Biruni Üniversitesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölüm Başkanı Dr. Öğr. Üyesi Cihan Burak Fırat, evlerde elektrik güvenliğinin yalnızca sigortalarla sağlanamayacağını belirterek önemli uyarılarda bulundu. Sigortaların aşırı yük ve kısa devre durumlarında devreyi kestiğini hatırlatan Fırat, insan vücudu için tehlikeli olabilecek elektrik akımının sigortayı attıracak seviyeye ulaşmayabileceğini söyledi.
Özellikle çamaşır makinesi gibi metal gövdeli elektrikli cihazlarda oluşabilecek elektrik kaçaklarına dikkat çeken Fırat, kaçak akım rölesinin elektrik çarpması riskini azaltan önemli bir güvenlik önlemi olduğunu vurguladı.
Sigortanın atmaması tehlike olmadığı anlamına gelmiyor
Evlerde kullanılan otomatik sigortaların temel işlevinin elektrik tesisatını korumak olduğunu belirten Dr. Öğr. Üyesi Cihan Burak Fırat, bu sistemlerin aşırı akım ve kısa devre durumlarında devreyi kestiğini ifade etti.
Sigortaların insan hayatını tehdit edebilecek her elektrik akımına karşı koruma sağlamadığını belirten Fırat, “Evlerimizde kullandığımız otomatik sigortalar, elektrik hattından gereğinden fazla akım geçtiğinde veya kısa devre meydana geldiğinde devreyi kesmek üzere tasarlanmıştır. Ancak insan vücudu için ciddi tehlike oluşturabilecek bir elektrik akımı, sigortanın devreye girmesini sağlayacak kadar yüksek olmayabilir. Bu nedenle ‘Sigorta atmadı, demek ki tehlike yok’ düşüncesi son derece yanıltıcıdır” diye konuştu.
Çamaşır makinesinin metal gövdesine dikkat
Elektrikli ev aletlerinde meydana gelebilecek yalıtım sorunlarının ciddi tehlikelere yol açabileceğini söyleyen Fırat, özellikle topraklaması bulunmayan veya arızalı cihazların risk oluşturduğunu dile getirdi.
Çamaşır makinesinin içindeki elektrik kablosunun yalıtımının bozulması durumunda elektrik taşıyan kablonun metal gövdeye temas edebileceğini belirten Fırat, bu durumda cihazın dış yüzeyinin de gerilim altında kalabileceğini kaydetti.
Fırat, “Topraklaması düzgün olmayan bir çamaşır makinesinin içindeki elektrik kablosunun yalıtımının bozulduğunu düşünelim. Elektrik taşıyan kablo metal gövdeye temas ettiğinde cihazın dış yüzeyi fark edilmeden gerilim altında kalabilir. Bu durumda makineye dokunan kişi, elektrik akımının toprağa ulaşmasını sağlayan yolun bir parçası hâline gelebilir. Vücuttan geçen akım ciddi tehlike oluşturmasına rağmen sigorta atmayabilir. İşte bu noktada kaçak akım rölesi hayati önem taşıyan bir ek koruma sağlar” ifadelerini kullandı.
Kaçak akım rölesi nasıl çalışıyor?
Sigorta ile kaçak akım rölesinin farklı çalışma prensiplerine sahip olduğunu anlatan Fırat, sigortanın hattan geçen akımın gereğinden fazla olup olmadığını kontrol ettiğini, kaçak akım rölesinin ise devreye giren ve devreden dönen akımlar arasındaki farkı izlediğini belirtti.
Elektrik akımının insan vücudu veya farklı bir yol üzerinden toprağa ulaşması durumunda akım dengesinin bozulduğunu aktaran Fırat, kaçak akım rölesinin bu farkı algılayarak elektriği kestiğini söyledi.
Fırat, “Sigorta, ‘Bu hattan gereğinden fazla akım mı geçiyor?’ sorusuna yanıt ararken kaçak akım rölesi, ‘Giden akımın tamamı beklenen yoldan geri dönüyor mu?’ sorusunu kontrol eder. Elektrik akımının bir bölümü insan vücudu veya başka bir yol üzerinden toprağa kaçtığında bu denge bozulur. Kaçak akım rölesi, uygun koşullarda bu farkı algılayarak elektriği hızla keser. Böylece elektrik çarpmasının oluşturabileceği tehlikeli maruziyet süresini azaltmaya yardımcı olur” dedi.
30 miliamper tam güvenlik anlamı taşımıyor
Evlerde elektrik çarpmasına karşı ek koruma sağlamak amacıyla yaygın olarak 30 miliamperlik kaçak akım rölelerinin kullanıldığını belirten Fırat, bu değerin insan vücudu açısından tamamen güvenli bir akım seviyesi olarak değerlendirilmemesi gerektiğini söyledi.
Kaçak akım rölesinin elektrik çarpması ihtimalini tamamen ortadan kaldırmadığını vurgulayan Fırat, güvenli bir elektrik tesisatı için topraklamanın da vazgeçilmez olduğunu ifade etti.
Bir kişinin aynı anda faz ve nötr iletkenlerine temas etmesi durumunda akımın bu iki iletken üzerinden dolaşabileceğini ve rölenin kaçak akım algılamayabileceğini belirten Fırat,
“Kaçak akım rölesi önemli bir güvenlik önlemidir ancak tek başına bütün riskleri ortadan kaldırmaz. Örneğin bir kişi aynı anda faz ve nötr iletkenlerine temas ettiğinde, akımın tamamı bu iki iletken üzerinden dolaşıyorsa röle kaçak akım algılamayabilir. Ayrıca kaçak akım rölesinin bulunması, eksik topraklamayı veya arızalı elektrik tesisatını güvenli hâle getirmez. Bu nedenle sigorta, kaçak akım rölesi ve topraklama birbirini tamamlayan koruma unsurları olarak değerlendirilmelidir” diye konuştu.
Sürekli atan kaçak akım rölesini devre dışı bırakmayın
Evlerde elektrik güvenliğinin sağlanması için elektrik panolarının ve koruma sistemlerinin yetkin elektrikçiler tarafından kontrol edilmesi gerektiğini belirten Fırat, kaçak akım rölesinin test düğmesinin üretici talimatlarına uygun şekilde kullanılabileceğini söyledi.
Test düğmesine basmanın elektrik tesisatının tamamen güvenli olduğunu göstermediğini hatırlatan Fırat, sürekli devreye girerek elektriği kesen kaçak akım rölelerinin devre dışı bırakılmaması gerektiği konusunda uyardı.
Fırat,
“Ev sahipleri, elektrik panosunun kapağını sökmeden kaçak akım rölesinin üzerindeki test düğmesini üreticinin talimatlarına uygun şekilde kullanabilir. Ancak bu işlem, tesisatın bütünüyle güvenli olduğunu gösteren profesyonel kontrollerin yerine geçmez. Özellikle sürekli devreye girerek elektriği kesen kaçak akım röleleri kesinlikle devre dışı bırakılmamalı, sorunun kaynağı uzman kişiler tarafından araştırılmalıdır. Elektrik güvenliğinde önemli olan yalnızca elektriğin kesintisiz gelmesi değil, herhangi bir arıza durumunda doğru koruma sisteminin devreye girmesidir” ifadelerini kullandı.




