Hazine ve Maliye Bakanlığı, yapay zeka destekli Kuruluş Gözetimli Analiz Sistemi (KURGAN) ile vergi denetiminde “akıllı uyum” dönemini başlattı. İzmir Ticaret Odası ev sahipliğinde gerçekleştirilen bilgilendirme toplantısında sistemin işleyişi ve sağladığı avantajlar detaylı şekilde iş dünyasıyla paylaşıldı.
KURGAN, sahte belge kullanımı ve kayıt dışılıkla mücadelede proaktif bir yaklaşım sunarak, risklerin anlık takibini mümkün kılıyor ve vergi adaletinin güçlendirilmesini hedefliyor. 1 Ekim 2025 tarihinde uygulamaya alınan sistem, tüm mali işlemleri anlık olarak analiz ederek, riskli mükellefleri ve sahte belge kullanımını tespit etmeyi amaçlıyor.
Yoğun katılım ve iş dünyası buluşması
Toplantı, İzmir Ticaret Odası ev sahipliğinde yoğun katılımla gerçekleşti. Açılış konuşmalarını T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı Vergi Denetim Kurulu Başkanı Muhsin Atcı, İzmir Defterdarı Ömer Alanlı ve İzmir Ticaret Odası Yönetim Kurulu Üyesi Serdar Gökhan Arıkan yaptı. Ayrıca, İzmir Ticaret Odası Meclis Başkanı Selami Özpoyraz, Meclis Başkan Yardımcıları Mehmet Tahir Özdemir ve Nevzat Artkıy ile üyeler toplantıda hazır bulundu.
Atcı: “Kayıtdışılık oranı yüzde 30 seviyelerine ulaştı”
Vergi Denetim Kurulu Başkanı Muhsin Atcı, son iki yılda yoğun denetim sürecinin temel gerekçesinin kayıt dışılık oranının yaklaşık yüzde 30 seviyelerine ulaşması olduğunu vurguladı. Atcı, sahte belge kullanımının Türkiye’nin mali sorunları arasında öne çıktığını ifade ederek, vergi ahlakının güçlendirilmesi gerektiğini söyledi. “Sadece ceza odaklı değil rehberlik edici ve yönlendirici denetim anlayışının esas alınması önemli. Vergi idaresinde 'ceza kes - düzeltme bekle' yaklaşımından uzaklaşılarak, mükellefi ikna eden ve gönüllü uyumu artırmayı hedefleyen akıllı uyum (smart compliance) modeline geçilmesi gerekiyor” dedi.
Amaç, vergi uyumunu kalıcı hale getirmek
Atcı, KURGAN sistemiyle potansiyel riskli işlemlerin erken tespit edilmesinin ve mükelleflerin uyarılarak sürece uyum sağlamasının hedeflendiğini belirtti. “Yapay zeka ve ileri veri analiz teknolojileri denetim süreçlerinde yoğun şekilde kullanılarak reaktif denetimden proaktif denetime geçilmesi, geçmiş yıllar yerine güncel risklerin anlık olarak izlenmesi başarı oranını artırıyor. Bu noktada yeni denetim yaklaşımının temel amacının vergi uyumunu kalıcı biçimde artırmak, kamu gelir kayıplarını azaltmak ve adil bir vergi sistemi oluşturmak olduğunu bir kez daha belirtmek istiyorum” dedi.
Alanlı: “Öncelikli bir kamu politikası olarak ele alınmalı”
İzmir Defterdarı Ömer Alanlı, kayıt dışı ekonomi ve sahte belge ile mücadelenin öncelikli bir kamu politikası olarak ele alınması gerektiğini vurguladı. Alanlı, yeni denetim yaklaşımının mükelleflerin iz bırakmadan işlem yapmasının önüne geçtiğini belirtti ve şunları ekledi: “Risk Analiz Merkezi tarafından belirlenen kriterler doğrultusunda riskli olduğu değerlendirilen mükelleflerin incelemeye sevk ediliyor. Bu noktada sahada görev yapan denetim elemanları ile Risk Analiz Merkezi’nin çalışmalarının uyum içinde yürütülmesi sistem etkinliğinin artması açısından önem taşıyor. KURGAN sistemi ile mükellefler, muhtemel riskler konusunda önceden uyarılıyor ve ileride karşılaşabilecekleri hukuki ve mali sonuçlara karşı tedbir almaya yönlendiriliyor.”
Arıkan: “KURGAN’ın en önemli katkısı, öngörülebilirlik”
İzmir Ticaret Odası Yönetim Kurulu Üyesi Serdar Gökhan Arıkan, KURGAN’ın hem kamu hem de özel sektör için değerli bir sistem olduğunu ifade etti. “Şirketlerin mali verilerini ileri analiz yöntemleriyle değerlendirerek riskleri erken aşamada tespit eden, önleyici denetim anlayışını esas alan çağdaş bir gözetim sistemi olan KURGAN, yalnızca kamunun vergi uyumunu artırmasına hizmet eden bir araç değil; aynı zamanda özel sektör için güçlü bir kurumsallaşma mekanizması olarak da karşımıza çıkıyor. İş dünyamız açısından KURGAN’ın sağladığı en önemli katkılardan bir diğeri ise, öngörülebilirlik” dedi.
Bakanlıktan detaylı sunum
Açılış konuşmalarının ardından T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı Vergi Denetim Kurulu Başkan Yardımcısı Erhan Selim, KURGAN sisteminin teknik altyapısı, risk analiz mekanizması ve sahte belgeyle mücadeledeki rolünü katılımcılara sundu.
KURGAN hakkında
Kuruluş Gözetimli Analiz Sistemi (KURGAN), kurumların mali ve idari süreçlerini belirlenen kriterler doğrultusunda sürekli izleyen, riskleri erken aşamada tespit eden ve yönetime veri temelli karar desteği sunan bütüncül bir sistem olarak tanımlanıyor. Sistem, süreçlerde şeffaflık ve hesap verebilirliği güçlendirirken, kaynakların etkin kullanımı ve mevzuata uyumu da güvence altına alıyor.
