Sonbahar ve kış aylarında yaygınlaşan solunum yolu enfeksiyonları, özellikle küçük çocuklarda krup hastalığına neden olabiliyor. Gece aniden başlayan, köpek havlamasını andıran öksürükle kendini gösteren hastalık, bazı çocuklarda nefes alma güçlüğüne yol açabiliyor. Uzmanlar, ailelerin belirtileri tanımasının ve acil müdahale gerektiren durumları ayırt etmesinin önemine dikkat çekiyor.
Batıgöz Sağlık Grubu Balçova Cerrahi Tıp Merkezi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Uzm. Dr. Fikret İşbilir, krup hastalığının belirtileri, evde dikkat edilmesi gerekenler ve tedavi süreci hakkında bilgi verdi.
Krup hastalığı en çok küçük çocuklarda görülüyor
Özellikle 6 ay ile 3 yaş arasındaki çocuklarda görülen krup, çoğunlukla parainfluenza virüslerinden kaynaklanıyor. İnfluenza ve RSV gibi diğer solunum yolu virüsleri de benzer belirtilere neden olabiliyor.
Gırtlak ve soluk borusunun üst bölümünde şişlikle seyreden hastalıkta, çocukların solunum yollarının yetişkinlere göre daha dar olması belirtilerin daha belirgin yaşanmasına yol açabiliyor.
Uzm. Dr. Fikret İşbilir, hastalığın başlangıçta burun akıntısı, hafif ateş ve öksürük gibi belirtilerle ortaya çıkabileceğini, ilerleyen saatlerde ise öksürüğün karakterinin değişebileceğini belirtiyor.
Gece başlayan öksürük krup belirtisi olabilir
Krup hastalığında belirtiler özellikle gece saatlerinde belirginleşebiliyor. Gündüz hafif seyreden öksürük, gece aniden havlar tarzda bir öksürüğe dönüşebiliyor. Bazı çocuklarda nefes alırken stridor adı verilen tiz bir ses de duyulabiliyor.
İşbilir, bu sesin üst solunum yolundaki daralmayla ilişkili olduğunu belirterek şu uyarıda bulunuyor:
“Krup hastalığında çocuk gündüz hafif bir öksürük yaşarken gece aniden havlar tarzda öksürükle uyanabilir. Bazı çocuklarda nefes alırken stridor adı verilen tiz bir ses duyulur. Bu ses, üst solunum yolundaki daralmayla ilişkilidir. Özellikle çocuk sakin ve dinlenme halindeyken de duyuluyorsa daha ciddi bir solunum yolu daralmasının işareti olabilir.”
Krup atağında evde nelere dikkat edilmeli?
Krup belirtileri başladığında çocuğun sakinleştirilmesi ve rahat nefes alabileceği bir pozisyonda tutulması önem taşıyor. Hafif belirtileri bulunan bazı çocuklarda serin hava geçici rahatlama sağlayabiliyor. Ancak bu yöntem, tıbbi tedavinin yerine geçmiyor.
İşbilir, sıcak buhar uygulamalarının yanık riski taşıması ve yararının yeterince gösterilmemesi nedeniyle önerilmediğini vurguluyor. Solunum sıkıntısı yaşayan çocuklarda evde uygulanan yöntemlerle zaman kaybedilmemesi gerektiğini belirtiyor.
Çocuğun sıvı alımının desteklenmesi de bakım sürecinde önem taşıyor. Ancak belirgin nefes alma güçlüğü veya yutma sorunu bulunan çocuklara zorla yiyecek ya da içecek verilmemesi gerekiyor.
Solunum sıkıntısında acil değerlendirme gerekiyor
Krup hastalığı çoğu çocukta hafif seyretse de bazı durumlarda solunum yolu daralması ilerleyebiliyor. Bu nedenle çocuğun nefes alışının ve genel durumunun yakından takip edilmesi gerekiyor.
İşbilir, acil değerlendirme gerektiren belirtileri şöyle sıralıyor:
“Çocuk dinlenirken de nefes alırken tiz bir ses çıkarıyorsa, kaburgalar arasında veya boyun bölgesinde içeri çekilmeler görülüyorsa ya da nefes almakta belirgin şekilde zorlanıyorsa gecikmeden tıbbi değerlendirme yapılmalıdır. Dudaklarda morarma, yutkunma güçlüğü, ağızdan salya akması, aşırı halsizlik veya bilinç durumunda değişiklik ise daha ciddi bir tablonun habercisi olabilir.”
Krup tedavisinde antibiyotik kullanılmıyor
Krup tedavisi, hastalığın şiddetine ve çocuğun solunum durumuna göre planlanıyor. Viral kaynaklı bir enfeksiyon olması nedeniyle antibiyotikler tedavide rutin olarak kullanılmıyor.
İşbilir, gerekli görülen durumlarda hava yolundaki şişliği azaltmak için kortikosteroid ilaçların kullanılabildiğini, orta ve ağır vakalarda ise sağlık kuruluşunda nebülize adrenalin uygulaması ve tıbbi gözlem gerekebildiğini belirtiyor.
Hastalık belirtileri çoğu çocukta birkaç gün içinde hafiflese de öksürük daha uzun süre devam edebiliyor. Bazı çocuklarda belirtilerin yeniden şiddetlenebilmesi nedeniyle hastalık süresince solunumun ve genel durumun takip edilmesi önem taşıyor.
Kreş ve okullarda bulaşma riskine dikkat
Krup hastalığına neden olan virüsler, enfekte kişilerin solunum yolu salgıları ve yakın temas yoluyla bulaşabiliyor. Kreş ve okul gibi çocukların bir arada bulunduğu ortamlarda enfeksiyonların yayılma riski artabiliyor.
Bulaşma riskini azaltmak için çocuklara yaşlarına uygun şekilde el yıkama alışkanlığı kazandırılması, ortak kullanılan yüzeylerin temizlenmesi ve hastalık belirtileri gösteren çocukların diğer çocuklarla yakın temasının azaltılması gerekiyor.
Krup hastalığını doğrudan önleyen özel bir aşı bulunmuyor. Bununla birlikte çocukluk çağı aşılarının önerilen takvime uygun uygulanması, aşıyla önlenebilen bazı solunum yolu enfeksiyonlarına karşı korunmaya katkı sağlıyor.
Uzm. Dr. Fikret İşbilir, krup belirtilerinin her çocukta aynı şiddette görülmeyebileceğini hatırlatarak çocuğun genel durumunda kötüleşme fark edildiğinde tıbbi değerlendirmeyi geciktirmemek gerektiğini vurguluyor.
