Gaziantep’in simgeleri arasında yer alan ve Zeugma’nın en dikkat çekici eserlerinden biri olan “Çingene Kızı” mozaiğiyle ilgili yeni bir gelişme yaşandı. Amerika Birleşik Devletleri’nde ortaya çıkan ve büyük kompozisyona ait olduğu bilimsel çalışmalarla tespit edilen mozaik panel, yürütülen girişimlerin ardından Türkiye’ye iade edildi.
Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın yürüttüğü süreç kapsamında ülkeye getirilen eser, ait olduğu coğrafyaya yeniden kazandırıldı.
13’üncü parça da Türkiye’de
Daha önce iadesi sağlanan 12 panelin ardından, “Çingene Kızı” mozaiğinin eksik parçalarından biri daha Türkiye’ye getirilmiş oldu. Böylece büyük kompozisyonun 13’üncü parçası da yıllar sonra yeniden ait olduğu topraklarla buluştu.
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy’un göreve gelmesinin ardından hız kazanan iade çalışmaları kapsamında, söz konusu panel de Türkiye’ye kazandırılan önemli eserler arasına girdi.
Bakan Ersoy’dan açıklama
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, gelişmeyi sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımla duyurdu. Ersoy, şu ifadeleri kullandı:
“Gaziantep'imizin gözdesi Zeugma’nın simgesi ‘Çingene Kızı’ mozaiğinin kayıp parçalarından birini daha Amerika Birleşik Devletleri’nden ülkemize kazandırdık. Daha önce iadesini sağladığımız 12 panelin ardından, büyük kompozisyonun 13'üncü parçası da bilimsel çalışmalar ve diplomatik girişimler sonucunda yeniden ait olduğu topraklara döndü. Zeugma Mozaik Müzesi’ndeki eserlerle stil ve kompozisyon açısından önemli benzerlikler taşıyan panel, yürütülen çalışmaların ardından ülkemize teslim edildi. Kültür varlıklarımızın izini dünyanın neresinde olursa olsun sürmeye, medeniyet mirasımıza sahip çıkmaya devam edeceğiz. Bu süreçte, başta Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü ekiplerimiz olmak üzere Amerikan İç Güvenlik Soruşturmaları Birimi, Chicago Başkonsolosluğumuz, ulusal ve uluslararası bilim insanlarımız, Türk Hava Yolları ve Turkish Cargo ile emeği geçen herkese teşekkür ediyorum.”
Bilimsel ve diplomatik süreç etkili oldu
Söz konusu mozaik panelin, Zeugma Mozaik Müzesi’nde sergilenen eserlerle stil ve kompozisyon açısından benzerlik taşıdığı belirtildi. Yapılan bilimsel incelemeler ve yürütülen diplomatik girişimler sonucunda eserin Türkiye’ye iadesi sağlandı.
Yeni parçanın da eklenmesiyle birlikte, “Çingene Kızı” mozaiğinin eksik parçalarının tamamlanmasına yönelik çalışmalar bir adım daha ileri taşınmış oldu.
Uluslararası takip sonuç verdi
Grenoble Alpes Üniversitesi’nden Dr. Djamila Fellague tarafından yürütülen araştırmalar kapsamında eserin büyük kompozisyona ait olabileceği değerlendirildi. Panelin çevrim içi bir müzayede evinde satışa sunulduğu bilgisi, Zeugma Kazı Başkanı Prof. Dr. Kutalmış Görkay aracılığıyla Kültür ve Turizm Bakanlığına iletildi.
Bakanlık uzmanlarının yürüttüğü incelemelerde panelin; kullanılan tessera renkleri, geometrik bordür düzeni, kompozisyon özellikleri ile kesme ve sökülme izleri bakımından “Çingene Kızı” mozaiğinin ait olduğu büyük kompozisyonla önemli benzerlikler taşıdığı tespit edildi.
Bu tespit üzerine Amerikan İç Güvenlik Birimine ulaşan Bakanlık yetkilileri, bilimsel verilerle elde edilen kanıtları sundu. Bakanlık tarafından iki ülke arasında yürürlükte bulunan ikili anlaşmaya da atıfta bulunularak esere el konulması talep edildi.
Ortaya konulan veriler arasında Zeugma’nın daha önce kaçak kazılara maruz kalmış olması da kriminolojik delillemenin zeminini oluşturdu. Ayrıca 2018 yılında ABD Bowling Green Üniversitesinden iadesi sağlanan diğer 12 parçanın varlığı, hukuken bu eserin iadesinde Türkiye’nin lehine oldu.
Bilimsel ve diplomatik süreç etkili oldu
Amerikan İç Güvenlik Biriminin soruşturmasını tamamlamasının ardından mozaik pano Chicago Başkonsolosluğu’na teslim edilerek Turkish Cargo ile Türkiye’ye getirildi. Daha önceki çalışmalarda da olduğu gibi bu eserin iadesi de kamu kaynağı harcanmadan uluslararası iş birliği sayesinde sağlandı.
Bilimsel değerlendirmelerin ardından Türkiye’ye getirilen eser, süreç kapsamında Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesi’ne teslim edildi. Panel, yürütülecek işlemlerin ardından Gaziantep’te “Çingene Kızı” mozaiğinin sergilendiği Zeugma Mozaik Müzesi’nde yeniden ait olduğu parçayla buluşturulacak.
Y
eni parçanın da eklenmesiyle birlikte, “Çingene Kızı” mozaiğinin eksik parçalarının tamamlanmasına yönelik çalışmalar bir adım daha ileri taşınmış oldu.
