TMMOB Çevre Mühendisleri Odası İzmir Şubesi, “İzmir’den COP31’e: Yerel Değerlendirmeler ve Politika Önerileri” başlıklı raporunu kamuoyuyla paylaştı. İzmir’in çevresel sorunlarının ve iklim değişikliğinin etkilerinin ele alındığı raporda; su kaynaklarının korunması, tarım alanlarının yapılaşma baskısından kurtarılması, sanayide çevre ve işçi sağlığının gözetilmesi, atık yönetiminin şeffaflaştırılması ve kentlerin iklim değişikliğine hazırlanması gerektiği vurgulandı.
Şube, raporun hazırlanma sürecinde 9 Eylül-15 Ekim tarihleri arasında “İzmir’den COP31’e” etkinlik dizisini gerçekleştirdi. Dokuz panel ve bir forumda 30 konuşmacının katkısıyla yaklaşık 17 saatlik tartışma kayıt altına alındı. Panel ve forum kayıtları, konuşmacıların sunumları ve tartışmalardan yararlanılarak hazırlanan rapor, yerel sorunlara yönelik değerlendirme ve önerileri içeriyor.
HABAŞ patlamasına ilişkin araştırma çağrısı
Açıklamada, 9 Kasım’da Aliağa’daki HABAŞ Demir Çelik tesisinde meydana gelen patlamada hayatını kaybeden işçiler anıldı. Yaşamını yitiren işçilerin ailelerine ve çalışma arkadaşlarına başsağlığı, yaralılara ise şifa dilekleri iletildi.
Patlamanın nedenlerinin, olası ihmallerin ve denetim süreçlerinin bütün yönleriyle araştırılması gerektiği belirtilerek sonuçların kamuoyuyla paylaşılması istendi.
COP31 kapsamında sanayinin yeşil dönüşümünün konuşulduğu bir dönemde yaşanan olayın, sürdürülebilir üretimin kapsamını yeniden gündeme getirdiği ifade edildi. Açıklamada, sanayinin başarısının yalnızca üretim, ihracat ve karbon performansıyla ölçülemeyeceğine dikkat çekilerek şu değerlendirme yapıldı:
“İşçinin yaşamını, toplumun sağlığını ve doğayı birlikte korumayan bir üretim anlayışına sürdürülebilir diyemeyiz.”
COP zirvelerinde çıkar çatışması tartışması
COP toplantılarının yönetimi ve müzakere süreçlerine kimlerin hangi önceliklerle katıldığı da açıklamada ele alınan başlıklar arasında yer aldı. Dubai’de düzenlenen COP28’in başkanlığını Abu Dabi Ulusal Petrol Şirketi yöneticisi Sultan Ahmed Al Jaber’in, Azerbaycan’daki COP29’un başkanlığını ise geçmişte SOCAR’da yöneticilik yapan Muhtar Babayev’in üstlendiği hatırlatıldı.
Fosil yakıt sektörü temsilcilerinin iklim müzakerelerindeki etkisinin sorgulanması gerektiği belirtilen açıklamada, müzakere masasına erişimdeki eşitsizliklere dikkat çekildi.
“FOSİL YAKIT SEKTÖRÜNÜN TEMSİLCİLERİYLE İKLİM MÜCADELESİNİN YÖNETİMİ ARASINDAKİ BU YAKINLIK, ÇIKAR ÇATIŞMASI BAKIMINDAN SORGULANMALIDIR.”
Delegasyonların ve sponsorların ticari bağlantılarının açıklanması, çıkar çatışmalarına karşı açık kurallar uygulanması ve çalışanlar, çiftçiler, yerel topluluklar ile bağımsız meslek örgütlerinin karar süreçlerinde etkili olması gerektiği vurgulandı.
Antalya’daki iklim adaleti buluşmalarına dikkat çekildi
İklim müzakerelerine yönelik eleştirilerin farklı ülkelerdeki sendikalar, ekoloji hareketleri ve yaşam savunucuları tarafından da dile getirildiği belirtildi. 14 Kasım Küresel Eylem Günü kapsamında çeşitli ülkelerde eylemler, Antalya’da ise yürüyüş ve miting planlandığı aktarıldı.
Antalya’da 14-18 Kasım tarihlerinde Halkların İklim Zirvesi’nin, 15-17 Kasım tarihlerinde ise İklim Adaleti Forumu’nun düzenleneceği hatırlatıldı. Bu buluşmaların, iklim politikalarından etkilenen toplumların söz ve karar hakkı taleplerini gündeme taşıdığı ifade edildi.
Şube, barışçıl protesto ve örgütlenme hakkının güvence altında olmasının önemini de vurguladı.
İzmir’in su ve tarım alanları için uyarı
Raporda İzmir’in çevresel geleceğine ilişkin değerlendirmelerde su kaynakları, tarım alanları ve biyolojik çeşitlilik ön plana çıktı. İklim değişikliği, biyolojik çeşitlilik kaybı ve arazi bozulmasına karşı yürütülecek çalışmaların birbirinden bağımsız ele alınamayacağı belirtildi.
İzmir’de tarım ovalarının yapılaşma baskısından korunması ve gelecekteki iklim koşullarına uygun üretim alanlarının bugünden planlanması gerektiği kaydedildi. Kentleşme, sanayi, tarım ve turizm kararlarının havzaların su kapasitesi dikkate alınarak değerlendirilmesi istendi.
Gediz Nehri açısından yalnızca kirliliğin değil, su miktarındaki azalmanın ve su kullanımındaki adaletin de gündeme alınması gerektiğine dikkat çekildi.
Kentsel dönüşümde iklim ve afet vurgusu
Kentsel dönüşümün yalnızca eski binaların yıkılarak yenilerinin yapılması şeklinde değerlendirilmemesi gerektiği ifade edildi. Yeni yapıların ve altyapı sistemlerinin gelecekteki sıcaklık, kuraklık, taşkın ve deprem risklerine göre hazırlanması gerektiği belirtildi.
Afetlerden sonra oluşan zararların giderilmesinin yanı sıra, bu zararları ortaya çıkaran planlama ve altyapı kararlarının da değiştirilmesinin kamu sorumluluğu olduğu vurgulandı.
Harmandalı, Aliağa ve Körfez için şeffaflık çağrısı
Harmandalı ve katı atık yönetimi, Aliağa’daki sanayi ve gemi söküm faaliyetleri, İzmir Körfezi ve büyük yatırım projeleri de raporun değerlendirdiği konular arasında sıralandı.
Atık yönetiminde sorumluluğun atığın sokaklardan toplanmasıyla sona ermediği belirtilerek atıkların nerede ve nasıl işlendiğinin, emisyonlarının ve sağlık üzerindeki etkilerinin kamuoyu tarafından izlenebilmesi gerektiği ifade edildi. Gemi söküm faaliyetlerinde ise envanter, tehlikeli atık ve denetim verilerinin şeffaflaştırılması istendi.
Katı atık tesisleri, İkinci Çevre Yolu, Körfez Geçişi, İnciraltı ve Çeşme projelerine ilişkin kararların bağımsız bilimsel değerlendirmelere dayanması gerektiği kaydedildi. Projelerin iklim hedefleri, kümülatif etkileri, su ve jeotermal kaynak dengesi ile jeolojik tehlikeler açısından incelenmesi; meslek odaları, sivil toplum kuruluşları ve yöre halkının görüşlerinin dikkate alınması çağrısı yapıldı.
“İzmir’in sorunları yalnızca belediye hizmetlerine indirgenemez”
Açıklamada İzmir’in biriken sorunlarının yalnızca belediye hizmetlerindeki aksaklıklarla açıklanamayacağına da dikkat çekildi. Merkezi yönetimin yatırım, finansman ve kaynak tahsisi kararlarının da değerlendirilmesi gerektiği belirtildi.
Yerel yönetimlerin sorumluluklarının yanı sıra sahip oldukları yetki ve kaynakların da birlikte ele alınması gerektiği ifade edilerek şu değerlendirmeye yer verildi:
“Bir yöneticinin değişmesiyle kentin bütün sorunlarının çözüleceği beklentisi, yıllardır biriken yapısal sorunların üzerini örter.”
İzmir’in kamu yararını esas alan, sürekli ve adil bir yönetim anlayışına ihtiyaç duyduğu belirtilen açıklamada, raporda yer alan önerilerin merkezi ve yerel yönetimlerin planlama ve uygulama kararlarına yansıması istendi.
Raporun takipçisi olacaklar
TMMOB Çevre Mühendisleri Odası İzmir Şubesi, raporda su kaynaklarının korunması, tarım alanlarının ve ekosistemlerin güvence altına alınması, iklime dayanıklı kentlerin oluşturulması, sanayide çevre ve işçi sağlığının birlikte gözetilmesi ve adil dönüşümün sağlanması gibi başlıklara yer verdi.
Bu hedeflerin hayata geçirilmesi için yönetimlerin sorumluluklarının, bütçelerinin ve uygulama takvimlerinin açık olması gerektiği vurgulandı. Bilimsel bilgi ve toplumsal katılımın karar süreçlerinde belirleyici olması çağrısı yapıldı.
Açıklama, raporun hazırlanmasına katkı sunan TMMOB İzmir İl Koordinasyon Kurulu bileşenlerine, İzmir Tabip Odası’na, etkinlik paydaşlarına, konuşmacılara, oturum yürütücülerine ve katılımcılara teşekkür edilmesiyle sona erdi.
Şube, rapordaki önerilerin hayata geçirilmesini beklediklerini belirterek “İzmir’in geleceği, kişilerin değişmesine bağlanan umutlarla değil, kurumları bağlayan planlarla güvence altına alınmalıdır. Beklentimiz, bu raporun önerilerinin kararlara dönüşmesidir. Bu kararların ve sonuçlarının takipçisi olacağız.” ifadelerini kullandı.
