Avrupa genelinde hava kalitesini ölçen 2025 yılı verileri, Türkiye için endişe verici bir tabloyu ortaya koydu. Dünya Sağlık Örgütü'nün (WHO) "güvenli" kabul ettiği eşik değerlerin fersah fersah aşıldığı raporda; Iğdır Avrupa'nın en kirli şehri olurken, İzmir'in Buca ilçesi ikinci sıraya yerleşti. Listenin ilk 10’unda Türkiye’den 5 şehrin bulunması, ülkedeki hava kalitesi sorununu bir kez daha gündeme taşıdı.
WHO Sınırı 12 Kat Aşıldı
Rapora göre Iğdır, yıllık ortalama 64,4 µg/m³ PM2.5 seviyesiyle zirvede yer alıyor. Onu 51,5 µg/m³ ile Buca takip ediyor. Dünya Sağlık Örgütü’nün insan sağlığı için güvenli bulduğu üst sınırın 5 µg/m³ olduğu düşünüldüğünde, Türkiye’deki kirlilik seviyesinin güvenli sınırın yaklaşık 12 kat üzerinde olduğu görülüyor. İlk 10'da Iğdır ve Buca'nın yanı sıra Gödekli, Konya ve Düzce de yer alarak kirliliğin Anadolu genelindeki yayılımını gözler önüne seriyor.
Balkanlar Takipte, Türkiye Zirvede
Avrupa’nın havası en kirli ilk 10 şehri listesinde Türkiye'yi Balkan ülkeleri takip ediyor. Sırbistan’dan Novi Pazar üçüncü sırada yer alırken; Bosna-Hersek’ten Prijedor, Gorazde ve Gračanica da yüksek kirlilik oranlarıyla dikkat çekiyor. Ancak listenin yarısını tek başına Türkiye’nin oluşturması, bölgesel bir çevre krizine işaret ediyor.
Kirliliğin Nedeni: Kömür, Trafik ve Coğrafya
Uzmanlar, Türkiye’deki bu yüksek değerlerin temelinde birden fazla faktörün yattığını belirtiyor:
-
Fosil Yakıtlar: Kömürle çalışan enerji santralleri ve evlerde ısınma amaçlı kullanılan düşük kaliteli kömür/odun kullanımı.
-
Ulaşım: Yoğun trafik ve verimsiz araç motorları.
-
Meteorolojik Engel: Şehirlerin coğrafi yapısı ve hava koşullarının kirleticileri yere yakın tutması (enversiyon).
