Okulların açılmasına sayılı günler kala ailelerin eğitim hazırlıkları hız kazanırken, okul masrafları da yeniden gündeme geldi. Ders kitapları ve kıyafetlerin yanı sıra servis, çanta, kırtasiye ve beslenme giderleri aile bütçesinde önemli bir yer tutuyor.
Devlet okullarında eğitimin ücretsiz olduğu ifade edilse de çocukların okula devam edebilmesi için ailelerin karşılamak zorunda olduğu ek giderler dikkat çekiyor. Ülkem Okuyor Derneği Başkanı Havva Ertuğrul, eğitim hakkının yalnızca sınıfta verilen eğitimle sınırlı değerlendirilmemesi gerektiğini söyledi.
Çantanın içi de bütçeyi zorluyor
Okul çantası almak, eğitim hazırlığının yalnızca ilk adımını oluşturuyor. Çantanın içine konulması gereken defter, kalem, silgi, kalemtıraş, kalem kutusu, boya malzemeleri, cetvel ve matara gibi ürünler de aileler için ayrı birer gider kalemi oluşturuyor.
Beslenme çantasının da bu masraflara eklenmesiyle okul başlangıcındaki toplam maliyet artıyor.
Ertuğrul, “Çocuğun sırtındaki çantaya baktığımızda sadece bir çanta görüyoruz. Oysa o çantanın içinde onlarca kalem, defter, boya, matara, beslenme kabı ve başka ihtiyaçlar var. Bunların her biri ayrı ayrı küçük bir masraf gibi görünüyor ama hepsini topladığınızda aile için ciddi bir rakama dönüşüyor” ifadelerini kullandı.
Servis ücreti 5 bin liradan başlıyor
Ailelerin en önemli gider kalemlerinden biri de okul servisi. Gidilecek mesafe, güzergâh ve bölgeye göre değişen servis ücretlerinin en düşük seviyesinin 5.000 TL’den başladığı belirtiliyor.
Özellikle birden fazla çocuğu okula giden aileler açısından servis gideri önemli bir yük oluşturuyor.
Havva Ertuğrul, “Bir aile düşünün; iki çocuğu okula gidiyor. Sadece servis için aylık binlerce lira ödemek zorunda. Bunun üzerine çanta, kırtasiye, kıyafet ve beslenme giderlerini koyuyorsunuz. Bir de çocuğun her gün yiyeceği var. Biz eğitimi sadece okul binasının kapısından içeri girmek olarak görürsek bu masrafları görmezden gelmiş oluruz.” dedi.
Beslenme çantası da hesap kalemi oldu
Çocukların okulda sağlıklı beslenebilmesi de eğitim sürecinin önemli unsurlarından biri olarak öne çıkıyor. Ancak her gün beslenme çantasını doldurmak, aileler açısından düzenli bir harcama anlamına geliyor.
Sandviç, meyve, süt veya ayran gibi temel ürünlerin günlük maliyeti de ay sonunda önemli bir toplam oluşturuyor.
“Çocuk okulda açsa derse nasıl odaklanacak?” diye soran Ertuğrul, “Beslenme çantasını dolduramayan bir annenin çocuğuna ‘dersine çalış’ demek kolay. Ama o annenin mutfaktaki hesabını da görmek gerekiyor. Çocuğun eğitim hakkı kadar sağlıklı beslenme hakkını da konuşmalıyız” dedi.
“Eğitim hakkı sınıfın kapısında başlayıp bitmiyor”
Eğitim politikalarının yalnızca okulda verilen eğitimin ücretsiz olması üzerinden değerlendirilmemesi gerektiğini belirten Ertuğrul, çocukların okula ulaşabilmesi ve temel ihtiyaçlarının karşılanmasının da eğitim hakkının bir parçası olduğunu söyledi.
“Devlet okulu ücretsiz olabilir. Ama çocuk okula gidemiyorsa, servise para yetmiyorsa, çantasını ve kırtasiye malzemelerini alamıyorsa, beslenme çantasını dolduramıyorsa burada ‘ücretsiz eğitim’ kavramını yeniden düşünmemiz gerekiyor.”
Ertuğrul, ekonomik olarak dezavantajlı ailelerin çocukları için servis, kırtasiye ve beslenme desteğinin kamusal bir politika haline getirilmesi gerektiğini ifade etti.
“Biz Ülkem Okuyor olarak yıllardır çocukların kitaplara ulaşabilmesi için çalışıyoruz. Çünkü biliyoruz ki bir çocuğun hayatını değiştirecek şeylerden biri kitaptır. Ama bugün artık kitabın yanında çocuğun o kitaba ulaşabilmesini, okula gidebilmesini, çantasını hazırlayabilmesini ve okulda aç kalmamasını da konuşmak zorundayız.”
“Bir çocuğun eğitimi ailesinin gelirine bırakılmamalı”
Eğitim sürecindeki koşulların ailelerin ekonomik durumuna göre değişmemesi gerektiğini vurgulayan Ertuğrul, çocukların eğitim hakkına eşit şartlarda ulaşabilmesi çağrısında bulundu.
“Bir çocuğun hangi okulda okuyacağı, ne kadar başarılı olacağı kadar, eğitim sürecine hangi şartlarda devam edeceği de önemlidir. Zengin bir ailenin çocuğu ile geçim sıkıntısı yaşayan bir ailenin çocuğunun aynı eğitime eriştiğini söylemek, yalnızca sınıfa aynı anda girmeleriyle mümkün değil.
Bizim istediğimiz çok basit: Çocukların eğitim hakkı ailelerinin ekonomik gücüne göre değişmesin. Servis gerekiyorsa servis, temel kırtasiye gerekiyorsa kırtasiye, okulda sağlıklı beslenme gerekiyorsa beslenme desteği sağlansın.
Çünkü eğitim hakkı, ‘okul ücretsiz’ demekle tamamlanmıyor. Çocuğun evinden çıkıp okuldan güvenli ve sağlıklı biçimde dönmesine kadar devam ediyor.”
Ülkem Okuyor Derneği, eğitimde fırsat eşitliğinin yalnızca dersliklere erişimle sınırlı olmadığını belirterek, çocukların eğitim sürecindeki temel ihtiyaçlarının karşılanması için daha kapsamlı politikalar geliştirilmesi çağrısında bulundu.
