İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Dr. Cemil Tugay, Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği 31’inci Taraflar Konferansı (COP31) kapsamında Antalya’da düzenlenen oturumda Avrupa ülkelerine aşırı sıcaklarla mücadele çağrısında bulundu. Kentlerin iklim kaynaklı risklere karşı daha güçlü önlemler alabilmesi için üç talep sıralayan Tugay, Avrupa Sıcak Hava Dalgaları Planı’nın Avrupa Birliği dışındaki kentleri de kapsamasını istedi.
Antalya’daki İrlanda-AB Pavyonu’nda gerçekleştirilen “Daha Sıcak Bir Dünyada Avrupa’yı Sağlıklı Tutmak: Sıcaklık Riskinden Sağlık Sistemlerinin Dayanıklılığına” başlıklı oturumda konuşan Tugay, aşırı sıcakların özellikle kırılgan gruplar üzerindeki etkilerine dikkat çekti. İzmir’de önümüzdeki iki yıl boyunca sıcaklardan en fazla etkilenen ve korunma imkânları sınırlı olan mahallelere öncelik vereceklerini belirten Tugay, iklim mücadelesinin insan hayatı ve toplumsal eşitsizlikler üzerinden değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.
“Kentlerin koruyucu tabakası inceliyor”
Aynı zamanda Türkiye Sağlıklı Kentler Birliği Başkanı olan Tugay, kentlerin aşırı sıcaklara karşı doğal koruma alanlarını güçlendirmesi gerektiğini söyledi. Daha önce cerrah olarak görev yaptığını hatırlatan Tugay, kentlerin ağaçlar, gölgelikler, su kaynakları ve yeşil alanlarla korunabileceğini ifade etti.
Tugay, bu alanların giderek azalmasının kentleri sıcaklık karşısında daha savunmasız hâle getirdiğini belirterek, “Belediye başkanı olmadan önce cerrahtım. Tıpta çok erken öğrendiğimiz bir şey vardır: Deri, vücudumuzun en büyük organıdır ve sıcağa karşı ilk savunma hattımızdır. Deri işlevini yerine getiremediğinde bütün vücut risk altına girer. Kentlerin de bir derisi vardır. Ağaçlar, gölgelikler, su kaynakları ve yeşil alanlar. Ne yazık ki kentlerimizin pek çoğunda bu koruyucu tabaka giderek inceliyor” dedi.
Sıcaklar kırılgan grupları daha fazla etkiliyor
Aşırı sıcakların yalnızca çevresel değil, aynı zamanda ekonomik ve toplumsal bir sorun olduğunu belirten Tugay, sıcak hava dalgalarının sağlık sistemi üzerindeki yüküne işaret etti. Kalp ve göğüs hastalığı bulunanların yanı sıra yalnız yaşayan yaşlılar, açık alanda çalışan işçiler, hamile kadınlar ve çocukların yüksek sıcaklıklardan daha fazla etkilendiğini kaydetti.
Bu grupların günlük yaşamda öncelikle belediye hizmetleriyle karşılaştığını ifade eden Tugay, sıcaklara karşı hazırlık çalışmalarının mahallelerden başlaması gerektiğini dile getirdi.
Açık alanda çalışanların korunması için inşaat, tarım ve belediye hizmetlerinde çalışma saatlerinin yeniden düzenlenmesini isteyen Tugay, otobüs durakları, yoğun yaya güzergâhları ve işlek sokaklarda gölgelik alanlar ile su kaynaklarının artırılması gerektiğini söyledi.
Avrupa’ya üç maddelik çağrı
İzmir’de yürütülen İzmir95 Erken Çocukluk Programı ve İzmir Planlama Ajansı çalışmalarının sıcaklıkla mücadelede de kullanılabileceğini belirten Tugay, mevcut hizmet ağlarının risk altındaki kişilerin belirlenmesine katkı sunduğunu anlattı.
İzmir95 kapsamında gebeliğin yedinci ayından bebeğin bir yaşına kadar ailelere ev ziyaretleri yapıldığını hatırlatan Tugay, bu ziyaretlerin sıcaklık risklerinin tespit edilmesinde de değerlendirilebileceğini söyledi.
İzmir Planlama Ajansı tarafından sıcaklık, gölgelik alanlar ve yeşil örtü verilerinin nüfus bilgileriyle birlikte haritalandırıldığını aktaran Tugay, böylece desteğe daha fazla ihtiyaç duyan mahallelerin belirlenebildiğini kaydetti.
Geçtiğimiz ay Cork’ta belediye başkanları ve bilim insanlarının katılımıyla düzenlenen İklim ve Sağlık Belediye Başkanları Zirvesi'ne de değinen Tugay, Avrupa Sıcak Hava Dalgaları Planı için üç temel beklentisini paylaştı.
Tugay, “Birincisi, kentlere kaynaklara ve erken uyarı verilerine doğrudan erişim imkânı sağlanması gerekiyor. İkincisi, sıcaklar sınır tanımadığı için planın Avrupa Birliği dışındaki kentlere de açık hâle getirilmesi önemli. Üçüncüsü şu: İyi fikirlerin kamu ve özel sektör yatırımcılarının finanse edebileceği projelere dönüştürülmesine yardımcı olmalısınız.” ifadelerini kullandı.
Erken uyarı sistemleri harekete geçirmeli
Sıcak hava dalgalarına karşı yalnızca uyarı yayımlamanın yeterli olmayacağını belirten Tugay, erken uyarı sistemlerinin somut önlemlerle desteklenmesi gerektiğini söyledi.
Tugay, “Sıcaklık uyarısı verildiğinde serinleme alanları otomatik olarak açılmalı, çalışma saatleri uzatılmalı ve risk altındaki kişiler telefonla aranmalı” dedi.
Uygulamadaki sorunların başında kurumlar arasındaki koordinasyon eksikliği, belediyelerin risk altındaki kişilere ilişkin verilere erişememesi ve finansmanın kısa vadeli olması geldiğini belirten Tugay, meteoroloji, sağlık sistemi ve yerel yönetimler arasında daha güçlü bir iş birliğine ihtiyaç duyulduğunu ifade etti.
İzmir’de kırılgan mahallelere öncelik verilecek
Sıcak hava dalgalarının etkilerini ölçmek ve gelecekteki risklere hazırlanmak için yerel ölçekte veri toplanmasının önemine değinen Tugay, İzmir'de özellikle yalnız yaşayan yaşlılara ulaşmaya yönelik çalışmalar yürütüldüğünü belirtti.
Yoksulluk yaşayan yurttaşların ev koşullarının, elektrik ve gıdaya erişimlerinin de değerlendirilmesi gerektiğini söyleyen Tugay, kentteki su kaynaklarının düzenli kontrol edilmesinin önemini vurguladı. Elde edilecek verilerle gelecekte yaşanabilecek sıcak hava dalgalarına yönelik hazırlık planlarının oluşturulabileceğini kaydetti.
“Sosyal ihtiyaçlar da gözetilmeli”
Sıcak hava dalgalarına karşı önlemlerin kriz yaşanmadan önce alınması gerektiğini belirten Tugay, belediye başkanlarının bu konuyu bir halk sağlığı sorumluluğu olarak görmesi gerektiğini söyledi.
Vatandaşların evlerini koruyabilmesi, enerji ve su ihtiyaçlarını karşılayabilmesi için çözümler geliştirilmesinin önemine dikkat çeken Tugay, yeni yaşam ve ortak kullanım alanlarının yalnızca serinleme amacıyla değil, sosyal ihtiyaçları da karşılayacak şekilde düzenlenmesi gerektiğini ifade etti.
