Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. Barış Metin, uykunun beyin ve vücut için kritik bir işlev gördüğünü belirterek, “Uyku aynı zamanda beynin temizlik ve restorasyon modudur. Gündüz uyanıkken beyinde biriken beta-amiloid gibi toksik proteinler gece uyurken lenfatik sistem aracılığıyla temizlenir.” dedi.
Hafıza ve vücut için uyku şart
Prof. Dr. Metin, uykunun öğrenilen bilgilerin kısa süreli bellekten uzun süreli belleğe aktarımında önemli rol oynadığını ifade etti. Ayrıca, vücudun dokularının yenilenmesi, kas gelişimi ve bağışıklık sisteminin güçlenmesinin de uyku sırasında gerçekleştiğini aktardı.
Uyku ilaçları sadece gerektiğinde kullanılmalı
Uykusuzluk yaşayanların genellikle hekime başvurmadığını belirten Prof. Dr. Metin, uyku ilaçlarının kısa süreli ve hekim önerisiyle kullanılmasının önemine dikkat çekti: “Psikiyatrik nedenlerle uyku problemi yaşayan hastalarda uyku verici özelliği olan antidepresanlar kullanılabilir. Uyku ilacı sadece hekim tarafından gerekli görüldüğünde ve reçete edildiğinde kullanılmalı ve alışkanlık yapıcı ilaçların uzun süre kullanımından kaçınılmalıdır.”
Uzun süreli uyku ilacı kullanımının psikolojik ve fiziksel bağımlılık riskini artırabileceğini söyleyen Prof. Dr. Metin, “Tolerans geliştiğinde, ilacın aynı etkiyi yapması için ilacın dozunu artırmak gerekir. Uzun süreli kullanımında gündüz sersemliği, bilişsel gerileme, denge bozuklukları ve yaşlılarda düşme riskini artırarak kişinin güvenliğini tehlikeye atar. Kronik uykusuzlukta ilk seçenek ilaçlar değil, öncelikle altta yatan nedenin tedavi edilmesi gerekir.” ifadelerini kullandı.
Doğal yöntemler ve takviyeler destek olabilir
Prof. Dr. Metin, melatonin, valerian, pasiflora, papatya çayı ve magnezyum gibi doğal desteklerin hafif bir uyku isteği sağlayabileceğini ancak şiddetli uykusuzluk durumunda mutlaka hekime danışılması gerektiğini söyledi.
Uyku düzeni için pratik öneriler
“Doktor gözetimi olmadan kullanılan uyku ilaçları, beynin doğal uyku mimarisini, REM ve derin uyku dengesini bozabilir. Uyku bozukluklarında tedavi öncelikle altta yatan nedenlerin iyileştirilmesidir” diyen Prof. Dr. Metin, uyku düzeni için şu önerilerde bulundu:
• Hafta sonu dahil her gün aynı saatte uyanın.
• Yatmadan en az 1 saat önce telefon, tablet gibi mavi ışık kaynaklarını kapatın.
• Tamamen karanlık ve yaklaşık 18-20°C hafif serin bir odada uyuyun.
• Uykusuzluk kronik bir hal aldıysa bir uyku uzmanına başvurun.
