Kişinin istemediği durumlarda dahi ‘hayır’ diyememesi, çevresinin beklentilerini sürekli kendi ihtiyaçlarının önüne koyması ve kabul görmek amacıyla uyum sağlamaya çalışması zaman içinde bir davranış biçimine dönüşebiliyor. Anadolu Sağlık Merkezi Hastanesi’nden Uzman Klinik Psikolog Jülide Unutmaz, kişinin kendi ihtiyaçlarını geri plana atarak başkalarının onayını ve memnuniyetini önceliklendirmesinin “People Pleasing” olarak tanımlandığını belirtti.
Unutmaz, bu davranışın kişinin kendi ihtiyaçlarını ve sınırlarını fark etmesini zorlaştırabileceğine dikkat çekerek, “Bu davranış, bireyin kendi ihtiyaçlarını ve sınırlarını fark etmekte zorlanmasına yol açabiliyor” dedi.
‘Hayır’ diyememenin altında farklı nedenler olabilir
Reddedilme korkusu, çatışmadan uzak durma isteği, suçluluk duygusu ve onaylanma ihtiyacının kişilerin ‘hayır’ demekte zorlanmasına neden olabildiğini ifade eden Unutmaz, davranışın geçmiş deneyimlerle de ilişkili olabileceğini söyledi.
Unutmaz, “Bu davranışın temelinde koşullu sevgi deneyimleri, aşırı eleştirel ebeveyn tutumları ve kabul görmek için uyumlu olma zorunluluğu hissi yer alabilir. Sürekli onay arayışı, kişinin zamanla kendi ihtiyaç ve sınırlarını fark etmekte zorlanmasına ve öz değerini dış onaya bağımlı hâle getirmesine neden olabilir. Kendi ihtiyaçlarını sürekli geri plana atmak ise uzun vadede tükenmişlik, kaygı, öfke birikimi, duygusal yorgunluk ve depresif belirtiler doğurabilir” dedi.
Sağlıklı sınırlar için önce ihtiyaçları fark etmek gerekiyor
Sağlıklı sınırlar oluşturabilmenin ilk adımının kişinin kendi ihtiyaçlarını fark etmesi olduğunu belirten Unutmaz, bu becerinin günlük ve küçük durumlarda ‘hayır’ demeyi deneyerek geliştirilebileceğini aktardı.
Unutmaz, “Küçük ve gündelik durumlarda ‘hayır’ demeyi denemek, bu becerinin zamanla gelişmesine yardımcı olabilir. Bu süreçte ortaya çıkabilecek suçluluk duygusunu yönetmek, istek ve sınırları açık ve net bir şekilde ifade etmek, kişinin kendisine karşı anlayışlı davranarak öz şefkat geliştirmesi önemlidir. ‘Hayır’ demek bencillik değil, sağlıklı ilişkilerin temel unsurlarından biri” şeklinde konuştu.
Sınır koymak ilişkiden uzaklaşmak anlamına gelmiyor
Sınır belirlemenin karşıdaki kişiyi reddetmek ya da ilişkiden uzaklaşmak anlamına gelmediğini vurgulayan Unutmaz, kişinin kendi ihtiyaçlarını karşısındakini kırmadan da dile getirebileceğini söyledi.
Unutmaz, “Kişi, karşısındakini kırmadan da kendi ihtiyaçlarını açıkça ifade edebilir. Her talebe olumlu yanıt vermek yerine zamanı, enerjisi ve koşulları doğrultusunda karar vermesi hem kendi ruh halini güçlendirir hem de ilişkilerde karşılıklı saygıyı destekler. Sınırların netleşmesi, kişilerin birbirlerinin ihtiyaçlarını daha iyi anlamalarına ve daha dengeli ilişkiler kurmalarına yardımcı olabilir” açıklamasında bulundu.
