İzmir Büyükşehir Belediyesi ile Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu (UNFPA) iş birliğinde, erken yaşta ve zorla evliliklerin önlenmesine yönelik Sağlık Aracısı Modeli uygulanmaya başlıyor. Yurttaşlardan oluşan Sağlık Aracıları, aldıkları kapsamlı eğitimin ardından belirlenen pilot bölgelerde saha çalışması yürüterek risk altındaki bireyleri uygun sağlık, eğitim ve sosyal hizmetlere yönlendirecek.
Kentsel Adalet ve Eşitlik Şube Müdürlüğü koordinasyonunda yürütülen çalışma, Sağlık İşleri Dairesi Başkanlığı ile Sosyal Hizmetler Dairesi Başkanlığı tarafından belirlenen Basmane bölgesi ile Ferahlı ve Ulubatlı mahallelerinde uygulanacak. Saha çalışmaları öncesinde Sağlık Aracılarına UNFPA eğitmenleri tarafından eğitim verildi.
Risk altındaki bireylere ulaşılacak
Model kapsamında Sağlık Aracıları, sosyoekonomik eşitsizliklerin yoğun olduğu bölgelerde yaşayan yurttaşların sağlık, eğitim ve sosyal hizmetlere erişimini destekleyecek. Risk altındaki çocuk ve ailelerin erken dönemde tespit edilmesi ve ihtiyaç duydukları hizmetlere yönlendirilmesi amaçlanıyor.
Sağlık Aracıları, ailelerle güvene dayalı iletişim kurarak çocuk yaşta evliliklerin sağlık, eğitim ve sosyal sonuçları konusunda farkındalık çalışmaları gerçekleştirecek. Kadın ve erkek gruplarına yönelik bilgilendirmelerle hukuki haklar ve toplumsal cinsiyet eşitliği konularında da bilinçlendirme yapılacak.
Kamu kurumlarıyla koordinasyon sağlanacak
İhtiyaç duyan bireyler psiko sosyal destek, eğitim ve koruma mekanizmalarına yönlendirilecek. İlgili kurumlarla koordinasyon içinde vaka takibi yapılacak. Eğitimine devam eden ve meslek sahibi olan genç kadınların başarı hikâyelerinin görünür hale getirilmesiyle toplumsal dönüşüme katkı sunulması hedeflenecek.
Sağlık Aracıları, denetleyici bir görev üstlenmek yerine topluluk ile kamu kurumları arasında güvene dayalı bir bağlantı kuracak.
“Projeyi kent genelinde yaygınlaştırmayı düşünüyoruz”
Kentsel Adalet ve Eşitlik Şube Müdürlüğü’nde eğitmen olarak görev yapan Elmas Köçkün, çalışmanın İzmir genelinde yaygınlaştırılmasının planlandığını belirtti. Köçkün, şunları söyledi:
“Sağlık Aracıları Modeli’ni İzmir'de uygulamaya başlıyoruz. İzmir çok göç alan büyük bir şehir. Erken yaşta zorla evlilikler, çoğunlukla sağlık, eğitim ve sosyal hizmetlere erişimde engellerle karşılaşan bireylerin yaşadığı mahallelerde yapılıyor. Dolayısıyla UNFPA’nın çalışmasını İzmir’le buluşturmaya karar verdik. Bu kapsamda Ferahlı ve Ulubatlı mahalleleri ile Basmane bölgesini pilot olarak belirledik. Sağlık Aracılarımız da toplumun içinden gelen, hanelere rahat girip çıkabilecek, risk analizini yapabilecek ve bizi bu konuda bilgilendirebilecek kişilerden oluşuyor. Sağlık Aracılarımıza ve projede çalışacak personelimize üç günlük kapsamlı bir eğitim verdik. Bu model, toplumun kendini eğittiği ve beslediği bir süreç olacak. Çalışmayı daha sonra kent genelinde yaygınlaştırmayı düşünüyoruz. Yani aslında aktif ve katılımcı bir yurttaş yaratmaya çalışıyoruz”
“Gücümüzün yettiği yere kadar sesimizi duyuracağız”
Sağlık Aracısı olmak için eğitimlere katılan Hüsniye Çoban ise projede yer almaktan duyduğu mutluluğu dile getirerek şöyle konuştu:
“Böyle bir projeye dahil olacağımız için çok mutlu olduk, çok heyecanlandık. Eğitimlerde erken yaşta evlilikten doğan sorunları öğrendik ve bilinçlendik. Çok güzel bilgiler ediniyoruz. Yakın zamanda sahaya çıkacağız. Gücümüzün yettiği yere kadar sesimizi duyurmaya çalışacağız. Erken yaşta evlilikleri çevremizde görüyoruz ve ‘hayır’ diyoruz. Özellikle kız çocuklarımızı okutalım, eğitelim”
“Önce ailelerin bilinçlenmesi gerekiyor”
Eğitimlere katılan ve Ferahlı Mahallesi’nde yaşayan Oğuzhan İlikçi de çevresinde erken yaşta evlenen kişilerin bulunduğunu belirterek projeye destek vermek istediğini söyledi.
İlikçi, “Ben Roman’ım. Bu projeye destek olmak istedim çünkü çevremde de erken evlenen birçok arkadaşım var. Hem maddi hem de manevi olarak zor bir süreç yaşıyorlar. Aldığımız eğitimlerde, erken evliliklerin sadece Roman toplumlarında değil, birçok farklı kültürde olabildiğini öğrendim. Erken yaşta evliliğin özellikle kadın sağlığı konusunda pek çok problem yarattığını öğrenmek, bu projeye dâhil olmamdaki motivasyonumu artırdı. Sahaya çıktığımızda risk barındıran hanelere ulaşmak istiyoruz. Önce ailelerin bilinçlenmesi gerekiyor” diye konuştu.
