Gıda etiketleme kılavuzunda yapılan güncellemeyle restoran ve kafelerde sunulan ürünlerin içerik ve kalori bilgisi paylaşılacak, etiket ifadelerine yeni sınırlamalar getirildi.
Tarım ve Orman Bakanlığı’nın güncellediği kılavuzla birlikte gıda etiketleme kuralları genişletildi. Yeni düzenleme; menülerde içerik ve kalori bilgisinin sunulmasını, etiket ifadelerinin sınırlandırılmasını ve çocukları etkileyebilecek ürün tasarımlarının yasaklanmasını kapsıyor.
Etiketleme kılavuzu güncellendi
Tarım ve Orman Bakanlığı, tüketicilerin bilgilendirilmesine yönelik gıda etiketleme düzenlemelerinde kapsamlı değişiklikler yaptı. Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği Kılavuzu’nun 13 Mart’ta güncellenerek yürürlüğe girmesiyle birlikte sektörde yeni bir dönemin başladığı bildirildi. Düzenlemeler hem ambalajlı ürünlerde kullanılan ifadeleri hem de toplu tüketim yerlerinde sunulan gıdalara ilişkin bilgilendirme yöntemlerini kapsıyor. Amaç, tüketicilerin satın aldıkları ya da tükettikleri ürünler hakkında daha açık ve anlaşılır bilgiye ulaşabilmesi olarak ifade ediliyor.
Çocukları etkileyebilecek ürün tasarımlarına yasak
Yeni kılavuz kapsamında, çocukların fiziksel ya da psikolojik gelişimini olumsuz etkileyebileceği değerlendirilen veya şiddeti çağrıştırabilecek şekilde tasarlanan gıda ürünlerinin piyasaya sunulması yasaklandı. Buna göre gıdaların silah, kafatası, beyin, dudak veya göz gibi şekillerde üretilmesi ya da bu tür ambalajlarla satışa sunulması mümkün olmayacak. Yetkililer, bu düzenlemenin çocukların gıda tercihlerini yönlendirebilecek unsurların sınırlandırılması açısından önemli olduğuna dikkat çekiyor.
Etiket ifadelerine yeni sınırlamalar getirildi
Gıda etiketlerinde kullanılan bazı ifadelerin kullanımına da yeni kurallar getirildi. Tebliğ kapsamı dışında kalan ürünlerde “krema” ifadesinin yer alamayacağı, bunun yerine “kremsos” gibi tanımlayıcı ifadelerin kullanılabileceği belirtildi. Bitki çaylarında ise ürünün nasıl hazırlanacağına ilişkin bilgilerin etiket üzerinde açık ve anlaşılır biçimde yer alması zorunlu hale getirildi. Ayrıca “yüzde 100 doğal”, “en doğal” ve “hakiki” gibi ifadelerin kullanımı yasaklanırken, “doğal” ibaresinin kullanılabilmesi için ürünün hiçbir katkı veya ilave bileşen içermemesi şartı getirildi.
Ambalajlı ürünlerde görsel ve tanımlama kuralları
Düzenleme kapsamında “günlük” ifadesi yalnızca raf ömrü 24 saat olan ürünlerde kullanılabilecek. Ambalajlı gıdalarda “taze sıkılmış” veya “fırından taze” gibi ifadelerin yer almasına izin verilmeyecek. Aroma içeren ürünlerde gerçek meyve görsellerinin kullanımı da sınırlandırıldı. Bu tür ürünlerde “aromalı” ifadesinin zorunlu olacağı belirtilirken, “peynirli” ya da “çilekli” gibi tanımların yalnızca ilgili bileşenin gerçekten kullanılması durumunda etikete yazılabileceği ifade edildi. Endüstriyel ürünlerde “ev yapımı” ifadesinin tamamen yasaklanması da dikkat çeken düzenlemeler arasında yer aldı.
Menülerde içerik ve kalori bilgisi zorunlu olacak
Toplu tüketim yerlerine yönelik düzenlemeyle birlikte restoran, kafe ve yemekhane gibi işletmelerde sunulan gıdaların içerik ve enerji (kalori) değerlerinin tüketiciyle paylaşılması zorunlu hale getirildi. Bu bilgilerin menü, pano, broşür, dijital ekran veya karekod aracılığıyla sunulabileceği belirtildi. Karekod yöntemi tercih edilmesi halinde işletmelerin müşterileri ayrıca bilgilendirmesi ve talep eden tüketicilere bilgileri doğrudan sunması gerekecek.
Uyum için kademeli geçiş süreci
Düzenlemeye uyum sağlanabilmesi amacıyla işletmelere farklı süreler tanındı. Ulusal zincir işletmelerin 1 Temmuz’a kadar, aynı ilde üç ve üzeri şubesi bulunan işletmelerin 31 Aralık’a kadar gerekli düzenlemeleri yapması gerekiyor. Diğer işletmeler için içerik bildirimi süresi 31 Aralık olarak belirlenirken, enerji bildirimi konusunda son tarih ise 31 Aralık 2027 olarak açıklandı.
Sektör çalışanları ve vatandaşlar ne düşünüyor
Gıda sektöründe çalışan Feride Özbek, tüketicilerin tükettikleri ürünlerin içeriğini öğrenmesinin sağlık açısından önemli olduğunu belirterek düzenlemeyi yerinde bulduğunu ifade etti. Restoran çalışanı Murat Deniz de uygulamanın müşterilerin alerjen ya da porsiyon bilgilerine ulaşmasını kolaylaştıracağını söyledi. Sektörde uzun yıllardır çalışan Tayfun Tatar ise daha bilinçli tüketicilerin bu bilgileri dikkate alacağını ancak fiyat unsurunun tercihleri etkileyebileceğini dile getirdi.
Vatandaşlardan Emine Yüzyılmaz, hem menülerde hem ambalajlarda yapılacak bilgilendirmenin tüketicilere fayda sağlayacağını belirtirken Filiz Süzen de hijyen ve denetimlerin artırılması gerektiğini vurguladı. Murat Demirtaş ise düzenlemenin iyi niyetli bir adım olduğunu ancak uygulamada ne ölçüde etkili olacağının zamanla görüleceğini ifade etti.
Düzenlemeye göre mevzuata aykırı faaliyet gösteren işletmeler, “Denetim Elinde” uygulaması, Alo 174 Gıda Hattı ve WhatsApp ihbar hattı üzerinden ilgili kurumlara bildirilebilecek. Bu mekanizmaların, denetim süreçlerinin güçlendirilmesine katkı sağlaması hedefleniyor.
Gıda etiketleme kılavuzunda yapılan güncellemelerle birlikte hem ambalajlı ürünlerde hem de toplu tüketim alanlarında şeffaflığın artırılması amaçlanıyor. Menülerde içerik ve kalori bilgisinin yer alması, tüketicilerin bilinçli tercih yapmasına katkı sunması beklenen adımlar arasında değerlendiriliyor. Düzenlemenin etkisi ise işletmelerin uyum süreci ve denetim uygulamalarıyla birlikte daha net ortaya çıkacak.
