İran’da süren protestolarda hayatını kaybedenlerin sayısı, son on yıllardaki tüm gösterilerin toplamını aşarak 1979 İslam Devrimi dönemini hatırlatan bir tablo ortaya koydu. Protestolar sürerken, İran devlet televizyonunun uydu yayınlarının kısa süreliğine hacklenmesi dikkat çekti.
Devlet televizyonunda Pehlevi görüntüleri
Pazartesi günü erken saatlerde internette yayılan videolara göre, bilgisayar korsanları İran İslam Cumhuriyeti Yayıncılığı’na (IRIB) ait uydu yayınlarını ele geçirdi. Birçok kanalda, sürgünde yaşayan devrik Şah’ın oğlu Rıza Pehlevi’ye ait görüntüler ve güvenlik güçlerine yönelik çağrılar ekrana yansıdı.
Yayınlarda, İran polisi üniformasına benzer kıyafetler giyen kişilerin silahlarını bıraktığı ve halka bağlılık yemini ettiği iddia edildi. Ancak bu görüntülere ilişkin bağımsız bir doğrulama yapılmadı.
“Silahlarınızı halka doğrultmayın” çağrısı
Ekrana yansıyan grafiklerde, güvenlik güçlerine hitaben şu ifadeler yer aldı:
“Bu orduya ve güvenlik güçlerine bir mesajdır: Silahlarınızı halka doğrultmayın. İran’ın özgürlüğü için ulusa katılın.”
Devrim Muhafızları’na yakınlığıyla bilinen yarı resmi Fars Haber Ajansı, IRIB’in bazı bölgelerde uydu sinyalinin “bilinmeyen bir kaynak” tarafından kısa süreliğine kesildiğini doğruladığını aktardı. Ancak yayın içeriğine dair ayrıntı paylaşılmadı.
Pehlevi’den doğrudan mesaj
Rıza Pehlevi’nin ofisi, hacklenen yayında kendisine ait görüntülerin kullanıldığını doğruladı. Yayında Pehlevi’nin güvenlik güçlerine seslenerek,
“Ordu için özel bir mesajım var. Siz İran’ın ulusal ordususunuz, İslam Cumhuriyeti’nin değil. Kendi hayatlarınızı korumakla görevlisiniz. Fazla zamanınız kalmadı, mümkün olan en kısa sürede halka katılın,” dediği görüldü.
Yurt dışında paylaşılan bazı videoların, internet kısıtlamalarını aşmak amacıyla Starlink uyduları üzerinden çekildiği öne sürüldü. Aynı anda birçok kanalda kesinti yaşandığı iddia edildi.
Daha önce de benzer olaylar yaşandı
İran’da devlet yayınlarının korsan şekilde kesilmesi ilk kez yaşanmıyor. Washington Post’un haberine göre, 1986 yılında CIA’in sağladığı küçük bir vericiyle iki İran kanalında kısa süreli gizli yayın yapılmıştı.
2022’de ise birçok kanalda sürgündeki muhalif Halkın Mücahitleri liderlerinin görüntüleri ve İran lideri Ayetullah Ali Hamaney karşıtı mesajlar yayınlanmıştı.
Protestolarda ölü sayısı 3 bin 900’ü aştı
ABD merkezli İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı, pazar günü yaptığı açıklamada, İran genelinde protestolarda hayatını kaybedenlerin sayısının en az 3 bin 919 olduğunu duyurdu. Ajans, bu sayının artabileceği uyarısında bulundu.
İranlı yetkililer net bir rakam açıklamazken, Cumartesi günü konuşan dini lider Ayetullah Ali Hamaney, protestolarda “birkaç bin” kişinin öldüğünü söyleyerek sorumluluğu ABD’ye yükledi.
Gösteriler, 28 Aralık’ta İran riyalinin ABD doları karşısında rekor seviyede değer kaybetmesinin ardından, ekonomik kriz ve siyasi baskılar nedeniyle ülke genelinde yayılmıştı.
