Kış mevsiminin yaklaşmasıyla günlerin kısalması ve güneş ışığından daha az yararlanılması, ruh sağlığını etkileyebiliyor. Özellikle sonbahar ve kış aylarında ortaya çıkan yorgunluk, uyku hali, enerji kaybı ve sosyal hayattan uzaklaşma gibi belirtiler, mevsimsel depresyonun işareti olabiliyor.
İzmir Ekonomi Üniversitesi Psikoloji Uygulama ve Araştırma Merkezi (PUAM) Müdürü Dr. Öğr. Üyesi Yasemin Meral Öğütçü, mevsimsel depresyonun belirtileri ve bu dönemde dikkat edilmesi gerekenler hakkında açıklamalarda bulundu. Öğütçü, belirtilerin her yıl benzer dönemlerde ortaya çıkması ve iki haftadan uzun sürmesi halinde profesyonel destek alınması gerektiğini vurguladı.
Mevsimsel depresyonun belirtileri neler?
Mevsimsel depresyonda çökkün ruh hali, daha önce keyif alınan etkinliklere karşı ilgi ve istek kaybı, yorgunluk, enerji azalması ve konsantrasyon güçlüğü görülebiliyor.
Dr. Öğr. Üyesi Öğütçü, belirtilerin yalnızca ruh haliyle sınırlı kalmadığını belirterek şu bilgileri paylaştı:
"Normalden daha fazla uyuma, sabahları uyanmakta güçlük çekme, uzun süre uyunmasına rağmen dinlenmiş hissetmeme, iştah artışı, özellikle karbonhidratlı yiyeceklere yönelme ve kilo alma da belirtiler arasında yer alıyor. Kişi kendisini sürekli yorgun hissedebilir, zihnini toparlamakta ve günlük işlerine odaklanmakta zorlanabilir. Mevsimsel depresyonun ortaya çıkmasında gün ışığının azalmasının önemli bir rol oynadığı düşünülüyor. Gün ışığı, vücudumuzun biyolojik saatinin, yani uyku ve uyanıklık döngüsünün düzenlenmesine yardımcı oluyor. Sonbahar ve kış aylarında gün ışığından daha az yararlanmak, bazı kişilerde bu biyolojik ritmin değişmesine yol açabiliyor"
Depresyonda belirtilerin süresi ve şiddeti önemli
Mevsimsel depresyonun değerlendirilmesinde belirtilerin ne kadar sürdüğü ve hangi dönemlerde tekrarlandığı önem taşıyor. Dr. Öğr. Üyesi Öğütçü, depresif belirtilerin en az iki hafta boyunca neredeyse her gün devam etmesinin değerlendirme gerektirdiğini belirtti.
Öğütçü, mevsimsel depresyon tanısında depresif dönemlerin en az iki yıl boyunca yılın benzer zamanlarında ortaya çıkmasının ve belirli dönemlerde düzelmesinin beklendiğini ifade ederek şöyle konuştu:
"Ruhsal çökme veya daha önce keyif alınan etkinliklere karşı belirgin ilgi kaybının, diğer depresif belirtilerle birlikte en az iki hafta boyunca neredeyse her gün devam etmesi, depresyon açısından değerlendirme yapılması gerektiğine işaret eder. Mevsimsel depresyondan söz edebilmek için depresif dönemlerin en az iki yıl boyunca yılın benzer dönemlerinde ortaya çıkması ve belirli dönemlerde düzelmesi beklenir. Ayrıca bu iki yıllık süreçte mevsimsel olmayan depresif dönemlerin bulunmaması ve yaşam boyunca mevsimsel dönemlerin belirgin biçimde daha fazla olması da tanısal değerlendirmede dikkate alınır. Ancak bu, kişinin psikolojik destek almak için belirli bir süre beklemesi gerektiği anlamına gelmez. Belirtilerin ne kadar süredir devam ettiğinden bağımsız olarak, kişi kendisini çökkün hissediyorsa, günlük yaşamında zorlanıyorsa veya yaşadığı güçlüklerle baş etmekte desteğe ihtiyaç duyuyorsa bir ruh sağlığı uzmanına başvurabilir. Psikolojik destek almak için mutlaka bir depresyon tanısının söz konusu olması gerekmez."
Kış aylarında günlük rutinler ihmal edilmemeli
Mevsimsel depresyonun etkilerini azaltmak için günlük alışkanlıkların sürdürülmesi gerektiğini belirten Öğütçü, uyku düzeninin korunmasına, gün ışığından yararlanmaya ve fiziksel aktiviteye dikkat çekti.
Özellikle sabah saatlerinde doğal gün ışığına çıkmanın ve gün içerisinde açık havada zaman geçirmenin biyolojik ritmin düzenlenmesine katkı sağlayabileceğini ifade eden Öğütçü, sosyal ilişkilerin devam ettirilmesinin de önemini vurguladı.
Dr. Öğr. Üyesi Öğütçü, kış aylarında ruh sağlığını korumaya yönelik önerilerini şu sözlerle aktardı:
"En önemli noktalardan biri, isteğimiz azalsa bile günlük rutinlerimizden mümkün olduğunca vazgeçmemektir. Uyku düzenine dikkat etmek, benzer saatlerde yatıp kalkmak ve gün ışığından yararlanmak önemlidir. Özellikle sabah saatlerinde doğal gün ışığına maruz kalmak ve gün içerisinde dışarıda zaman geçirmek, biyolojik ritmimizin düzenlenmesine katkıda bulunur. Düzenli fiziksel aktiviteyi sürdürmek de hem fiziksel hem de psikolojik sağlığımız açısından faydalıdır. Sosyal ilişkilerimizi ve bize keyif veren etkinlikleri devam ettirmek de önem taşır. Çünkü sosyal destek, ruh sağlığımızı koruyan önemli faktörlerden biridir"





