TÜBİTAK 1001 Programı kapsamında destek almaya hak kazanan proje, derin öğrenme yaklaşımıyla akustik ses analizi kullanarak disfajinin belirlenmesini hedefliyor.
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi (MSKÜ) yürütücülüğünde, dört üniversite ve özel sektör iş birliğiyle hazırlanan “Parkinson hastalarında derin öğrenme yaklaşımı kullanılarak akustik ses analizi ile disfajinin tespit edilmesi” başlıklı çalışma, Türkiye’nin sağlık teknolojilerindeki yerli kapasitesini güçlendirmeyi amaçlıyor. Projenin klinik uygulamaları Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesinde gerçekleştirilecek.
Ege Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Musa Alcı, yerli ve milli anlayışla geliştirilen ve Parkinson hastaları için hayati önem taşıyan “Akıllı Karar Destek Sistemi”ni hayata geçirmeyi amaçlayan proje ekibini tebrik ederek başarı dileklerini iletti.
"Bilim ve teknoloji ağı tek çatı altında"
Proje Danışmanı EÜ Ödemiş Sağlık Bilimleri Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Öznur Usta Yeşilbalkan, çalışmanın disiplinler arası niteliğine dikkat çekerek şunları söyledi:
"Parkinson hastalarının yaşam kalitesini doğrudan etkileyen yutma bozuklukları, artık yapay zekânın rehberliğinde takip edilecek. Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi öğretim üyesi Doç. Dr. Furkan Bilek’in yürütücülüğünde hazırlanan ve TÜBİTAK 1001 programı kapsamında desteklenen proje ile hastaların yutma seslerini analiz ederek hekimlere teşhis aşamasında rehberlik edecek bir ‘Karar Destek Sistemi’ geliştirmeyi hedefliyoruz. Bu çalışma, sıradan bir akademik araştırma olmanın ötesinde, Türkiye’nin farklı bölgelerinden ve yurt dışından katılan çok kıymetli uzmanlıkların birleştiği dev bir teknoloji ağını da temsil ediyor. Ege Üniversitesi projenin tıbbi ve klinik temelini oluşturuyor. Tıp, sağlık, mühendislik ve bilişim dünyasını buluşturan bu disiplinler arası güç birliği, Parkinson hastaları için geliştirilen ‘Karar Destek Sistemi’nin hem yerli hem de dünya çapında rekabet edebilir bir teknoloji olmasını sağlıyor"
"Hekimlere pek çok kolaylık sunulacak"
Sistemin sağlayacağı katkılara değinen Prof. Dr. Yeşilbalkan, şu ifadeleri kullandı:
"Bu proje ile hekimlere veriye hızlı erişim, kolay ve zahmetsiz izleme olanağı sunulurken, hastalıkla ilgili hayati riskleri erkenden fark etme imkânı sunulacak. Yapay zekânın, insan kulağının fark edemeyeceği ses detaylarını analiz ederek hekime saniyeler içinde bir risk raporu sunması planlanıyor. İnvaziv (vücut içine müdahale gerektiren) ve maliyetli yöntemlere gerek kalmadan, sadece ses analiziyle hastanın durumu düzenli olarak takip edilebilmesi amaçlanıyor. Yutma güçlüğü nedeniyle besinlerin akciğere kaçması sonucu oluşan zatürre ve beslenme bozukluğu gibi ölümcül riskler erkenden fark edilecek. Ayrıca ülkemizin Milli Teknoloji Hamlesi vizyonuna katkı sunularak, Türkiye’nin sağlık teknolojisinde dışa bağımlılığı azalacak ve tüm hastanelerde kullanılabilecek ekonomik bir tanı sistemi geliştirilecek"
"Geleceğin bilim insanları yetiştirilecek"
Projenin aynı zamanda insan kaynağına yatırım niteliği taşıdığını belirten Prof. Dr. Yeşilbalkan, şu değerlendirmede bulundu:
"Proje, sadece ileri teknoloji üretmekle kalmıyor, aynı zamanda Türkiye’nin sağlık ve teknoloji geleceğine yön verecek nitelikli insan kaynağına da yatırım yapıyor. Alanında uzman kıdemli hocaların rehberliğinde; farklı disiplinden gelen bu genç yetenekler, yapay zekânın sağlık alanındaki uygulamalarında bizzat deneyim kazanarak geleceğin multidisipliner çalışma modelini temsil edecekler"
4 üniversite ve özel sektör iş birliği
Projenin yürütücülüğünü MSKÜ Fethiye Sağlık Bilimleri Fakültesi Gerontoloji Anabilim Dalı öğretim üyesi Doç. Dr. Furkan Bilek üstleniyor. Danışmanlık görevini ise Prof. Dr. Öznur Usta Yeşilbalkan ile University College Cork (İrlanda) School of Nursing and Midwifery Senior Research Coordinator İsmail Toygar yürütüyor.
Araştırma ekibinde; Ege Üniversitesi Tıp Fakültesinden Prof. Dr. Sibel Eyigör, Doç. Dr. Ahmet Acarer ve Prof. Dr. Kerem Öztürk, Atatürk Üniversitesi Elektrik Elektronik Mühendisliği bölümünden Dr. Öğr. Üyesi Aslı Nur Polat ile özel sektörden Bilgisayar Mühendisi Dr. Hüseyin Yaman yer alıyor. Ayrıca EÜ Hemşirelik Fakültesinden Arş. Gör. İrem Gül, doktora öğrencisi İrem Karaman ve İzmir Tınaztepe Üniversitesi Yüksek Lisans Öğrencisi Kağan Şahin projede bursiyer olarak görev yapıyor.
Disiplinler arası iş birliğiyle geliştirilecek sistemin, Parkinson hastalarında yutma bozukluklarının erken tanısında yeni bir dönemin kapısını aralaması hedefleniyor.
