İzmir, düşman işgalinden kurtuluşunun 104. yıl dönümünü kutlarken, 9 Eylül 1922 sabahına ilişkin tarihi güzergâhlar da yeniden araştırılıyor. Buca’da bulunan Kervan Köprüsü ise bu araştırmaların dikkat çeken noktalarından biri olarak öne çıkıyor.
Gündem Buca’nın 2022 yılından bu yana sürdürdüğü araştırmalarda, tarihi köprü ile 9 Eylül sabahında İzmir’e ilerleyen Türk birliklerinin kullandığı güzergâh arasında bağlantı kurulabileceği gündeme getirildi. Milli Savunma Bakanlığı arşivlerinde Türk ordusunun 9 Eylül sabahı İzmir’e giriş yaptığı doğrulanırken, tarihi görüntülerde yer alan köprünün Buca Kervan Köprüsü olup olmadığı ise henüz kesinlik kazanmadı.
Türk ordusu 9 Eylül sabahı İzmir’e girdi
26 Ağustos 1922’de başlayan Büyük Taarruz ve 30 Ağustos Zaferi’nin ardından Türk ordusu, İzmir yönünde ilerleyişini sürdürdü. Milli Savunma Bakanlığı’nın tarih anlatımında, Türk ordusunun 9 Eylül 1922 sabahı İzmir’e girdiği belirtiliyor.
Süvari Tümeni Sabuncubeli’nden geçerek Mersinli yolu üzerinden ilerlerken, 1. Süvari Tümeni Kadifekale yönünde hareket etti. Türk süvarilerinin İzmir’e ulaşmasıyla kentteki işgal sona erdi. Yüzbaşı Şeref Bey Hükûmet Konağı’na, Yüzbaşı Zeki Bey Kumandanlık Dairesi’ne, Reşat Bey ise Kadifekale’ye Türk bayrağını çekti.
Buca’daki tarihi güzergâh araştırılıyor
İzmir’in kurtuluşundan 104 yıl sonra, o gün kullanılan askeri güzergâhların ayrıntıları üzerindeki araştırmalar sürüyor. Buca açısından ise Kervan Köprüsü önemli bir tarihi yapı olarak öne çıkıyor.
Gündem Buca, 2 Şubat 2022 tarihinde Kervan Köprüsü’nün durumunu gündeme taşıdı. Sonraki araştırmalarda Milli Savunma Bakanlığı tarafından yayımlanan tarihi görüntüler ile Buca’nın geçmiş ulaşım güzergâhları karşılaştırıldı.
Bu çalışmalar kapsamında görüntülerdeki köprünün Buca Kervan Köprüsü olabileceği ve bazı birliklerin Buca üzerinden Konak yönüne ilerlemiş olabileceği değerlendirildi.
Tarihi görüntülerdeki köprü merak konusu
9 Eylül 1922’ye ilişkin tarihi görüntülerde yer alan köprü, askeri birlikler ve çevredeki coğrafi unsurlar araştırmaların önemli başlıklarından biri oldu.
Kervan Köprüsü’nün Kızılçullu/Şirinyer Su Kemerleri, Meles Çayı ve dönemin eski ulaşım yollarıyla aynı bölgede bulunması, köprünün 9 Eylül güzergâhındaki olası rolüne ilişkin araştırmaları da önemli hale getirdi.
Gündem Buca’nın 11 Ağustos 2026 tarihinde yayımladığı araştırmada yeni görüntüler de değerlendirmeye alındı. Ancak Milli Savunma Bakanlığı’nın erişilebilen resmi kayıtlarında, tarihi görüntülerdeki yapının “Buca Kervan Köprüsü” olduğuna ilişkin açık ve kesin bir tanımlama bulunmuyor.
Bu nedenle tarihi soru bugün de yanıtını bekliyor:
9 Eylül 1922 sabahı İzmir’e ilerleyen Türk süvarilerinin kullandığı güzergâhlardan biri Buca Kervan Köprüsü müydü?
Köprünün geleceği de gündemde
Milli Savunma Bakanlığı’nın resmi kayıtlarında Türk ordusunun 9 Eylül sabahı İzmir’e girişi ve süvari birliklerinin izlediği güzergâhlar yer alıyor. Ancak Kervan Köprüsü ile bu askeri hareket arasındaki bağlantının ayrıca belgelenmesi gerekiyor.
Öte yandan Kervan Köprüsü’nün korunması da uzun süredir gündemde. Gündem Buca’nın 2022’de başlattığı yayınlarda, Şirinyer’deki tarihi su kemerlerinin yakınında bulunan köprünün bazı bölümlerinin ayakta kaldığı, orta bölümünün ise yıkıldığı ve yapının korunmaya ihtiyaç duyduğu aktarılmıştı.
11 Ağustos 2026 tarihli “9 Eylül’ün Buca’daki İzleri Güçleniyor: Tarihi Kervan Köprüsü İçin Yeni Umut” başlıklı haberde de köprü, yeni arşiv görüntüleri üzerinden yeniden ele alındı.
Köprüyle ilgili son gelişmelerden biri ise Buca Belediye Başkan Vekili Hüseyin Benzer’in bölgede incelemelerde bulunması oldu. Uzun süredir korunması ve Buca’ya kazandırılması istenen yapının yerinde incelenmesi, köprünün geleceğine ilişkin beklentileri artırdı.
104 yıl sonra tarihi izlerin korunması bekleniyor
9 Eylül 2026’da İzmir’in kurtuluşunun 104. yıl dönümü kutlanırken, Kervan Köprüsü hem tarihi güzergâh tartışması hem de korunma ihtiyacı nedeniyle yeniden gündeme geliyor.
Köprünün ayakta kalan bölümlerinin korunması, eski fotoğraflarla mevcut yapının karşılaştırılması ve askeri arşivlerde bulunan harita, film ve belgelerin uzmanlar tarafından incelenmesi, Kervan Köprüsü’nün 9 Eylül 1922’deki rolünün daha net ortaya konulmasına katkı sağlayabilir.
104 yıl önce Türk süvarilerinin İzmir’e ulaşmasıyla işgal sona erdi. Bugün ise Buca’daki tarihi yapıların korunması ve kurtuluş günlerinin izlerinin gelecek kuşaklara aktarılması önem taşıyor.
