İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin hazırladığı 2025-2050 Sürdürülebilir Enerji ve İklim Eylem Planı’na (SECAP) göre ulaşım sektörü, kentin toplam sera gazı emisyonlarının yüzde 39,1’ini oluşturuyor. Günlük ulaşımda toplu taşıma, bisiklet ve yürüyüş gibi seçeneklerin tercih edilmesi, İzmir’in karbon ayak izinin azaltılmasına katkı sağlıyor.
İzmir Büyükşehir Belediyesi İklim Değişikliği ve Sıfır Atık Dairesi Başkanlığı tarafından hazırlanan SECAP kapsamında, kentin 2024 yılı sera gazı envanteri değerlendirildi. Buna göre ulaşım sektörü yaklaşık 6,17 milyon ton karbondioksit eşdeğeri (CO₂e) emisyon oluştururken, yüzde 39,1’lik payla İzmir’in en büyük ikinci sera gazı emisyon kaynağı oldu.
Ulaşım tercihi emisyonları etkiliyor
SECAP’ta yer alan değerlendirmeler, günlük ulaşım alışkanlıklarının kentin toplam sera gazı emisyonları üzerinde etkili olduğunu ortaya koyuyor. Özel araç yerine toplu taşımanın tercih edilmesi, kısa mesafelerde yürüyüş ve bisikletin kullanılması ve araç paylaşımının yaygınlaştırılması öneriliyor.
Aynı güzergahta elektrikli otobüslerin otomobillere göre yaklaşık yüzde 80 daha az karbon salımı oluşturduğu belirtiliyor. Haftada yalnızca bir gün toplu taşımaya yönelmenin dahi bireysel karbon salımının azaltılmasına katkı sağlayabileceği ifade ediliyor.
Bisiklet ve yürüyüş öne çıkıyor
Kısa mesafelerde otomobil yerine bisiklet veya yürüyüşün tercih edilmesi, ulaşım kaynaklı emisyonların azaltılmasında doğrudan etkili seçenekler arasında gösteriliyor.
Bisiklet, doğrudan karbon salımı oluşturmadan ulaşım imkanı sağlarken, özellikle kısa mesafelerde otomobil kullanımının yerine geçmesiyle karbon ayak izinin azaltılmasına katkıda bulunuyor.
Araç kullanımının gerekli olduğu durumlarda ise lastik basıncının doğru seviyede tutulması gibi basit bakım uygulamalarının yakıt tüketimini azaltabileceği belirtiliyor. Bu uygulamalar aynı zamanda atmosfere salınan karbondioksit miktarının düşürülmesine katkı sağlıyor.
Evlerde enerji tasarrufu da önemli
SECAP kapsamında karbon azaltımının yalnızca ulaşım tercihleriyle sınırlı olmadığına da dikkat çekiliyor. Günlük yaşamda alınabilecek küçük önlemlerin enerji tüketimini ve karbon ayak izini azaltabileceği belirtiliyor.
Gereksiz yanan lambaların kapatılması, LED ampullerin kullanılması, enerji verimli beyaz eşyaların tercih edilmesi, elektronik cihazların bekleme modunda bırakılmaması ve binalarda ısı yalıtımının güçlendirilmesi öneriliyor.
SECAP’taki değerlendirmelere göre enerji verimliliği uygulamalarıyla hanelerde elektrik tüketimi yaklaşık yüzde 20 azaltılabiliyor. Su tasarrufu, gıda israfının önlenmesi, geri dönüşüm, tek kullanımlık plastiklerden kaçınma ve yerel ve mevsimsel ürünlerin tercih edilmesi de karbon ayak izinin azaltılmasına katkı sağlayan alışkanlıklar arasında yer alıyor.
Hedef 2050’de iklim nötr İzmir
İzmir Büyükşehir Belediyesi, SECAP doğrultusunda 2030 yılına kadar sera gazı emisyonlarını en az yüzde 40 azaltmayı, 2050 yılında ise kalan emisyonları dengeleyerek iklim nötr kent olmayı hedefliyor.
Elektrikli otobüs ve raylı sistem yatırımları, güneş enerji santralleri, enerji verimliliği çalışmaları, atık yönetimi, akıllı aydınlatma ve yeşil altyapı uygulamaları bu hedef doğrultusundaki çalışmalar arasında bulunuyor. Günlük yaşamda yapılan ulaşım ve tüketim tercihleri de İzmir’in iklim hedeflerine ulaşmasında önemli bir unsur olarak öne çıkıyor.
