Manisa’nın Turgutlu ilçesinde bir okulun yakınında meydana gelen ve 2’si ağır 11 öğrencinin yaralandığı silahlı saldırının ardından, çocuklarda şiddet davranışının psikolojik ve sosyal boyutları yeniden gündeme geldi. Elazığ Medilines Hastanesi Uzman Klinik Psikologu Esma Yıldız, çocukların davranışlarında görülen değişimlerin altında yatan nedenlerin anlaşılmasının önemine dikkat çekti.
Yıldız, okul ortamlarında şiddetin yalnızca güvenlik veya disiplin kapsamında ele alınmaması gerektiğini belirterek, çocukların yaşadığı psikolojik ve sosyal süreçlerin de değerlendirilmesinin önleyici çalışmalar açısından önemli olduğunu söyledi.
Davranış değişiklikleri göz ardı edilmemeli
Uzman Klinik Psikolog Esma Yıldız, Turgutlu’daki olayın ardından okul ortamlarında güvenlik ve şiddetin önlenmesi konularının yeniden gündeme geldiğini belirtti. Yıldız, öğrencilerin, öğretmenlerin ve velilerin kendilerini güvende hissetmesinin önemine dikkat çekti.
Şiddet davranışının tek bir nedene bağlanamayacağını ifade eden Yıldız, öfke, dışlanmışlık, değersizlik, çaresizlik, akran ilişkilerindeki sorunlar, aile içi yaşantılar, çevresel etkenler ve duyguları düzenleme güçlüklerinin çocukların davranışlarını etkileyebileceğini söyledi.
Yıldız, çocukların yoğun duygularını tanımlamakta ve ifade etmekte zorlanmaları halinde bunun içe kapanma, sosyal geri çekilme, öfke patlamaları, kurallara karşı gelme veya saldırgan davranışlar şeklinde görülebileceğini belirterek, bu belirtilerin her çocuk için aynı anlama gelmediğini ve tek başına şiddet davranışının göstergesi olarak değerlendirilmemesi gerektiğini vurguladı.
"Anlamak şiddeti onaylamak anlamına gelmez"
Çocukların davranışlarında belirgin ve süreklilik gösteren değişimlerin yetişkinler tarafından göz ardı edilmemesi gerektiğini belirten Yıldız, ani davranış değişiklikleri, sosyal çevreden uzaklaşma, yalnızlaşma, öfke kontrolünde güçlük, akran ilişkilerinde sürekli çatışma, yoğun içe kapanma ve duyguları ifade etmekte zorlanma gibi değişimlerin çocukların yaşadığı güçlükleri anlamada ipucu olabileceğini söyledi.
Yıldız, çocukları etiketlemek yerine davranışların arkasındaki ihtiyacın anlaşılmasının önemli olduğunu belirterek, şu ifadeleri kullandı:
"Çocuğa yalnızca ‘Neden böyle yaptın?' diye sormak yerine, ‘Son zamanlarda seni zorlayan bir şey var mı?', ‘Bunu yaşarken ne hissettin?', ‘Bunun hakkında konuşmak ister misin?' gibi sorularla güvenli bir iletişim alanı oluşturmak daha işlevsel olabilir. Çocukların duygularını ifade edebilmeleri, yaşadıkları sorunları yetişkinlerle paylaşabilmeleri ve ihtiyaç duyduklarında psikolojik destek alabileceklerini bilmeleri koruyucu bir rol taşır."
Yıldız, çocukların yaşadığı duygusal veya sosyal güçlükleri anlamaya çalışmanın şiddet davranışını onaylamak anlamına gelmediğini de belirterek, güvenli sınırlar koymanın, uygun müdahalede bulunmanın ve gerektiğinde profesyonel destek sağlamanın önemine dikkat çekti.
Güvenli okul ortamı vurgusu
Okullarda şiddetin önlenmesinin yalnızca olay sonrasında müdahaleyle sınırlı kalmaması gerektiğini ifade eden Yıldız, çocukların kendilerini güvende hissedebilecekleri, duygularını ifade edebilecekleri ve yardım istemekten çekinmeyecekleri bir okul ortamının oluşturulmasının önem taşıdığını söyledi.
Yıldız, değerlendirmesini şu sözlerle tamamladı:
"Çünkü bazen bir çocuğun davranışını değiştirmeye çalışmadan önce, o davranışın bize ne anlatmaya çalıştığını anlamamız gerekir"
