Günlük yaşamda artan iş yükü, çalışma hayatının özel yaşamla iç içe geçmesi ve sürekli ulaşılabilir olma baskısı, tükenmişlik sendromunu beraberinde getirebiliyor. Sabahları yataktan kalkmak istememe, yoğun bitkinlik ve yetersizlik hissi yaşayan kişilerde tükenmişlik görülebiliyor.
Acıbadem Fulya Hastanesi Psikiyatri Uzmanı Dr. Talat Sarıkavak, iş yaşamında kendini güvende hissetmemenin ve iş ile özel yaşam arasındaki sınırların ortadan kalkmasının tükenmişlik sendromuna zemin hazırlayabildiğini belirtiyor. Kurumların çalışma koşullarına yönelik düzenlemeler yapmasının yanı sıra bireysel olarak alınabilecek önlemlerin de önem taşıdığına dikkat çekiyor.
Gerekli önlemler alınmadığında tükenmişliğin hafıza ve uyku sorunlarının yanı sıra mide-bağırsak şikayetleri, kalp ve damar sağlığı ile bağışıklık sistemi üzerinde de çeşitli sorunlarla ilişkili olabileceği belirtiliyor.
Tükenmişlik depresyonla karıştırılabiliyor
Tükenmişliğin günümüzde depresyonla sıklıkla karıştırılabildiğini belirten Dr. Sarıkavak, bu durumun gereksiz ve artan antidepresan kullanımına yol açabildiğine dikkat çekiyor.
10 Ekim Dünya Ruh Sağlığı Günü kapsamında değerlendirmelerde bulunan Dr. Sarıkavak, tükenmişlikle mücadelede kişilerin günlük yaşamlarında uygulayabileceği dört önemli adımı şöyle sıralıyor:
Size iyi gelen uğraşlara zaman ayırın
İş saatleri dışında farklı uğraşlara yönelmenin zihinsel açıdan yenilenmeye katkı sağlayabileceği belirtiliyor. Düzenli yürüyüş, el sanatları ve okuma grupları gibi hobilerin yanı sıra sivil toplum kuruluşlarında gönüllü sosyal sorumluluk çalışmalarına katılmanın da kişinin kendini başarılı ve işe yarar hissetmesine katkı sağlayabileceği ifade ediliyor.
Ekran kullanımını sınırlandırın
Yoğun ekran maruziyetinin dijital yorgunluğa neden olabileceği ve beynin sürekli alarm halinde kalmasına yol açabileceği belirtiliyor. Özellikle akşam saatlerinde ekran kullanımının sınırlandırılması ve uyku düzeninin korunmasının stres yükünün azaltılmasında önemli olduğu vurgulanıyor.
Stresle başa çıkmayı öğrenin
Farkındalık temelli stres azaltma uygulamalarının duygusal tükenmişliği kısa vadede hafifletmeye ve kişinin anda kalmasına yardımcı olabileceği belirtiliyor. Kalıcı iyileşme için ise psikoterapi yöntemlerinden yararlanılması öneriliyor.
Psikoterapinin; olayları felaketleştirme, mükemmeliyetçilik ve sınır koymakta yaşanan güçlükler üzerinde çalışarak daha sağlıklı başa çıkma becerilerinin geliştirilmesine katkı sağlayabileceği ifade ediliyor.
İş stresini eve taşımayın
Dr. Sarıkavak, iş kaynaklı stresin aile yaşamına da yansıyabileceğine dikkat çekerek şu ifadeleri kullanıyor:
“Tükenmişlik, tıpkı bulaşıcı bir hastalık gibi iş yerinden aile yaşamına sıçrama ve eşlerin veya çocukların psikolojisini bozma potansiyeline sahiptir. Araştırmalar, stresini eve taşıyan kişilerin eşlerinde de benzer tükenmişlik ve performans düşüşleri görüldüğünü kanıtlamaktadır. Eve girmeden önce zihinsel bir bariyer oluşturmak, evde iş konuşmamak ve aile içi iletişimde ‘işten psikolojik olarak kopabilmeyi’ başarmak, hem bireyi hem de ailenin bütünlüğünü korur” diyor.
