İzmir Büyükşehir Belediyesi, 30 Ekim 2020 depreminin ardından kenti olası depremlere karşı daha dirençli hale getirmek amacıyla çalışmalarına devam ediyor. Zemin özelliklerinin araştırılmasından yapı stokunun incelenmesine, deprem master planından hasar tahmin sistemine kadar birçok alanda yürütülen çalışmalarla afet risklerinin önceden belirlenmesi hedefleniyor.
Afet İşleri ve Risk Yönetimi Dairesi Başkanlığı koordinasyonunda sürdürülen çalışmalar kapsamında yaklaşık 120 bin yapının envanteri oluşturulurken, bilimsel veriler doğrultusunda kentin risk haritasının geliştirilmesi ve afetlere hazırlık kapasitesinin artırılması amaçlanıyor.
Konak’ta 40 sondaj yapıldı
İzmir’in deprem tehlikesini ve zemin özelliklerini belirlemek için yürütülen mikrobölgeleme çalışmaları Bornova ve Karşıyaka’nın ardından Konak ve Bayraklı’da devam ediyor. Yaklaşık bir ay önce Konak’ta başlayan saha araştırmalarında 40 sondaj tamamlandı.
Göztepe Stadı çevresinden Konak İskelesi’ne kadar uzanan bölgede gerçekleştirilen incelemelerde yer altı tabakaları, anakayanın derinliği ve zeminin deprem anındaki davranışı araştırılıyor.
1 milyon hektardan fazla alan incelendi
Belediye tarafından bugüne kadar İzmir genelinde 1 milyon 113 bin 67 hektarlık alanda, 1/25 bin ölçekli imar planlarına temel oluşturacak jeolojik etütler gerçekleştirildi. Ayrıca 25 bin 218 hektarlık bölgede imar planlarına esas mikrobölgeleme ve jeolojik-jeoteknik etüt raporları hazırlanarak ilgili kurumların onayına sunuldu.
Bornova ve Karşıyaka’da sürdürülen sismik mikrobölgeleme çalışmaları kapsamında saha ve laboratuvar araştırmaları yapıldı. Karşıyaka’da derin sondaj ve jeofizik ölçümlerin yanı sıra diri fayların araştırılması amacıyla dört paleosismolojik hendek açıldı.
Araştırmalarda zemin özellikleri, anakaya derinliği, temel saha periyodu ve sıvılaşma potansiyeli değerlendiriliyor. Elde edilen verilerin kent planlaması ve yapılaşma kararlarında kullanılması hedefleniyor.
ZF sınıfı zeminler için özel çalışma
Karşıyaka’da Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği’nde standart hesaplama ölçütleri bulunmayan ZF sınıfı zeminler için de özel bir araştırma yürütülüyor.
Türkiye’de bir ilk olarak nitelendirilen çalışmayla, sorunlu ve riskli zeminlerde depremin etkisini hesaplamaya yönelik bölgesel ölçütlerin belirlenmesi amaçlanıyor. Böylece bu bölgelerde inşa edilecek yapıların depreme dayanıklı tasarımı için bilimsel bir altyapı oluşturulması planlanıyor.
120 bin yapının özellikleri incelendi
İzmir Büyükşehir Belediyesi, Bayraklı, Bornova ve Karşıyaka’da yaklaşık 120 bin yapının envanter çalışmasını tamamladı. Binaların mevcut özelliklerine ilişkin verilerin toplandığı çalışmayla, ayrıntılı mühendislik incelemesine ihtiyaç duyan yapıların belirlenmesi hedefleniyor.
Hazırlanan envanterin kentsel dönüşüm çalışmalarına bilimsel dayanak sağlaması bekleniyor. İl Afet Risk Azaltma Planı kapsamında diğer ilçelere de yaygınlaştırılması planlanan çalışmada, öncelikli yapıların belirlenmesiyle risk azaltma yatırımlarına yön verilmesi amaçlanıyor.
Riskli olabilecek binalar takip ediliyor
30 Ekim 2020 depreminin ardından vatandaşların başvuruları üzerine mevcut binalarda ön incelemeler gerçekleştirildi. Ayrıntılı mühendislik değerlendirmesi gerektiği belirlenen yapıların maliklerine, 6306 sayılı Kanun kapsamında riskli yapı tespiti veya Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği doğrultusunda deprem performans analizi yaptırmaları için resmi bildirim gönderildi.
Belirlenen süre içerisinde gerekli işlemleri gerçekleştirmeyen binalar için takip süreci devam ediyor. İlgili mevzuat çerçevesinde bu yapılar hakkında resen riskli yapı tespiti yapılmasına veya yaptırılmasına yönelik çalışmalar yürütülüyor.
İzmir’in deprem master planı hazırlanıyor
Kentteki deprem risklerini bütüncül şekilde ele almak amacıyla İzmir Deprem Master Planı hazırlıkları da sürüyor. Dokuz Eylül Üniversitesi koordinatörlüğünde, akademisyenlerin ve belediyenin teknik ekiplerinin katkısıyla yürütülen çalışmada birçok başlık birlikte değerlendiriliyor.
Deprem tehlikesi, yapı stoku, kritik altyapı, ulaşım, kent planlaması, afet yönetimi, eğitim ve toplumsal dirençlilik konularının ele alındığı planla, İzmir’in uzun vadeli deprem yol haritasının oluşturulması hedefleniyor.
Plan kapsamında riskli bölgelerin belirlenmesi, öncelikli müdahale alanlarının tespit edilmesi ve kurumların sorumluluklarını içeren uygulanabilir stratejilerin hazırlanması amaçlanıyor. Bilimsel sonuçların kentsel dönüşüm, yapı güçlendirme, altyapı yatırımları ve afet yönetimi çalışmalarına yön vermesi bekleniyor.
Deprem öncesinde hasar tahmini yapılacak
İzmir’de afet öncesi ve sonrasındaki müdahale kapasitesini geliştirmek için Deprem Ön Hasar Tahmin ve Karar Destek Sistemi üzerinde de çalışılıyor.
Dokuz Eylül Üniversitesi koordinatörlüğünde geliştirilen coğrafi bilgi sistemi tabanlı uygulamayla farklı deprem senaryolarında binalarda oluşabilecek hasarların, ulaşım yollarındaki kapanmaların ve içme suyu ile kanalizasyon altyapısında yaşanabilecek sorunların önceden belirlenmesi hedefleniyor.
Acil müdahale noktalarına ulaşımın da değerlendirileceği sistem, merkezdeki 11 ilçede pilot olarak uygulanıyor. Çalışmanın aşamalı şekilde İzmir’in 30 ilçesine yaygınlaştırılması planlanıyor.
2026’da 19 bin 664 kişiye afet eğitimi verildi
Belediyenin deprem hazırlıkları yalnızca teknik çalışmalarla sınırlı kalmıyor. Afet bilincini artırmak amacıyla eğitim ve tatbikatlar da düzenleniyor.
2025 yılında eğitimlere 3 bin 799, tatbikatlara ise 3 bin 782 kişi katıldı. Ekim 2026 itibarıyla gerçekleştirilen 120 eğitimde 17 bin 821 kişiye, 43 tatbikatta ise bin 843 kişiye ulaşıldı. Böylece yılın ilk 10 ayında eğitim ve tatbikatlara katılanların sayısı 19 bin 664 oldu.
Eğitimlerde deprem ve yangın başta olmak üzere afet anında yapılması gerekenler, tahliye yöntemleri, temel ilk yardım ve güvenli müdahale konuları anlatılıyor. Tatbikatlarla da belediye personelinin afetlere hazırlık düzeyinin geliştirilmesi amaçlanıyor.
Çocuklar ve kırılgan gruplar da unutulmadı
Afet eğitimleri okul öncesinden ortaöğretime kadar farklı yaş gruplarına yönelik olarak düzenleniyor. Engelli bireyler, yaşlılar, kadınlar ve diğer kırılgan grupların ihtiyaçları doğrultusunda özel eğitim çalışmaları da gerçekleştiriliyor.
Özel eğitim kurumları, dernekler, huzurevleri ve kamu kurumlarıyla iş birliği içinde yürütülen çalışmaların yanı sıra toplanma alanları, geçici barınma, lojistik destek, tahliye ve kurumlar arası koordinasyon konularında hazırlıklar yapılıyor.
Hedef, riskleri afet yaşanmadan azaltmak
İzmir Büyükşehir Belediyesi, mikrobölgeleme ve yapı envanteri çalışmalarını kent geneline yaygınlaştırmayı, Deprem Master Planı'nı uygulanabilir yatırım programlarına dönüştürmeyi ve kritik altyapıyı güçlendirmeyi hedefliyor.
Yapıların güçlendirilmesi ve kentsel dönüşüm yatırımları için kurumlar arası iş birliği ile sürdürülebilir finansman olanaklarının geliştirilmesi de planlanan çalışmalar arasında yer alıyor. Tüm bu adımlarla İzmir’in olası depremlere karşı hazırlıklı ve daha dirençli bir kent haline getirilmesi amaçlanıyor.
