ABD ile İran arasında varıldığı belirtilen 14 maddelik mutabakat zaptının içeriği ilk kez kamuoyuna açıklandı. Üst düzey bir ABD’li yetkili, düzenlediği telekonferansta mutabakatın maddelerini basın mensuplarına aktardı.
ABD basınında yer alan haberlere göre yetkili, İran’ın nükleer silaha sahip olmayacağını kabul ettiğini belirtirken, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılacağını ifade etti. İran’ın elindeki nükleer malzemenin akıbeti ile dondurulmuş fonların serbest bırakılmasına ilişkin süreçlerin de müzakereler kapsamında ele alınacağını söyledi.
Savaşın sona erdirilmesi hedefleniyor
Mutabakatın ilk maddesinde tarafların, Lübnan dahil tüm cephelerde askeri operasyonların derhal ve kalıcı olarak sona erdirildiğini ilan edeceği belirtilirken, bundan sonra birbirlerine karşı savaş ya da askeri operasyon başlatmayacakları vurgulandı.
Metinde ayrıca tarafların birbirlerinin egemenliğine ve toprak bütünlüğüne saygı göstereceği, iç işlerine müdahale etmeyeceği ve nihai anlaşmanın en geç 60 gün içinde müzakere edilerek sonuçlandırılmasının hedeflendiği kaydedildi.
Deniz ablukası ve Hürmüz Boğazı düzenlemeleri
Mutabakat zaptına göre ABD, imzanın ardından İran’a yönelik deniz ablukasını kaldırmaya başlayacak ve bu süreci 30 gün içinde tamamlayacak. Ayrıca nihai anlaşmanın imzalanmasından sonraki 30 gün içinde İran sınırları yakınındaki kuvvetlerini geri çekecek.
İran ise ticari gemilerin İran Körfezi ile Umman Denizi arasında güvenli geçiş yapabilmesi için gerekli düzenlemeleri gerçekleştirecek. Metinde, teknik ve askeri engellerin kaldırılması ile mayın temizleme çalışmalarının ardından düzenlemelerin 30 gün içinde yürürlüğe gireceği ifade edildi.
Ekonomik destek ve yaptırımlar
Mutabakat metninde ABD’nin, bölgesel ortaklarıyla birlikte İran’ın yeniden inşası ve ekonomik kalkınması için en az 300 milyar dolarlık bir plan hazırlanmasını taahhüt ettiği belirtildi.
Ayrıca nihai anlaşmanın bir parçası olarak, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararları, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı kararları ve ABD’nin birincil ile ikincil yaptırımları dahil olmak üzere İran’a yönelik yaptırımların belirlenen takvim doğrultusunda sona erdirilmesinin öngörüldüğü kaydedildi.
Nükleer program başlığı
Metinde İran’ın nükleer silah temin etmeyeceğini veya geliştirmeyeceğini bir kez daha teyit ettiği ifade edildi. Tarafların, zenginleştirilmiş nükleer malzeme stoklarının geleceğine ilişkin bir mekanizma üzerinde çalışacağı ve sürecin UAEA gözetiminde yürütüleceği belirtildi.
Nihai anlaşma imzalanıncaya kadar İran’ın nükleer programındaki mevcut durumu koruyacağı, ABD’nin ise yeni yaptırım uygulamayacağı ve bölgeye ilave asker konuşlandırmayacağı aktarıldı.
Dondurulmuş fonlar serbest bırakılacak
Mutabakat kapsamında ABD’nin, İran’a ait dondurulmuş veya kısıtlanmış fon ve varlıkların kullanıma açılması için gerekli adımları atacağı belirtildi. Tarafların bu fonların serbest bırakılmasına ilişkin usulleri müzakereler sırasında belirleyeceği ifade edildi.
Metinde ayrıca anlaşmanın uygulanmasını denetleyecek bir yürütme mekanizmasının kurulacağı ve nihai anlaşmanın bağlayıcı bir Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararıyla onaylanacağı bilgisine yer verildi.
