Türkiye’de doğum sayıları son yıllarda gerileme eğilimini sürdürürken, 2025 verileri de bu düşüşü teyit etti.
Toplam doğurganlık hızı, bir kadının doğurgan olduğu dönem olan 15-49 yaş grubunda doğurabileceği ortalama çocuk sayısını ifade etmektedir. Toplam doğurganlık hızı, 2001 yılında 2,38 çocuk iken 2014 yılından itibaren aralıksız düşüş eğilimine girerek 2025 yılında 1,42 çocuk olarak gerçekleşti. Toplam doğurganlık hızı son dokuz yıldır nüfusun yenilenme seviyesi olan 2,10'un altında kalmaya devam etti.
Veriler, Türkiye’de nüfusun kendini yenileme eşiğinin uzun süredir aşılamadığını ortaya koydu.
En yüksek doğurganlık Şanlıurfa’da
"Toplam doğurganlık hızının en yüksek olduğu il 3,15 çocuk ile Şanlıurfa oldu. Bu ili 2,53 çocuk ile Şırnak, 2,23 çocuk ile Mardin izledi."
Toplam doğurganlık hızının en düşük olduğu il ise 1,09 çocuk ile Bartın oldu. Bu ili 1,10 çocuk ile İzmir, 1,11 çocuk ile Eskişehir, Ankara ve Zonguldak izledi.
Bölgesel farklılıklar dikkat çekerken, doğurganlık hızının doğu illerinde daha yüksek, batıda ise daha düşük olduğu görüldü.
76 ilde yenilenme seviyesinin altında
Toplam doğurganlık hızının nüfusun yenilenme seviyesinin altına düştüğü 2017 yılında 57 ilin toplam doğurganlık hızı 2,10'un altında iken 2025 yılında 76 ilin toplam doğurganlık hızı bu seviyenin altında kaldı.
Toplam doğurganlık hızının 1,50'nin altında kaldığı il sayısı 2017 yılında 4 iken 2025 yılında 59 oldu. Toplam doğurganlık hızının 3 çocuk ve üzerinde olduğu il sayısı 2017 yılında 10 iken 2025 yılında sadece Şanlıurfa ili oldu.
Türkiye, AB ortalamasının üzerinde ama düşüşte
Toplam doğurganlık hızının Avrupa Birliği üye ülkeleri ortalaması 1,34 çocuk oldu.
Türkiye’nin 1,42’lik seviyesi AB ortalamasının üzerinde kalsa da düşüş eğilimi sürüyor.
Eğitim seviyesi arttıkça doğurganlık düşüyor
Annenin eğitim durumuna göre toplam doğurganlık hızı incelendiğinde, 2025 yılında en yüksek toplam doğurganlık hızı ilkokul mezunu anneler için 2,51 çocuk iken en düşük toplam doğurganlık hızı yüksek öğretim mezunu anneler için 1,24 çocuk oldu.
Kentleşme doğurganlığı aşağı çekiyor
Kent-kır sınıflamasına göre toplam doğurganlık hızı incelendiğinde, 2025 yılında kır olarak sınıflandırılan yerlerde toplam doğurganlık hızı 1,75 çocuk iken orta yoğun kent olarak sınıflandırılan yerlerde 1,53 çocuk ve yoğun kent olarak sınıflandırılan yerlerde ise 1,33 çocuk oldu.
Kaba doğum hızı yarı yarıya düştü
Kaba doğum hızı, 2001 yılında binde 20,3 iken 2025 yılında binde 10,4 oldu.
Yaş grubuna göre doğurganlık hızı incelendiğinde, 2001 yılında en yüksek yaşa özel doğurganlık hızı binde 144 ile 20-24 yaş grubunda iken 2025 yılında binde 96 ile 25-29 yaş grubunda görüldü. Bu durum, doğurganlığın kadının daha ileri yaşlarında gerçekleştiğini gösterdi.
Adölesan doğurganlık hızı, 2001 yılında binde 49 iken 2025 yılında binde 9'a düştü.
Doğum aralıkları uzadı
Annenin son iki doğumu arasındaki ortalama süre 2025 yılında 4,8 yıl oldu.
Doğum yapan annelerden 2025 yılında 2. doğumunu gerçekleştirenlerin ilk doğumu ile arasındaki ortalama süre 4,3 yıl iken 3. doğumunu gerçekleştirenlerin 2. doğumu ile arasındaki ortalama süre ise 5,5 yıl oldu.
Anne yaşı yükseliyor
Doğumlarını 2001 yılında gerçekleştiren annelerin ortalama yaşı 26,7 iken 2025 yılında 29,4 oldu. İlk doğumunu 2025 yılında gerçekleştiren annelerin ortalama yaşı ise 27,5 oldu.
İlk doğumların payı arttı
Doğumların 2025 yılında %42,8'i annenin ilk doğumu olarak gerçekleşti.
Doğum sıralamasında ilk çocukların payının artması, ailelerin daha az çocuk sahibi olma eğilimini güçlendirdi.
Çoğul doğum oranı yüzde 3,3
Doğumların 2025 yılında %3,3'ü çoğul doğum olarak gerçekleşti.
Veriler, Türkiye’de doğurganlıkta hem sayı hem yapı açısından belirgin bir dönüşüm yaşandığını ortaya koydu.
