Türkiye’de modern mobilya tasarımı ve üretiminin öncü isimlerinden 90 yaşındaki içmimar Bediz Koz’un hayatı kitap oldu. İzmir Ekonomi Üniversitesi (İEÜ) Yayınları tarafından hazırlanan eser, Koz’un tasarımcı kimliğini ayrıntılı biçimde ele alırken, sözlü tarih röportajları, anekdotlar, mobilya ve içmimarlık projeleriyle yakın geçmişe ışık tutuyor.
Kitap, Bediz Koz’un unutulmaz hatıralarını ve ilham veren deneyimlerini günümüze taşıyan ilk kapsamlı çalışma olma özelliğini taşıyor.
İki proje kapsamında hazırlandı
Türkiye’de modern mobilya tasarımı ve üretiminin geçirdiği dönüşümü incelemek amacıyla başlatılan ‘DATUMM: Dokümantasyon ve Arşivleme Türkiye’de Modern Mobilya’ (datumm.org) ve ‘Sözlü Tarihle Türkiye Mobilya ve İçmimarlık Tarihini Okumak’ projeleri kapsamında hazırlanan kitap, alanında farklı üniversitelerden akademisyenlerin ortak çalışmasıyla ortaya çıktı.
Eser; proje yürütücüleri İEÜ İçmimarlık ve Çevre Tasarımı Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Deniz Hasırcı ve Yaşar Üniversitesi İçmimarlık ve Çevre Tasarımı Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Zeynep Tuna Ultav ile İEÜ’de aynı bölümden Doç. Dr. Deniz Avcı ve Ghent Üniversitesi Öğretim Görevlisi Dr. Melis Örnekoğlu Selçuk tarafından kaleme alındı.
Kitabı kendisine takdim ettiler
‘Sözlü Tarih Yöntemiyle Türkiye’de Mobilya ve İçmimarlık Tarihini Okumak’ serisinin altıncı kitabı olarak yayımlanan eser, okuyuculardan büyük beğeni topladı.
Prof. Dr. Deniz Hasırcı ve Prof. Dr. Zeynep Tuna Ultav, yaşamını Ankara’da sürdüren Bediz Koz’u ziyaret ederek kitabı kendisine takdim etti. Duygusal anların yaşandığı buluşmada Koz, kitabın hayata geçirilmesinde emeği geçenlere teşekkür ederek memnuniyetini dile getirdi.
Zengin bir kaynak oluşturuldu
Prof. Dr. Deniz Hasırcı, Türkiye’de modern içmimarlık tarihinde kadınların şekillendirici rolleri bulunmasına rağmen, bu katkıların kayıtlarda yeterince yer almadığını söyledi.
DATUMM ekibi olarak yürüttükleri sözlü tarih araştırmaları kapsamında, 1958’de eşi Azmi Koz ile birlikte Ankara’da Butik A firmasını ve ardından MPD (Mobilya, Planlama ve Dekorasyon) firmalarını kuran Bediz Koz’un yaşamına odaklandıklarını belirten Hasırcı, ünlü sanatçılar Suna Kan ve Ulvi Cemal Erkin’in evlerini tasarlayan Koz’un kendisiyle birlikte müşterileri, iş arkadaşları, öğrencileri ve aile bireyleriyle röportajlar gerçekleştirdiklerini ifade etti.
Çok sayıda görsel dokümanın toplanarak kitaba aktarıldığını belirten Prof. Dr. Hasırcı, proje kapsamında kitabın yanı sıra belgesel film ve uluslararası yayınların da hazırlandığını söyledi. Hasırcı, çalışmalar sonucunda içmimarlar ve öğrenciler için zengin bir kaynak oluşturulduğunu belirtti.
“Özel bir yere sahip”
Bediz Koz’un mesleğine yaklaşımı, üretimle kurduğu güçlü bağ ve yaşamı boyunca sürdürdüğü yenilik arayışıyla Türkiye’nin tasarım tarihinde özel bir yere sahip olduğunu dile getiren Prof. Dr. Hasırcı, şöyle konuştu:
"Bediz Koz'un yaşam öyküsü, ülkemizde modern içmimarlık ve mobilya tasarımının gelişimini anlamamıza imkân veren çok değerli bir tanıklık sunuyor. Kendisinin deneyimleri üzerinden bir tasarımcının kültürel altyapısının malzemeye, üretime ve gündelik yaşama nasıl yansıdığını, tasarımla kullanıcıların hayatını nasıl şekillendirdiğini görebiliyoruz. Bu kitapla yalnızca önemli bir meslek insanının hatıralarını kayıt altına almadık, aynı zamanda uzun yıllar boyunca yeterince görünür olmayan bir tasarım birikimini gelecek kuşaklara aktardık"
“Kitapların devamı gelecek”
Prof. Dr. Hasırcı, sözlerini şöyle sürdürdü:
"Bediz Koz'un cesaretinin, üretkenliğinin ve çağının ötesine geçen yaklaşımının genç tasarımcılara ilham vereceğine inanıyorum. Kitapların devamı gelecek. Tasarımcıların yanı sıra Türkiye'de modern mobilya ve içmimarlık tarihini yakından tanımak isteyen herkesi Bediz Koz'u tanımaya davet ediyor, kitap serisini tavsiye ediyorum. Kitaplarımızı yayin.ieu.edu.tr adresinden ya da kitabevleri aracılığıyla satın almak mümkün."
