Çocuk Hematoloji Uzmanı Prof. Dr. Yeşim Oymak, talaseminin kalıtsal bir hastalık olduğunu belirterek evlilik öncesi taramaların, erken tanının ve düzenli kan bağışının hayati önem taşıdığını vurguladı.
Hastalığın tanımı ve ortaya çıkış mekanizması
Prof. Dr. Yeşim Oymak, halk arasında Akdeniz anemisi olarak bilinen talaseminin kalıtsal bir kan hastalığı olduğunu ifade etti. Hastalığın, kandaki oksijeni dokulara taşıyan hemoglobin proteinindeki yapım bozukluğundan kaynaklandığını belirtti. Hemoglobinin kırmızı kan hücrelerinin temel yapı taşı olduğunu söyleyen Oymak, bu yapının yeterince üretilememesi durumunda ağır kansızlık geliştiğini ve özellikle çocukluk döneminde ciddi sağlık sorunlarına yol açabildiğini aktardı.
Evlilik öncesi taramaların önemi
Oymak, talaseminin genetik geçişli bir hastalık olduğuna dikkat çekerek taşıyıcı bireylerin çoğu zaman belirti göstermeden yaşamlarını sürdürebildiğini kaydetti. Anne ve babanın her ikisinin taşıyıcı olması halinde çocukta ağır talasemi tablosunun ortaya çıkabileceğini belirtti. Bu nedenle evlilik öncesi tarama programlarının hastalığın önlenmesinde kritik rol oynadığını ve toplum sağlığı açısından önemli bir koruyucu hizmet olduğunu vurguladı.
Belirtiler ve erken tanı süreci
Talasemi hastası çocuklarda belirtilerin doğumdan hemen sonra ortaya çıkmayabileceğini ifade eden Oymak, bebeklerin anne karnında farklı bir hemoglobin yapısı kullandığını söyledi. Doğumdan birkaç ay sonra erişkin tipi hemoglobine geçişle birlikte belirtilerin ortaya çıktığını aktardı. Ailelerin solukluk, halsizlik, iştahsızlık, sık enfeksiyon, karında şişlik ve büyüme geriliği gibi bulgulara karşı dikkatli olması gerektiğini belirterek erken tanının tedavi sürecinde belirleyici olduğunu ifade etti.
Tedavi süreci ve kan naklinin önemi
Oymak, talaseminin ağır formlarında hastaların yaşam boyu düzenli kan transfüzyonuna ihtiyaç duyduğunu ve genellikle 3-4 haftada bir kan verilmesi gerektiğini söyledi. Düzenli kan bulunamamasının hastalar için ciddi risk oluşturduğunu belirtti. Sık kan naklinin vücutta demir birikimine yol açtığını, bunun kalp, karaciğer ve hormon bezlerinde hasara neden olabildiğini ifade etti. Ayrıca kemik iliği naklinin en etkili tedavi yöntemlerinden biri olduğunu, gen tedavisi çalışmalarının ise umut verici sonuçlar sunduğunu aktardı.
Türkiye’de uzun yıllardır uygulanan evlilik öncesi taşıyıcılık taramalarının koruyucu sağlık hizmetleri arasında önemli bir yer tuttuğu belirtiliyor. Uzmanlar, toplumda farkındalığın artmasının yeni hasta doğumlarının önlenmesinde etkili olacağını ifade ediyor.
Uzman açıklamalarına göre talasemiyle mücadelede en önemli adımlar arasında evlilik öncesi taramalar, erken tanı, düzenli takip ve gönüllü kan bağışı yer alıyor. Bu uygulamaların yaygınlaşmasının hastalığın etkilerini azaltmada belirleyici olduğu vurgulanıyor.
