Üsküdar Üniversitesi Kurucu Rektörü ve Psikiyatrist Prof. Dr. Nevzat Tarhan, okullarda şiddetin önlenmesine ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Tarhan, güvenlik önlemlerinin yanı sıra öğrencilerin psikolojik ihtiyaçlarının da gözetilmesi gerektiğini belirterek, erken dönemde fark edilen davranış değişikliklerinin önemine dikkat çekti.
Şiddet riskinin yalnızca olay anına odaklanılarak ele alınamayacağını ifade eden Tarhan, öğrencilerin kendilerini güvende, değerli ve bir topluluğa ait hissetmelerinin koruyucu bir rol taşıdığını söyledi. Sosyal geri çekilme, yoğun öfke, tehdit dili ve planlama davranışlarının dikkatle değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.
Aidiyet duygusu güçlendirilmeli
Gençlerin davranışlarını anlamak için karşılanmayan psikolojik ihtiyaçlarının da dikkate alınması gerektiğini belirten Prof. Dr. Nevzat Tarhan, aidiyet, değerlilik, anlam ve duyguları ifade edebilme konularının önem taşıdığını söyledi.
Bir topluluğa ait olmanın, kendini önemli hissetmenin ve yaşamına anlam katan amaçlara sahip olmanın gençler açısından temel ihtiyaçlar olduğunu ifade eden Tarhan, bu alanlardaki eksikliklerin yalnızlık, öfke ve umutsuzluk duygularına zemin hazırlayabildiğini kaydetti.
Tarhan, “Bir genç ‘kimse beni anlamıyor’ diyorsa dikkat!” uyarısında bulundu.
Güvenilir yetişkinler önemli
Öğrencinin hayatında güvenebileceği bir yetişkin bulunmasının önemli bir koruyucu etken olduğunu belirten Tarhan, öğretmen, okul psikolojik danışmanı veya ebeveynle kurulan güvenli ilişkinin çocuğun çevresine ve hayata duyduğu güveni desteklediğini ifade etti.
Şiddetin önlenmesinde yalnızca öğrencinin davranışlarına değil, kurduğu ilişkilerin niteliğine de bakılması gerektiğini vurgulayan Tarhan, gençlerin kendilerini ifade edebildikleri ve destek görebildikleri okul ortamlarının önemine dikkat çekti.
Güvenlik önlemleri tek başına yeterli değil
Okul şiddetinin yalnızca olay yaşandığında müdahale edilerek ele alınamayacağını belirten Prof. Dr. Tarhan, “Okul şiddeti sıfırlanamaz ama büyük ölçüde önlenebilir.” dedi.
Şiddetin çoğu zaman öncesinde bazı işaretler veren bir süreç içerisinde geliştiğini ifade eden Tarhan; sosyal geri çekilme, tehdit dili, yoğun öfke ve planlama davranışlarının dikkatle değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.
Metal dedektörleri, kamera sistemleri ve disiplin cezalarının tek başına sorunun nedenlerini ortadan kaldırmadığını belirten Tarhan, güvenlik önlemlerinin psikolojik ve sosyal destek çalışmalarıyla birlikte yürütülmesi gerektiğini kaydetti.
Önleme tüm öğrencilerden başlamalı
Prof. Dr. Tarhan, okul şiddetinin önlenmesine yönelik üç aşamalı bir yaklaşım önerdi. İlk aşamanın tüm öğrencileri kapsadığını ve okul iklimini dönüştürmeyi amaçladığını belirtti.
Birincil önleme kapsamında sosyal-duygusal öğrenme, empati eğitimi, zorbalık karşıtı programlar ve duygu düzenleme becerilerinin öne çıktığını ifade eden Tarhan, öğrencilerin duygularını tanımasının ve dürtülerini yönetebilmesinin önemine dikkat çekti.
Üsküdar Üniversitesi tarafından beş yıllık çalışmayla hazırlanan “Mutluluk Bilimi ve Değerler” isimli yardımcı ders kitabının da rehberlik programlarında kullanılabileceğini söyledi.
Sessizleşen öğrencinin durumu takip edilmeli
İkinci aşamanın desteğe ihtiyaç duyan öğrencilerin erken fark edilmesini kapsadığını belirten Tarhan, davranış değişikliklerinin nedenlerinin araştırılması gerektiğini vurguladı.
Prof. Dr. Tarhan, “Bu çocuk neden sessizleşti, neden görünmez oldu ya da neden alışılmışın dışında davranmaya başladı?” sorularının erken müdahale açısından yol gösterici olduğunu ifade etti.
Yalnızlaşan öğrencilerin fark edilmesi, depresyon belirtilerinin izlenmesi ve okul psikolojik danışmanlığının etkin şekilde kullanılması gerektiğini dile getiren Tarhan, sorunlar derinleşmeden destek sağlanmasının önemine işaret etti.
Yüksek riskte ortak hareket edilmeli
Üçüncül önlemenin yüksek risk durumlarında kriz müdahalesini içerdiğini belirten Prof. Dr. Tarhan, tehdit değerlendirme ekiplerinin kurulması gerektiğini söyledi.
Bu süreçte aile, okul ve ruh sağlığı uzmanlarının birlikte hareket etmesinin önemine dikkat çeken Tarhan, gerektiğinde güvenlik önlemlerinin de devreye alınması gerektiğini ifade etti. Önleme ve müdahale çalışmalarının farklı birimlerin koordinasyonuyla yürütülmesini önerdi.
Psikolojik sağlamlık desteklenmeli
ABD’deki okullarda yürütülen çalışmalara da değinen Tarhan, bilinçli farkındalık ve sosyal-duygusal öğrenme programları kapsamında öğrencilerin psikolojik sağlamlığını destekleyen uygulamalar yapıldığını belirtti.
Bu çalışmalarda empati, anlam, amaç, paylaşımcılık, minnettarlık ve dürtü kontrolü gibi alanlara odaklanıldığını ifade eden Tarhan, şiddeti önlemede öğrencilerin duygusal becerilerini güçlendiren eğitimlerin önemini vurguladı.
Dijital yaşam da önleme çalışmalarına dahil edilmeli
Gençlerin dijital ortamda karşılaştıkları içeriklerin ve rol modellerin de değerlendirilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Tarhan, yoğun ekran maruziyetinin sosyal izolasyona ve yüzeysel ilişkilere yol açabildiğini söyledi.
Mafya lideri gibi sunulan bazı rol modellerin şiddeti estetikleştirdiğine dikkat çeken Tarhan, “Bu nedenle modern önleme çalışmaları sadece okul içinde değil, dijital yaşamı da kapsamalı.” diyerek sözlerini tamamladı.
