Türkiye’de çocuk hakları alanında faaliyet gösteren UCİM Saadet Öğretmen Çocuk İstismarı ile Mücadele Derneği ile Efes Selçuk Belediyesi arasında imzalanan protokol kapsamında düzenlenen eğitimde, “Çocuk İhmal ve İstismarının Psikolojik ve Hukuki Boyutları” konusu ele alındı.
UCİM İzmir Şubesi Rehabilitasyon ve Yönlendirme Koordinatörü Klinik Psikolog Pırıl Bilger Özkaranfil, programın açılışında derneğin kuruluş süreci ve çalışmalarını katılımcılarla paylaştı. Özkaranfil, UCİM’in mağdur çocukların yanında yer almak ve çocuk istismarıyla mücadele etmek amacıyla kurulduğunu belirtti.
Eğitimde ihmale ve istismara dair detaylar da aktarıldı. Özkaranfil, ihmalin fiziksel ve duygusal olmak üzere iki başlıkta değerlendirildiğini açıklayarak, duygusal ihmali çocuğun duygularının bastırılması ve önemsenmememesi, fiziksel ihmali ise temel ihtiyaçlarının karşılanmaması olarak tanımladı. İstismar ise duygusal, fiziksel ve cinsel istismar olarak üç başlıkta ele alındı.
Özkaranfil, özellikle cinsel istismar konusunda istismarcıların çoğunlukla çocuğun tanıdığı kişiler olabileceğine dikkat çekti. Empati kurmakta güçlük çeken istismarcıların şiddet eğilimlerinin genellikle hayvanlara zarar verme davranışıyla başladığını belirterek, bu tür davranışların göz ardı edilmemesi gerektiğini vurguladı.
Çocuklarda istismar sonrası gözlemlenebilecek değişimlerin de önemine değinildi. Özkaranfil, içe kapanma, okul başarısında düşüş, depresif belirtiler, tekrar eden oyun davranışları, yemek yemeyi reddetme ve kabus görme gibi belirtilerin takip edilmesi gerektiğini söyledi. Bir çocuğun yaşadığı istismarı bir yetişkine anlatması durumunda gizlemenin suç ortaklığı anlamına geldiğini hatırlatarak, çocuğa “Ben buradayım ve senin yanındayım” mesajının verilmesinin önemini aktardı.
Ayrıca çocuklara beden bütünlüğü ve kişisel sınırlar konusunda erken yaşta bilinç kazandırılması gerektiğine değinen Özkaranfil, iyi dokunma ve kötü dokunma arasındaki farkın anlatılmasının önemine dikkat çekti.
UCİM Türkiye Hukuk Koordinatörü Avukat Ceren Evcil, çocuk ihmali ve istismarında ihbar mekanizmalarını anlattı. Evcil, her bireyin sorumluluğu olan ihbarın, UCİM’e www.ucim.org.tr üzerinden, Alo 183 hattına, savcılıklara veya en yakın emniyet birimlerine yapılabileceğini belirtti. Gönüllü avukatların soruşturma süreçlerini yakından takip ettiğini ve dava açılması durumunda dosyalara katılma talebinde bulunduklarını aktardı.
Çocuklara yönelik cinsel istismar suçlarında yasal süreç hakkında bilgi veren UCİM İzmir Hukuk Koordinatörü Öykü Uz, delillerin kaybolmaması için ilk 72 saatin kritik önemde olduğunu ifade etti. Uz, çocuğun üzerindeki eşyaların poşetlenerek yetkili makamlara teslim edilmesi ve banyo yaptırılmamasının delil korunması açısından önem taşıdığını belirtti.
Öykü Uz, soruşturma sürecinde Çocuk İzlem Merkezlerinin (ÇİM) çocukların üstün yararı gözetilerek yapılandırıldığını ve cinsel istismara maruz kalan çocukların ifade, muayene ve delil toplama işlemlerinin uzman eşliğinde tek çatı altında ve çocuk dostu bir ortamda gerçekleştirildiğini ifade ederek, böylece çocukların ikinci kez travma yaşamalarının önüne geçilmesinin amaçlandığını dile getirdi.
