Avrupa Birliği’nin Interreg NEXT MED Programı kapsamında desteklenen “MEDAIGENCY - Krizlerde Akdeniz Sağlığı: Dayanıklılık için Yapay Zekâ” projesinin İkinci Yönlendirme Komitesi Toplantısı, İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi (İKÇÜ) ev sahipliğinde başladı. Üç gün sürecek toplantı, Akdeniz ülkelerinden 17 paydaş kurumun temsilcilerini İzmir’de buluşturdu.
Toplam 2,5 milyon avro bütçeye sahip proje kapsamında gerçekleştirilen toplantıya Lübnan, Filistin, Türkiye, İspanya ve İtalya’dan afet ve acil durum yönetimi, sağlık hizmetleri, insani yardım ve sivil toplum alanlarında faaliyet gösteren kurumların temsilcileri katılıyor.
Afetlere karşı yapay zekâ destekli çözümler değerlendiriliyor
Toplantının ilk gününde, afet ve acil durumlarda sağlık sistemlerinin dayanıklılığını artırmaya yönelik çalışmalar ele alındı. Görüşmelerde yapay zekâ destekli çözümlerin geliştirilmesi, etik değerlendirme, kapasite geliştirme, pilot uygulamalar ve kurumların geliştirilen çözümleri benimsemesine yönelik gelecek dönem faaliyetleri değerlendirildi.
Programa İKÇÜ Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Gökçen Bombar, T.C. Dışişleri Bakanlığı AB Başkanlığı İzmir Temsilcisi Ceyhan Çiçek, İKÇÜ Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı Öğretim Üyesi ve MEDAIGENCY Türkiye Proje Koordinatörü Prof. Dr. Melih Kaan Sözmen, Beyrut Amerikan Üniversitesi MEDAIGENCY Proje Koordinatörü Prof. Dr. Imad Elhajj ile Interreg NEXT MED temsilcileri Dr. Esmat Al-Karadsheh ve Pascale Assaad katıldı.
“İzmir, farklı kültürleri ve fikirleri buluşturuyor”
Açılışta konuşan İKÇÜ Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Gökçen Bombar, proje koordinatörleri Beyrut Amerikan Üniversitesi ve Birzeit University ile ana paydaşlar Latitudo40, So.Re.Sa. ve Eticas’a teşekkür etti. Projenin Interreg NEXT MED Programı tarafından desteklenmesinin önemine değinen Bombar, İzmir’in Akdeniz’de farklı kültürleri, insanları ve fikirleri buluşturan tarihi bir liman kenti olduğunu ifade etti.
İzmir’in deprem, orman yangını, sel ve aşırı sıcaklık gibi afet riskleriyle karşı karşıya olduğunu belirten Bombar, 2020 İzmir depremi ile 2023 Kahramanmaraş merkezli depremlerin sağlık ve afet yönetimi açısından önemli deneyimler oluşturduğunu söyledi.
İKÇÜ’nün sağlık bilimleri ve mühendislik alanlarındaki kapasitesine dikkat çeken Bombar, üniversitenin sağlık kurumları ve afet-acil durum alanında görev yapan kuruluşlarla çalışma deneyiminin projeye katkı sağlayacağını belirtti. Bombar, klinik ve acil durum deneyiminin teknik kapasiteyle birleştirilmesinin önemini vurguladı.
İzmir, Avrupa Birliği projelerinde öne çıkıyor
T.C. Dışişleri Bakanlığı AB Başkanlığı İzmir Temsilcisi Ceyhan Çiçek, Türkiye’nin mevcut program döneminde Interreg NEXT MED’e ilk kez katıldığını belirtti. Programın Akdeniz ülkeleri arasındaki iş birliği ve ortaklıkların geliştirilmesi açısından önemli bir platform sunduğunu ifade eden Çiçek, Türkiye’den kurumların ilk iki çağrıda toplam 58 projede yer aldığını söyledi.
Çiçek, Türkiye’nin sağlanan fonlar bakımından başarılı bir performans gösterdiğini belirterek İzmir’in hayata geçirilen projeler ve elde edilen fonlar açısından öne çıkan şehirlerden biri olduğunu dile getirdi. Kentteki üniversitelerin program kapsamında güçlü bir performans sergilediğini belirten Çiçek, bu ortaklıkların diğer Avrupa Birliği programlarına ve uluslararası fon mekanizmalarına da taşınmasını temenni etti.
Vatandaşların ihtiyaçları sürecin merkezinde olacak
MEDAIGENCY Türkiye Proje Koordinatörü Prof. Dr. Melih Kaan Sözmen, Kasım 2025’te Beyrut Amerikan Üniversitesi’nde düzenlenen başlangıç toplantısından bu yana projede önemli ilerlemeler kaydedildiğini belirtti. Projenin planlama aşamasından, afetlere hazırlık, müdahale ve sağlık sistemlerinin dayanıklılığı için somut yapay zekâ destekli çözümler geliştirme aşamasına geçtiğini ifade etti.
Teknolojinin tek başına yeterli olmadığını vurgulayan Sözmen, geliştirilen çözümlerin sahadaki ihtiyaçlara yanıt vermesi gerektiğini söyledi. Kamu kurumları, sağlık ve acil durum profesyonelleri, sivil toplum kuruluşları ile diğer paydaşların sürece etkin katılımının önemine dikkat çeken Sözmen, vatandaşların ve afetlerden doğrudan etkilenen toplulukların da proje çalışmalarında merkezde yer alması gerektiğini belirtti.
Sözmen, “Vatandaşların ihtiyaçları, deneyimleri, beklentileri ve teknolojiye duydukları güven; geliştireceğimiz çözümlerin etik, erişilebilir ve gerçek yaşam koşullarında kullanılabilir olması için yol gösterici olacaktır” dedi.
MEDAIGENCY’nin teknoloji, halk sağlığı, afet yönetimi ve toplum deneyimini bir araya getirdiğini belirten Sözmen, projenin kriz dönemlerinde somut ve sürdürülebilir katkı sağlayacak çözümler üretmeyi hedeflediğini ifade etti.
Çözümlerin proje sonrasında da kullanılması hedefleniyor
Beyrut Amerikan Üniversitesi adına konuşan MEDAIGENCY Proje Koordinatörü Prof. Dr. Imad Elhajj, toplantıya ev sahipliği yapan İKÇÜ’ye teşekkür etti. Kurumsal ve ulusal düzeyde sağlanan desteğin uluslararası projelerin başarısı açısından önem taşıdığını belirten Elhajj, SCM-2 organizasyonu ve proje faaliyetlerinin yürütülmesindeki katkıları nedeniyle İKÇÜ ekibine takdirlerini iletti.
Akdeniz havzasında orman yangınları, sıcak hava dalgaları, doğal afetler ve çatışmaların sürekli acil durumlara yol açtığını belirten Elhajj, MEDAIGENCY’nin bölgenin güncel ihtiyaçlarına doğrudan yanıt vermeyi amaçladığını söyledi.
Proje başarısının yalnızca proje döneminde elde edilen çıktılarla ölçülmemesi gerektiğini vurgulayan Elhajj, geliştirilen çözümlerin proje tamamlandıktan sonra da kurumlar tarafından kullanılmaya devam etmesinin temel hedefler arasında yer aldığını dile getirdi.
Interreg NEXT MED temsilcilerinden değerlendirme
Toplantıya çevrim içi katılan Interreg NEXT MED Programı Doğu Akdeniz Şube Ofisi Koordinatörü Dr. Esmat Al-Karadsheh, İKÇÜ’ye, MEDAIGENCY konsorsiyumuna ve organizasyonda görev alan ekiplere teşekkür etti. Programın mevcut durumu hakkında bilgi veren Al-Karadsheh, ikinci çağrı kapsamında seçilen projelerin sözleşme süreçlerinin devam ettiğini belirtti.
Yeni çağrılar ve gelecek dönem iş birliği fırsatlarına da değinen Al-Karadsheh, Interreg NEXT MED’in Akdeniz genelindeki kurumlar arasındaki ortaklıkları desteklemeyi sürdüreceğini ifade etti.
Interreg NEXT MED Ortak Sekretaryası temsilcisi Pascale Assaad ise Akdeniz’in doğal afetler, çatışmalar ve pandemiler gibi sıklaşan ve birbiriyle örtüşen krizlerle karşı karşıya bulunduğunu belirtti. MEDAIGENCY’nin yapay zekâ destekli sağlık sistemi dayanıklılığı yaklaşımıyla bu sorunlara yanıt vermeyi amaçladığını dile getiren Assaad, teknolojik çözümler, kapasite geliştirme faaliyetleri ve etik çerçevelerin birbirini tamamlayan bir yapı içinde ele alındığını söyledi.
Pilot uygulamalar ve gelecek dönem çalışmaları planlanacak
SCM-2 kapsamında proje ortakları, geliştirilen yapay zekâ destekli çözümlerin mevcut durumunu, saha ihtiyaçlarına uyarlanmasını, etik tasarım ve değerlendirme süreçlerini, eğitim ve kapasite geliştirme çalışmalarını, pilot uygulamaları ve uzun vadeli kurumsal benimsenmeyi değerlendirecek.
Çalışma paketlerinde kaydedilen ilerlemeler gözden geçirilerek gelecek dönem faaliyetleri ve pilot uygulama süreçleri planlanacak. Proje kapsamında geliştirilen çözümlerin teknik performansın yanı sıra etik, güvenilir, erişilebilir ve kullanıcı ihtiyaçlarına uygun olması hedefleniyor.
Programın son günü olan 17 Eylül’de, İKÇÜ ile birlikte AFAD İzmir İl Müdürlüğü, AKUT Arama Kurtarma Derneği, İzmir Ulusal Medikal Kurtarma Ekibi (UMKE), İzmir Büyükşehir Belediyesi ve Türk Kızılay İzmir Şubesi ile diğer proje ülkelerinden kamu kurumları, sağlık ve afet yönetimi kuruluşları ile sivil toplum temsilcilerinin katılımıyla Uluslararası Paydaş Kurulu Toplantısı düzenlenecek.
Paydaşların görüş ve önerilerinin, geliştirilen çözümlerin saha koşullarına uyarlanmasına, pilot uygulamaların iyileştirilmesine ve sürdürülebilir kullanımına katkı sağlaması bekleniyor.
