Kahramanmaraş ve Şanlıurfa’nın Siverek ilçesinde peş peşe yaşanan okul saldırıları, Türkiye’de "yalnız kurt" tipi saldırgan profilini ve dijital radikalleşmeyi tartışmaya açtı. Olay sonrası yapılan incelemeler, saldırganların daha önce dünyada yaşanmış benzer katliamları taklit ettiğini ve dijital mecralarda bu kişileri "rol model" olarak benimsediklerini ortaya koydu. Uzmanlara göre, failler saldırıdan önce çevrelerine pek çok "sızıntı" mesajı bırakıyor.
Taklit kültürü: Katliamcıları 'kahraman' sanıyorlar
Saldırıların ardından yapılan araştırmalar, faillerin bilinçli bir rol model arayışı içinde olduğunu gösteriyor. Kahramanmaraş’taki saldırganın dijital platformlarda 2014 yılında ABD’de katliam yapan Elliot Rodger’ın fotoğrafını kullanması, "taklit saldırgan" olgusunun en somut örneği olarak kayda geçti.
Uzmanlar, internet ortamında 'Columbiners' gibi isimlerle anılan alt kültürlerin, geçmişteki saldırganları romantize ederek gençleri bu karanlık yola teşvik ettiğini belirtiyor. Psikologlara göre bu gençler, aidiyet hissini toplumda değil, bu tür marjinal ve şiddet odaklı gruplarda arıyor.
Saldırı öncesi 'sızıntı' belirtilerine dikkat
Okul saldırıları üzerine çalışan uzmanlar, eylemlerin anlık gelişmediğini, uzun bir planlama sürecinin ürünü olduğunu vurguluyor. Bu süreçte saldırganlar; arkadaş sohbetleri, okul ödevleri veya anonim forumlar üzerinden niyetlerini belli eden "sızıntı" (leakage) mesajları veriyor.
Kahramanmaraş’taki 14 yaşındaki saldırganın içine kapanık yapısı ve babasının ifadesine göre silahlara duyduğu ani ilgi, aslında gözden kaçan birer uyarı işaretiydi. Uzmanlar, ebeveynlerin çocuklarının internetteki anonim platformlardaki etkileşimlerini yakından takip etmesi gerektiği konusunda uyarıyor.
1. Bilinçli şekilde rol model arayışına giriyorlar
Okul saldırganlarının psikolojisi üzerine çalışan uzmanlar, bu kişilerin genellikle önceki saldırganları 'rol model' olarak aldıklarını belirtti. Bu kişilerin bilinçli şekilde saldırıları araştırıp, kendilerine örnek alınacak figürler bulduklarını söyledi.
Bu durumun arkasında ise oldukça çarpık psikoloji motivasyonu olduğunu ifade etti. Bunlar arasında, anlaşılma ihtiyacı, aidiyet arayışı ve bir topluluğun parçası olma isteği var.
Uzmanlara göre bazı bireyler, kendilerini yalnızca bu tür saldırganların 'anlayabileceğini' düşünerek onlarla özdeşleşiyor.
2. 'Columbiners' etkisi: Taklit saldırganlar
1999 yılındaki Columbine Lisesi saldırısı, bu tür vakalarda en çok referans verilen olaylardan biri. İnternette 'Columbiners' olarak bilinen bazı gruplar, saldırganları romantize ederek bir alt kültür oluşturuyor. Bu durum, yeni saldırgan adayları için ilham kaynağı haline gelebiliyor.
Araştırmalara göre, 'taklit saldırganlar' çoğu zaman yaş, cinsiyet, ülke ve hedef seçimi gibi konularda kendilerine örnek aldıkları kişilerle benzerlik gösteriyor. Hatta önceki saldırganların yazılarını kopyalayarak kendi planlarına ekleyenler de var.
3. Güç ve görünürlük isteği
Uzmanlar, saldırganların genelde kendilerini güçsüz ve önemsiz hissettiğini, bu yüzden dikkat çekmek, ismini duyurmak istediklerini belirtti. Geçmiş saldırganların izinden gitmek, onlara hem güç hem de görünürlük hissi sağlıyor.
Bu durum, ünlülere takıntı geliştirme olgusuna benzetiliyor. Kişisel sorunlar yaşayan bireyler, bu tür figürler üzerinden bir boşluğu doldurmaya çalışıyor.
4. Kitlesel saldırganlara hayranlık
Uzmanlara göre, çocuk veya gençlerde kitlesel saldırganlara yönelik yoğun ilgi ve hayranlık, 'ciddi bir uyarı işareti' olarak görülmeli. Sağlıklı bir bireyin bu tür olaylara bu şekilde ilgi duymaması gerektiği vurgulanıyor.
Bu noktada en büyük zorluklardan biri, bu tür içeriklerin tartışıldığı çevrimiçi platformların çoğunun anonim ve denetimsiz olması. Uzmanlar, ebeveynlerin çocuklarının internet kullanımını daha yakından takip etmesini ve bu tür dijital ortamlara dair farkındalık geliştirmesini öneriyor.
Şanlıurfa ve Kahramanmaraş'ta neler yaşanmıştı?
Hafta içinde yaşanan olaylar Türkiye'yi sarsmıştı:
-
Şanlıurfa Siverek: Ahmet Koyuncu Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi’ne giren eski öğrenci Ö.K., ateş açarak 16 kişiyi yaralamış, ardından yaşamına son vermişti.
-
Kahramanmaraş: Aysel Çalık Ortaokulu'nda 8. sınıf öğrencisi İsa Aras Mersinli, okula getirdiği silahlarla biri öğretmen 10 kişiyi öldürmüş, olay yerinde kendisi de hayatını kaybetmişti. İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi, saldırganın sekizinci sınıf öğrencisi ve 14 yaşında olduğunu söyledi. Öğretmenleri, içine kapanık, derslerle ilgisi olmayan bir çocuk olduğunu, bir tuhaflık olduğunu söylediler. Saldırganın emniyet mensubu babası ise ifadesinde pek de arkadaşı olmadığını, sürekli olarak telefon ve bilgisayarla vakit geçirdiğini, son zamanlarda ise silahlara merak saldığını söyledi.
-
Mersinli'nin WhatsApp'ta profil fotoğrafına 2014 yılında ABD'de düzenlediği silahlı saldırı ile 6 kişiyi öldüren Elliot Rodger'ı koyduğu öğrenildi.
