Üsküdar Üniversitesi Diş Hastanesi Ağız, Diş ve Çene Radyolojisi Anabilim Dalı Dr. Öğr. Üyesi Yeliz Güneş, vegan ve vejetaryen beslenmede bazı besin öğelerinin yeterli alınmasının diş ve çene kemiği sağlığı açısından önem taşıdığını belirtti. Güneş, dengeli beslenmenin yanı sıra düzenli ağız bakımının ve diş hekimi kontrollerinin ihmal edilmemesi gerektiğini vurguladı.
Kalsiyum ve D vitamini önemli
Vejetaryen ve vegan beslenmenin doğru planlandığında sağlıklı ve dengeli olabileceğini belirten Dr. Öğr. Üyesi Yeliz Güneş, özellikle hayvansal gıdaların daha fazla kısıtlandığı vegan beslenmede kalsiyum ve D vitamini alımının yetersiz kalabileceğine dikkat çekti.
Bu iki besin öğesi, dişlerin gelişimi ve çene kemiklerinin sağlığının korunmasında önemli rol oynuyor. Gelişim dönemindeki gençlerde yetersiz alım, diş minesinin ve dentinin mineralizasyonunu olumsuz etkileyebilirken yetişkinlerde uzun süreli eksiklik, kemik mineral yoğunluğunun azalmasına ve çene kemiğinde kayıp riskinin artmasına neden olabiliyor.
Güneş, bu nedenle önemli olanın hayvansal gıdaların tüketilip tüketilmemesinden ziyade gerekli besin öğelerinin farklı kaynaklardan yeterli miktarda alınması olduğunu ifade etti.
Dengeli bitkisel beslenme ağız sağlığını destekliyor
Vejetaryen veya vegan beslenmenin tek başına diş eti hastalıkları için bir risk faktörü olmadığını kaydeden Güneş, sebze, meyve, tam tahıl ve baklagillerden zengin bir beslenmenin lif, vitamin ve antioksidan içeriği sayesinde ağız sağlığını destekleyebileceğini belirtti.
Mevcut çalışmaların vejetaryen ve vegan beslenme ile diş eti sağlığı arasında genel olarak olumsuz bir ilişki ortaya koymadığını hatırlatan Güneş, bazı araştırmalarda diş eti iltihabı ve kanama gibi bulguların daha az görülebildiğinin bildirildiğini aktardı.
Beslenmenin doğru planlanmasının önemine değinen Güneş, besin öğelerindeki yetersizliklerin bağışıklık sistemini, ağız dokularının bütünlüğünü ve iyileşme süreçlerini olumsuz etkileyebileceğini söyledi.
B12, demir ve çinko da ihmal edilmemeli
Vegan ve vejetaryen beslenmede kalsiyum ve D vitamininin yanı sıra protein, B12 vitamini, demir, çinko ve Omega-3 yağ asitlerinin de yeterli alınması gerekiyor.
Güneş, B12 vitamininin doğal olarak çoğunlukla hayvansal kaynaklı besinlerde bulunduğunu belirterek özellikle vegan bireylerde yeterli B12 alımının önemine dikkat çekti.
Proteinin kemik ve ağız dokularının yapımı ve onarımı için gerekli olduğunu ifade eden Güneş, demir ve çinkonun bağışıklık sistemi ile dokuların sağlıklı işleyişinde rol oynadığını, Omega-3 yağ asitlerinin ise vücudun iltihaplanmaya karşı verdiği yanıtın düzenlenmesine yardımcı olduğunu kaydetti.
Takviyeler uzman önerisiyle kullanılmalı
Vegan ve vejetaryen beslenen bireylerin kalsiyum ve D vitamini takviyesine duyduğu ihtiyacın kişiden kişiye değişebileceğini belirten Güneş, öncelikle günlük beslenmeyle gerekli miktarların karşılanmasının hedeflenmesi gerektiğini söyledi.
Beslenmeyle ihtiyacın karşılanamadığı veya eksikliğin tespit edildiği durumlarda takviyelerin değerlendirilebileceğini aktaran Güneş, kullanılacak dozun kişinin yaşı, beslenme düzeni, güneş ışığından yararlanma düzeyi ve genel sağlık durumu dikkate alınarak belirlenmesi gerektiğini ifade etti.
Güneş, özellikle D vitamini takviyelerinin gereksiz yere veya yüksek dozda kullanılmaması, ihtiyaç halinde sağlık profesyonelinin önerisine başvurulması gerektiği uyarısında bulundu.
Düzenli ağız bakımı şart
Ağız ve diş sağlığının korunmasında beslenme kadar tüketim alışkanlıklarının da önemli olduğunu belirten Güneş, meyve, meyve suyu ve asitli içeceklerin gün içinde sık tüketilmesinin diş minesinde erozyon riskini artırabileceğini söyledi. Şeker oranı yüksek atıştırmalıkların sık tüketilmesinin de diş çürüğü riskini artırabileceğini vurguladı.
Güneş, ağız bakımına ilişkin şu önerilerde bulundu:
“Ağız bakımında dişlerin günde iki kez, yaklaşık iki dakika boyunca fırçalanması, yalnızca vejetaryen ve vegan bireylere değil, herkese önerilir. Diş fırçasının ulaşamadığı bölgelerde biriken besin artıklarının uzaklaştırılması için diş ipi veya ara yüz fırçası gibi uygun ağız bakım araçları kullanılmalı. Bunun yanı sıra, ağız ve diş sağlığının korunması ve olası sorunların erken dönemde fark edilebilmesi için düzenli diş hekimi kontrollerine gidilmeli.”
