Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT) ile kapatılan Milli Amele Hizmet / Milli Emniyet Hizmeti (MAH) bünyesindeki tarihi arşiv belgeleri gün yüzüne çıkarıldı. Taranan raporlar, Cumhuriyet tarihinden 2'nci Dünya Savaşı'na uzanan dönemdeki istihbarat faaliyetleri ve uluslararası diplomasi trafiğine ilişkin ayrıntıları ortaya koydu.
Belgelerde İngiltere Başbakanı Winston Churchill'in Adana ziyareti, ‘Arabistanlı Lawrence'ın Kudüs'teki faaliyetleri, Mustafa Kemal Atatürk'e yönelik mülakat talebiyle ilgili casusluk şüphesi, dönemin gizli haberleşme yöntemleri ve istihbaratta kullanılan teknikler yer aldı.
Churchill'in Adana ziyareti Alman diplomasisini hareketlendirdi
12 Şubat 1943 tarihli raporda, 2'nci Dünya Savaşı sürerken İngiltere Başbakanı Winston Churchill'in Adana'da Cumhurbaşkanı İsmet İnönü ile yaptığı görüşmenin Alman diplomasisindeki etkisine yer verildi.
İzmir'deki Alman Konsolosluğu'nun görüşmenin ilk gününde büyük bir telaş yaşadığı belirtilen raporda, Alman Büyükelçisi Von Papen'e Türk hükümeti tarafından ‘Alman dostluğundan ayrılınmayacağına' dair kesin teminat verildiğinin bildirilmesi üzerine Alman yetkililerin rahatladığı aktarıldı.
Lawrence'ın Kudüs'teki faaliyetleri rapora yansıdı
23 Eylül 1929 tarihli MAH raporunda, ‘Arabistanlı Lawrence' olarak bilinen İngiliz istihbarat subayı Miralay Lawrence'ın Orta Doğu'daki faaliyetleri anlatıldı.
Rapora göre Lawrence, Kudüs'te farklı kimliklere büründü. Bazen ‘Şeyh Abdullah' adıyla Müslüman hocası, bazen de ‘Yakos İskinazi' adıyla Amerikalı Musevi Hahamı kılığına girdi.
Lawrence'ın Mescid-i Aksa ve Burak Duvarı çevresinde Müslümanlara ve Yahudilere yönelik ayrı ayrı zehirli telkinlerde bulunarak Filistin'deki kanlı çatışmaları kışkırttığı raporda yer aldı.
Atatürk için Pera Palas'ta gizli takip
31 Mayıs 1935 tarihli belgede, İstanbul Pera Palas Oteli'nde kalan ve kendisini İngiliz gazeteci olarak tanıtan bir kadının Mustafa Kemal Atatürk ile mülakat talep etmesi üzerine yürütülen gizli takip anlatıldı.
Atatürk'ün kadından şüphelenerek casus olabileceğini belirtmesinin ardından MAH ekipleri harekete geçti. Kadının odası, mektupları ve elçilik bağlantıları çaktırılmadan incelenirken, tahkikat sonuçlarının Atatürk'ün yaveri Kılıç Ali aracılığıyla Atatürk'e aktarıldığı belirtildi.
Atatürk, İnönü ve Çakmak için kod isimler
1935 tarihli belgelerde, İngiliz gazeteci Kollins'in haberleşmelerinde kullandığı kod isimler de ortaya çıktı.
Belgelere göre Kollins, Mustafa Kemal Atatürk için ‘Robertson', İsmet İnönü için ‘Smith', Mareşal Fevzi Çakmak için ise ‘Brown' kod isimlerini kullandı.
‘İngiliz Kemal' hakkında dikkat çeken değerlendirme
Arşivlerde kamuoyunda ‘İngiliz Kemal' olarak bilinen Ahmet Esat Tomruk hakkındaki değerlendirmeler de yer aldı.
26 Aralık 1940 tarihli raporda, İngiliz Kemal'in sunduğu bilgilerin yüzeysel olduğu ve samimi ve dürüst bir karakter sergilemediği gerekçesiyle kendisiyle resmi ilişkinin kesildiği ifade edildi.
Görünmez yazılar için kimyasal yöntem
1933 tarihli başka bir belgede ise dönemin istihbaratında kullanılan teknik yöntemlerden biri anlatıldı.
Posta kutularından elde edilen şüpheli ve görünmez yazılı mektupların çözülmesi amacıyla teknik personele Demir 3 Klorür (Perchlorur de Fer) solüsyonunun kullanılması talimatı verildi. Belgede ayrıca kağıdın zarar görmemesi için fotoğraf kağıdı gibi kimyasal banyo yapılması istendi.
