İzmir’in en bilinen ve arkasında etkileyici hikayeler barındıran sokak ve cadde isimlerinden bazıları:
1. 1479. Sokak (Muzaffer İzgü Sokak) / Alsancak
Alsancak’ın en canlı noktalarından biri olan bu sokak, İzmirliler arasında daha çok "Gül Sokak" olarak bilinir.
Hikayesi: Eskiden bu sokakta, evlerin bahçelerinden taşan rengarenk güller ve mis kokulu çiçekler sokağı kaplarmış. Levanten mimarisinin yoğun olduğu dönemden kalan bu isim, resmiyette rakamlara dönüştürülmüş olsa da İzmir halkı buraya "Gül Sokak" demeye devam etmiştir. Yakın dönemde ise sokağa İzmir sevdalısı ünlü yazarımız Muzaffer İzgü’nün adı verilmiştir.
2. 1382. Sokak (Gazi Kadınlar Sokağı) / Alsancak
Bugün eğlence hayatının kalbi olan bu sokağın adı, Kurtuluş Savaşı dönemine uzanan gurur verici bir direniş hikayesine dayanır.
Hikayesi: İşgal döneminde, bu sokakta yaşayan İzmirliler (özellikle kadınlar), Türk askerlerine cephe gerisinde muazzam destek sağlamıştır. Erzak taşımış, yaralıları iyileştirmiş ve gizli haberleşmeyi yürütmüşlerdir. Gösterdikleri bu cesaret ve vatanseverlik nedeniyle sokak, "Gazi Kadınlar" unvanıyla ölümsüzleştirilmiştir.
3. Mithatpaşa Caddesi
İzmir’in en uzun caddelerinden biri olan Mithatpaşa, kentin modernleşme tarihini simgeler.
Hikayesi: Cadde, adını Osmanlı’nın geç dönem devlet adamlarından ve ilk anayasa olan Kanun-ı Esasi’nin mimarlarından Mithat Paşa’dan alır. Mithat Paşa, İzmir’de (Aydın Vilayeti) valilik yaptığı kısa dönemde sanayiden eğitime, altyapıdan şehirciliğe kadar şehre çağ atlatmış, bu yüzden İzmir halkı onun adını bu devasa caddeye vererek vefa göstermiştir.
4. Halil Rıfat Paşa Caddesi
Karataş semtinin dik yokuşlarına meydan okuyan bu caddenin hikayesi, meşhur bir sözün sahibiyle kesişir.
Hikayesi: "Gidemediğin yer senin değildir" sözünün sahibi olan Halil Rıfat Paşa, İzmir valiliği döneminde yollara ve ulaşıma büyük önem vermiştir. Karataş’ın dik yamaçlarını birbirine bağlayan zorlu yolların yapımını başlattığı için bu bölgeye ve ana caddeye onun adı verilmiştir. (Hemen aşağısındaki Tarihi Asansör de bu dik yamaçların yarattığı ulaşım zorluğunu çözmek için yapılmıştır.)
5. Kıbrıs Şehitleri Caddesi
Alsancak'ın dünyaca ünlü trafiğe kapalı yürüyüş caddesi.
Hikayesi: Eski adı "Stadyum Caddesi" olan bu yer, 1974 yılındaki Kıbrıs Barış Harekâtı’nda şehit düşen Türk askerlerinin anısını yaşatmak amacıyla "Kıbrıs Şehitleri Caddesi" olarak değiştirilmiştir. Kentin hafızasında özgürlüğün ve protestoların da simge mekanlarından biridir.
İzmir’de "Rakamlı" sokaklar nereden geliyor?
Fark ettiyseniz İzmir'de (özellikle Alsancak, Göztepe, Karşıyaka gibi merkezi yerlerde) sokaklar isimden ziyade 1479, 1382, 1795 gibi rakamlarla anılır.
Bu durum, Cumhuriyet’in ilk yıllarında İzmir’in modern bir şehir planlamasına kavuşması için kurulan sistemin bir sonucudur. Amerika’daki (New York gibi) grid / ızgara sistemine benzer şekilde, adres bulmayı kolaylaştırmak amacıyla sokaklara numaralar verilmiştir. Ancak İzmirliler, bu numaraların yanına eski isimleri (Gül Sokak, Bornova Sokağı vb.) ekleyerek kullanmayı her zaman daha çok sevmiştir.
İzmir'de hikayesini özellikle merak ettiğiniz, her gün geçtiğiniz spesifik bir sokak ya da semt var mı?
