Ege Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Melike Bor’un yürütücülüğünü üstlendiği "Domates bitkisinde Pseudomonas syringae pv. tomato Enfeksiyonunun Efektör AvrPtoB'yi Hedefleyen Aptamer ile Engellenmesi" başlıklı proje, TÜBİTAK tarafından desteklenmeye değer bulundu.
Türkiye ekonomisi açısından stratejik öneme sahip domates üretiminde önemli verim kayıplarına neden olan Pseudomonas syringae patojenine karşı geliştirilen projede, aptamer teknolojisi kullanılarak tarımsal mücadelede yeni çözüm yolları geliştirilmesi amaçlanıyor. Multidisipliner yaklaşımla yürütülen çalışma kapsamında, domates bitkisinde verimi düşüren hastalık etmenlerine karşı hem bilimsel temelli hem de uygulama potansiyeli yüksek bir preparat elde edilmesi hedefleniyor.
Rektör Alcı'dan proje ekibine tebrik
Projenin TÜBİTAK desteği almasının ardından Ege Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Musa Alcı, proje ekibini tebrik ederek şunları söyledi:
"Ege Üniversitesi olarak, ülkemizin tarımsal üretim gücünü bilimsel ve teknolojik projelerle desteklemeye büyük önem veriyoruz. Üniversitemizin araştırma-geliştirme vizyonuna katkı sağlayan Prof. Dr. Melike Bor ve ekibini tebrik ederim, çalışmalarında başarılar dilerim."
Domates ihracatında sürdürülebilir verimlilik hedefleniyor
Projenin kapsamı hakkında bilgi veren Prof. Dr. Melike Bor, domates üretiminin Türkiye tarımı ve ihracatı açısından taşıdığı öneme dikkat çekerek şu değerlendirmelerde bulundu:
"Domates, ülkemizde hem iç piyasada hem de ihracatta önemli paya sahip bir tarım bitkisidir. P. syringae'nin neden olduğu kayıplar ülke ekonomisi için kritik bir risk oluşturmaktadır. P. syringae, T3SS aracılığıyla çok sayıda efektör proteini konak bitki hücrelerine ileten önemli bir fitopatojen bakteridir. Bu efektör proteinler arasında AvrPtoB, çift fonksiyonlu yapısı ve konak hücre bağışıklığını baskılamadaki etkinliği ile öne çıkmaktadır. Projemiz kapsamında AvrPtoB efektörünün aptamer ile hedeflenerek etkisiz hale getirilmesi ve böylelikle patojen enfeksiyonun başlamadan engellenmesi hedeflenmiştir."
Geleneksel yöntemlere çevre dostu alternatif
Mevcut mücadele yöntemlerinin yetersizliklerine de değinen Prof. Dr. Bor, geliştirilen yaklaşımın çevresel açıdan önemli avantajlar sunduğunu belirterek şunları kaydetti:
"Mevcut mücadele yöntemlerinde genellikle bakır bileşiklerinin ve antibiyotiklerin kullanımı söz konusudur. Patojenin bu yöntemlere karşı kısa sürede direnç geliştirmesi, kalıntı problemleri nedeniyle ihracat pazarlarında risk oluşturması ve çevresel etkileri bu yöntemlerin yetersiz kaldığını göstermektedir. Aptamer tabanlı biyoteknolojik yaklaşımlar hem hızlı ve özgül tanı hem de çevre dostu bir mücadele yöntemi sunarak literatürde bulunmayan özgün bir çözüm geliştirme potansiyeli taşımaktadır. Projenin başarı ile gerçekleştirilmesi ülkemizin domates üretim ve ihracatında sürdürülebilir verimliliğe katkı sağlayacak yenilikçi bir adım olacaktır."
Multidisipliner ekip görev yapıyor
Prof. Dr. Melike Bor'un yürütücülüğünü yaptığı projede, Ege Üniversitesi Fen Fakültesi Biyokimya Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Serap Evran, Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bitki Koruma Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hatice Özaktan ile TAGEM Bornova Zirai Mücadele Enstitüsü'nden Dr. Ceyda Yüzbaşı araştırmacı olarak görev alıyor. Proje, farklı disiplinlerden uzmanların katkısıyla domates üretiminde bakteriyel hastalıklara karşı çevreci ve yenilikçi bir çözüm geliştirmeyi amaçlıyor.
