Dünya genelinde giderek yaygınlaşan obezite, çocukların sağlığını da tehdit ediyor. Türkiye'de her 5 çocuktan birinin fazla kilolu ya da obez olduğu belirtilirken, bu sorunun nedenlerine yönelik uluslararası bir araştırma başlatılıyor. İzmir Ekonomi Üniversitesi (İEÜ) Beslenme ve Diyetetik Bölümü'nden Doç. Dr. Neşe Kaya'nın yürütücülüğünü üstlendiği proje kapsamında, mikroplastiklerin çocukluk çağı obezitesiyle ilişkisi incelenecek.
Beş ülkeden bilim insanları bir araya gelecek
İEÜ Sağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü'nden Doç. Dr. Neşe Kaya'nın yürüttüğü "Mikroplastikler ve Çocukluk Çağı Obezitesi: Gerçek Maruziyet ile Metabolik Mekanizmalar Arasındaki Bağlantı (MP-OBESITY)" başlıklı proje, Ufuk Avrupa (Horizon Europe) ERA4Health programı kapsamında 1,3 milyon euro destek almaya hak kazandı.
Üç yıl sürecek araştırmaya Türkiye'den Erciyes Üniversitesi'nin yanı sıra Almanya, İspanya, Hollanda ve Yunanistan'daki üniversiteler katılacak. Uzman Diyetisyen Aslıhan Beşparmak'ın da araştırmacı olarak görev alacağı çalışmada yaklaşık 300 çocuk üzerinde inceleme yapılacak.
Çocuklardan kan ve dışkı örnekleri alınacak
Araştırmada obez olan ve olmayan çocuklardan kan ve dışkı örnekleri alınarak mikroplastik miktarları ölçülecek. Elde edilen veriler, çocukların büyüme süreçleri ve metabolik sağlık göstergeleriyle birlikte değerlendirilecek. Böylece mikroplastiklere maruz kalma ile obezite arasındaki olası bağlantının ortaya çıkarılması hedeflenecek.
Farklı ülkelerdeki araştırma merkezlerinden elde edilen sonuçlar bir araya getirilerek ortak bir veri seti oluşturulacak. Projenin, ailelerin güvenilir bilgilerle bilinçlendirilmesine ve çocuk sağlığını korumaya yönelik yeni yaklaşımların geliştirilmesine katkı sunması amaçlanıyor.
"Yaşam boyu risk oluşturuyor"
Çocukluk çağı obezitesinin yalnızca kilo artışı olarak değerlendirilmemesi gerektiğini belirten Doç. Dr. Neşe Kaya, bu durumun bireyin yaşam boyu sağlığını etkileyebilen önemli bir halk sağlığı sorunu olduğunu söyledi.
Obezitenin tip 2 diyabet, kalp ve damar hastalıkları, hipertansiyon, karaciğer yağlanması ve çeşitli metabolik bozukluklar açısından risk oluşturduğuna dikkat çeken Kaya, çocukluk döneminde başlayan obezitenin yetişkinlikte de devam etme olasılığının yüksek olduğunu ifade etti.
Mikroplastiklerin günlük yaşamın pek çok alanında bulunduğunu vurgulayan Kaya, şu değerlendirmede bulundu:
"Mikroplastiğe soluduğumuz havadan, yiyeceklerden, içeceklerden, ev ortamından bile maruz kalabiliyoruz. Mikroplastiğin obeziteyle ilişkisini inceleyerek çocuklarda obezitenin önlenmesine yönelik yeni yaklaşımların geliştirilmesine katkı sağlayabiliriz"
Kaya, araştırmanın yalnızca mikroplastik maruziyetini belirlemekle sınırlı kalmayacağını, bu maddelerin kısa ve uzun süreli metabolik etkilerinin de inceleneceğini belirtti.
"Koruyucu sağlığa katkı"
Projenin hedefleri hakkında da bilgi veren Doç. Dr. Neşe Kaya, elde edilecek sonuçların bilimsel literatürün yanı sıra gelecekteki koruyucu sağlık politikalarına da katkı sunmasını istediklerini dile getirdi.
Kaya, sözlerini şöyle sürdürdü:
"Amacımız yalnızca bilimsel literatüre veri kazandırmak değil, elde edeceğimiz bulguların gelecekte koruyucu sağlık politikalarına da katkı sağlaması. Çocukluk çağı obezitesinin nedenlerini ne kadar iyi anlayabilirsek, önlenmesine yönelik o kadar etkili ve kalıcı çözümler geliştirebiliriz. Farklı ülkelerden bilim insanlarıyla gerçekleştireceğimiz bu çalışma sayesinde, çocuk sağlığına ilişkin uluslararası ölçekte değer taşıyan sonuçlara ulaşmayı hedefliyoruz. Çocuklarımızın gelecekte karşılaşabilecekleri kronik hastalık risklerini azaltmaya katkı sağlamak, bizim için bu projenin en değerli yönünü oluşturuyor."




