Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (CMK) 231. maddesinde düzenlenen HAGB, mahkemenin sanık hakkında bir mahkûmiyet kararı vermesi ancak bu kararın hukuki sonuçlarını belirli bir süre boyunca askıya almasıdır. Bir başka deyişle, devlet sanığa; "Suç işlediğini tespit ettim ancak belirli şartlara uyarsan bu cezayı hiç verilmemiş sayacağım" der.
HAGB Kararının Temel Sonucu
HAGB kararı verilen bir kişi, denetim süresi boyunca (genellikle 5 yıl) kasti bir suç işlemezse, dava tamamen düşer ve verilen mahkûmiyet hükmü adli sicil kaydına (sabıka kaydı) işlenmez.
HAGB Uygulanabilmesi İçin Gereken 6 Temel Şart
Mahkemenin bu kararı verebilmesi için kanunda belirtilen şu kriterlerin tamamının oluşması gerekir:
-
Ceza Sınırı: Sanığa verilen hapis cezasının 2 yıl veya daha az süreli olması (veya doğrudan adli para cezası olması) gerekir.
-
Sabıka Kaydı: Sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan dolayı kesinleşmiş bir mahkûmiyetinin bulunmaması şarttır.
-
Zararın Giderilmesi: Varsa mağdurun veya kamunun uğradığı maddi zararın aynen iade veya tazmin yoluyla tamamen karşılanmış olması gerekir.
-
Hakimin Kanaati: Mahkeme heyeti, sanığın duruşmadaki tutumunu gözlemleyerek yeniden suç işlemeyeceği yönünde olumlu bir kanaate varmalıdır.
-
Sanığın Onayı: 2014 yılında yapılan düzenleme ile HAGB uygulanabilmesi için sanığın kabulü zorunlu hale getirilmiştir. Sanık isterse kararın açıklanmasını (ve ardından istinaf/temyiz yoluna gitmeyi) talep edebilir.
-
Denetim Süresi: Karar verildikten sonra başlayan 5 yıllık denetim süresi içinde sanığın hiçbir kasıtlı suç işlememesi zorunludur.
Sık Sorulan Sorular
-
HAGB sicile işler mi? Hayır, normal adli sicil kaydında (sabıka kaydı) görünmez. Sadece hakim ve savcıların görebileceği özel bir sisteme kaydedilir.
-
Denetim süresinde suç işlenirse ne olur? Mahkeme, daha önce açıklamadığı hükmü açıklar ve hapis ya da para cezası infaz sürecine girer.
-
Her suçta HAGB olur mu? Hayır; Anayasal düzene karşı suçlar, inkılap kanunlarındaki bazı suçlar ve karşılıksız çek gibi özel durumlarda HAGB uygulanamaz.
