine geçmediğini ancak tedavi sürecinin önemli bileşenlerinden biri olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Didem Sezgin Özcan, düzenli fiziksel aktivitenin omurga sağlığının korunmasına katkı sağladığını belirterek şu ifadeleri kullandı:
"Doğru planlanmış egzersiz; kas kuvvetinin, postürün, dengenin ve günlük yaşam fonksiyonlarının korunmasına katkı sağlar. Düşme riskini azaltabilir ve kemik sağlığını destekleyebilir. Bununla birlikte osteoporozu veya yüksek kırık riski bulunan hastalarda gerekli ilaç tedavileri ihmal edilmemelidir. Kişinin risk faktörlerine göre kemik mineral yoğunluğu ölçümü ve omurga kırığı değerlendirmesi planlanmalıdır. Düzenli egzersiz, yeterli kas kuvveti ve erken değerlendirmeyle menopoz sonrası dönemde omurga fonksiyonlarını uzun yıllar korumak mümkündür."
