CHP'den ayrılan 91 milletvekilinin kuruculuğunu yaptığı YENİ Parti'nin 22 Temmuz 2026 tarihli 41 sayfalık tüzüğü yayımlandı. On bölümden oluşan tüzükte genel hükümlerden üyelik esaslarına, parti organlarından aday belirleme süreçlerine, disiplin hükümlerinden mali düzenlemelere kadar birçok başlık yer aldı.
Toplam 65 madde ve üç geçici maddeden oluşan tüzükte, "Partinin Tüzelkişiliğine Son Verme" ile "Yürürlük ve Yürütme" başlıklı düzenlemelerin ayrı ayrı "Madde 65" olarak numaralandırıldığı görüldü.
Parti kendisini "çağdaş sosyal demokrat" olarak tanımladı
Tüzüğün genel hükümler bölümünde partinin adı, amblemi, temel ilkeleri ve siyasal anlayışı tanımlandı. YENİ Parti, tüzükte "Türkiye’nin demokrasi ittifakını kuran ve temsil eden çağdaş sosyal demokrat bir parti" olarak ifade edildi.
Partinin temel ilkelerinin Cumhuriyet'in ulusal egemenliği esas alan kurucu felsefesi ile Mustafa Kemal Atatürk'ün bağımsız, demokratik ve egemen Türkiye ideali olduğu belirtildi. Ayrıca Cumhuriyetçilik, milliyetçilik, halkçılık, devletçilik, laiklik ve devrimcilikten oluşan Altı Ok'un benimsendiği vurgulandı.
Tüzükte; katılımcı demokrasi, hukuk devleti, insan hakları, sosyal devlet, kapsayıcı kalkınma, emeğin korunması ve "Yurtta Barış, Dünyada
Barış" ilkesinin esas alındığı da kaydedildi.
Siyasi faaliyet "onurlu bir toplum hizmeti" olarak tanımlandı
Partinin amacı, Cumhuriyet'in eşitlik, özgürlük ve adalet anlayışını geleceğe taşımak ve bu doğrultuda yeni bir toplumsal sözleşme oluşturmak olarak açıklandı.
Demokratik hukuk düzeninin güçlendirilmesi, temel hakların güvence altına alınması ve toplumsal barışın sağlanması hedefler arasında sıralanırken; ekonomi politikalarında üretim odaklı, adil, sürdürülebilir ve kapsayıcı kalkınma anlayışının benimsendiği belirtildi. Barınma, eğitim ve sağlık hizmetlerinin kamusal güvence altında olması gerektiği de tüzükte yer aldı.
Ayrıca siyasal eylem, "toplumun ortak yararı için yapılan onurlu bir toplum hizmeti" olarak tanımlanırken, parti görevlerinin başarılı, dürüst, liyakatli ve yetkin üyeler tarafından yürütülmesinin ortak sorumluluk olduğu ifade edildi.
Milletvekili adayları beş farklı yöntemle belirlenecek
Tüzüğün aday belirleme hükümlerinde milletvekili adaylarının; ön seçim, örgüt denetiminde ön seçim, aday yoklaması, örgüt denetiminde aday yoklaması ve merkez yoklaması olmak üzere beş yöntemden biriyle belirleneceği düzenlendi.
Hangi seçim çevresinde hangi yöntemin uygulanacağına il örgütlerinin görüşü alınarak Parti Meclisi karar verecek. Ön seçimler yargı gözetiminde parti üyelerinin oylarıyla yapılacak, merkez yoklamasında ise adaylar doğrudan Parti Meclisi tarafından belirlenecek.
Tüzükte ayrıca en az bir seçim çevresinde aday listesinin ilk sırasında engelli bir adayın yer alması zorunlu tutulurken, parti üyesi olmayan kişilerin milletvekili adayı gösterilmesi Parti Meclisi kararına bağlandı.
Milletvekilliğinde üç dönem sınırı getirildi
Tüzüğe göre bir kişi en fazla üç dönem üst üste milletvekili seçilebilecek. Ancak yasama döneminin yarısı tamamlanmadan seçimlerin yenilenmesi halinde bu süre üç dönem hesabına dahil edilmeyecek.
Ön seçim veya aday yoklamasıyla belirlenen adaylar için dönem şartı aranmayacak. Ayrıca partinin milletvekili bulunmayan seçim çevrelerinde Parti Meclisi kararıyla üç dönem kuralı uygulanmayabilecek.
Cumhurbaşkanı adaylığı için dört seçenek bulunuyor
Cumhurbaşkanı adayının belirlenmesinde seçmen yoklaması, ön seçim, aday yoklaması veya merkez yoklaması yöntemlerinden biri uygulanabilecek. Kullanılacak yöntemi Parti Meclisi belirleyecek.
Seçmen yoklamasına seçmen kütüğüne kayıtlı seçmenler, ön seçime parti üyeleri, aday yoklamasına ise belirli parti görevlerine seçilmiş delegeler katılabilecek. Merkez yoklamasının tercih edilmesi halinde aday Parti Meclisi tarafından belirlenecek.
Yerel seçimlerde de dönem sınırı uygulanacak
Belediye başkanı, belediye meclisi ve il genel meclisi adayları da milletvekilliğinde olduğu gibi beş farklı yöntemden biriyle belirlenecek.
Bir kişinin en fazla üç dönem üst üste belediye başkanı, belediye meclisi üyesi veya il genel meclisi üyesi seçilebileceği hükme bağlanırken, ön seçim ve aday yoklaması yöntemlerinin uygulanması halinde dönem şartı aranmayacak.
Kadın ve gençlik kotası tüzükte yer aldı
YENİ Parti tüzüğünde adaylıklar ve parti organları için yüzde 50 cinsiyet kotası öngörüldü. Bu uygulama milletvekili, belediye meclisi ve il genel meclisi adaylıklarının yanı sıra Parti Meclisi, Yüksek Disiplin Kurulu, il ve ilçe yönetimleri ile kurultay delegeliklerinde de geçerli olacak.
Gençlik kotası ise yüzde 25 olarak belirlendi. Buna göre kotanın yüzde 10'u 18-25 yaş grubuna, yüzde 15'i ise 26-40 yaş grubuna ayrıldı.
Hem cinsiyet hem de gençlik kotası kapsamına giren adaylar iki kotadan da sayılacak. Yeterli aday bulunmaması halinde seçimler mevcut adaylarla gerçekleştirilecek.
Geçici maddeye göre cinsiyet kotası ilk olağan kurultaya kadar yüzde 33 olarak uygulanacak. Bu oran sonraki olağan kurultaylarda kademeli olarak artırılarak dördüncü olağan kurultayda yüzde 50'ye ulaşacak.
