Düzenleme; öğrenci affı, sahte tez ve diploma yaptırımları, öğretim elemanlarına güvenlik soruşturması, vakıf üniversitelerine yönelik denetimler ve disiplin süreçlerine ilişkin yeni hükümler içeriyor.
En dikkat çeken başlıklardan biri ise 2026-2027 eğitim-öğretim yılı için getirilen öğrenci affı oldu.
2026-2027 eğitim yılında öğrenci affı geliyor
Teklife göre, daha önce benzer bir öğrenci affından yararlanmamış olmak şartıyla, yükseköğretim kurumlarıyla ilişiği kesilen ya da üniversiteye kayıt hakkı kazanmasına rağmen kayıt yaptırmayan kişiler, yasanın yürürlüğe girmesinden itibaren 4 ay içinde başvuruda bulunmaları halinde eğitimlerine yeniden başlayabilecek.
Fiilen askerlik görevini sürdürenler ise terhis tarihinden itibaren 2 ay içinde başvuru yapmaları durumunda aftan yararlanabilecek.
Öğrenci affından kimler yararlanabilecek?
Düzenleme kapsamında;
- Hazırlık, ön lisans, lisans, lisans tamamlama ve lisansüstü programlarda eğitim gören öğrenciler,
- Kendi isteğiyle okuldan ayrılanlar,
- Üniversiteye yerleştiği halde kayıt işlemini süresi içinde tamamlamayanlar,
öğrenci affından yararlanabilecek.
Aftan dönen öğrenciler, üniversiteye giriş yaptıkları yıldaki ÖSYS/YKS taban puanını sağlamaları halinde eşdeğer programlara yatay geçiş yapabilecek. Ayrıca isteyen öğrenciler Anadolu, Ankara, Atatürk ve İstanbul üniversitelerinin açık öğretim programlarına geçiş hakkı elde edebilecek.
Öğrenci affı kapsamı dışında kalanlar
Teklifte bazı gruplar ise açık şekilde kapsam dışında bırakıldı.
Buna göre;
- Terör,
- Kasten öldürme,
- İşkence,
- Eziyet,
- Cinsel saldırı,
- Çocukların cinsel istismarı,
- Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti,
suçlarından mahkum olanlar öğrenci affından yararlanamayacak.
Ayrıca Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamındaki manevi, mali veya bağlantılı haklara tecavüz suçlarından ceza alanlar da düzenlemenin dışında tutuldu.
Terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapılara üyeliği, mensubiyeti, iltisakı ya da irtibatı nedeniyle üniversiteyle ilişiği kesilenler de aftan faydalanamayacak.
Kayıt sırasında sahte belge kullananlar ile sahte belge nedeniyle kaydı iptal edilenler de düzenleme kapsamına alınmadı.
Bunun yanında, Anayasa uyarınca özel kanun hükümlerine tabi olan Polis Akademisi, Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi ile Milli Savunma Üniversitesi bünyesindeki harp okulları, astsubay meslek yüksekokulları ve enstitülerden kendi isteğiyle veya başka nedenlerle ilişiği kesilen öğrenciler hakkında bu hükümler uygulanmayacak.
Son sınıf öğrencilerine ek sınav ve uygulama hakkı
Azami öğrenim süresini doldurduğu için mezun olamayan son sınıf öğrencilerine (intörnlük dönemi hariç), başarısız oldukları veya hiç almadıkları teorik ve uygulamalı dersler için iki ek sınav ya da tekrar hakkı verilecek.
Teorik dersleri tamamlayıp uygulamalı eğitimini veya intörnlük sürecini bitiremeyen öğrenciler de eksiklerini tamamlama imkanına sahip olacak. Bu düzenleme ara sınıf öğrencilerini kapsamayacak.
Ücretli tez yazan ve yazdıranlara ağır yaptırımlar
Teklif, akademik etik ihlallerine yönelik cezaları da ağırlaştırıyor.
Buna göre;
Kişisel emeğe dayanmayan, ücretli ya da ücretsiz şekilde başkasına yazdırılan tez, makale, kitap veya projelerle akademik unvan ya da diploma alanlar ile bu fiile aracılık eden öğretim elemanları meslekten çıkarılacak, elde edilen unvan ve diplomalar geri alınacak.
Başkaları adına bu çalışmaları hazırlayan, üreten veya aracılık eden kişilere 5 bin günden 10 bin güne kadar adli para cezası uygulanacak.
Bu fiili meslek haline getirenler hakkında ise 10 bin günden 20 bin güne kadar adli para cezası verilecek.
Türkiye'de yasalara aykırı şekilde yabancı kurumlar adına ön lisans, lisans veya lisansüstü program açan ya da işletenler 2 yıldan 4 yıla kadar hapis ve adli para cezası ile cezalandırılacak.
Bu kurumların tanıtımını yapanlara ise 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası uygulanabilecek.
Sahte diploma, mezuniyet belgesi veya sertifika düzenleyen ve düzenletenler, Türk Ceza Kanunu'nun "Resmi belgede sahtecilik" hükümleri kapsamında yargılanacak.
Öğretim elemanlarına güvenlik soruşturması şartı
Teklifle birlikte Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu'nda da değişiklik yapıldı.
Buna göre yükseköğretim kurumlarında görev yapacak tüm öğretim elemanları güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasına tabi tutulacak.
Emeklilik yaş haddini dolduran öğretim üyeleri ise YÖK'ün uygun görmesi halinde, bölüm ve program ihtiyaçları doğrultusunda 75 yaşını geçmemek üzere ikişer yıllık sözleşmelerle görev yapmayı sürdürebilecek. Bu süreçte kadrolu dönemde sahip oldukları özlük hakları ile fiili çalışmaya bağlı ödemeleri korunacak.
Ayrıca Türk Cumhuriyetleri ve Akraba Topluluklarındaki yükseköğretim kurumlarından resmi davet alan öğretim elemanlarına, üniversite yönetim kurulu kararı ve Milli Eğitim Bakanlığı onayıyla 3 yıla kadar, ikili anlaşmalar kapsamında ise 5 yıla kadar aylıklı izin verilebilecek.
Vakıf üniversitelerine yeni denetim sistemi
Teklif, vakıf yükseköğretim kurumlarının mali ve idari yapısına yönelik denetimleri de yeniden düzenliyor.
Eğitim-öğretim faaliyetlerini veya mali yapısını sürdüremeyecek duruma gelen vakıf üniversitelerinin faaliyet izinleri geçici olarak durdurulabilecek ya da tamamen kaldırılarak aynı ildeki garantör devlet üniversitesine devredilebilecek.
Kendi hastanesi bulunmayan vakıf tıp fakültelerine ise hastane inşaatı veya devir işlemlerini tamamlamaları amacıyla 30 ay ek süre tanınacak. Bu sürenin sonunda gerekli şartları yerine getiremeyen fakültelerin öğrencileri devlet üniversitelerine veya garantör üniversitelere nakledilecek.
Disiplin soruşturmalarında yeni uygulama
Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararları doğrultusunda disiplin soruşturmalarının usul ve esasları da yeniden düzenlendi.
Soruşturma kapsamında kişiye gönderilecek davet yazısında iddialar açık şekilde belirtilecek ve ifade ile savunma için en az 7 gün süre verilecek.
Belirlenen süre içinde savunma yapılmaması halinde kişinin bu hakkından vazgeçmiş sayılacağı, kararın mevcut deliller üzerinden verileceği bildirilecek. Ayrıca soruşturulan kişi, savunmasını hazırlamadan önce soruşturma dosyasını inceleyebilecek.
Kahramanmaraş İstiklal Üniversitesi'nin adı değişiyor
Teklif kapsamında Kahramanmaraş İstiklal Üniversitesi'nin adı "İstiklal Bilim ve Teknoloji Üniversitesi" olarak değiştirildi.
Üniversitedeki bazı birimler mükerrerliği önlemek amacıyla Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi'ne bağlanacak. Üniversite ise havacılık, bilgisayar ve mühendislik alanlarına odaklanan yeni bir yapıya dönüştürülecek.
Öğrencilerin eğitim hakları korunacak ve geçiş işlemleri 2025-2026 eğitim-öğretim yılı sonunda tamamlanacak.
