Ege Üniversitesi İletişim Fakültesi ile İzmir Azerbaycan Derneği (İZAZDER) iş birliğinde hazırlanan çalışmada, iki ülke arasındaki ortak tarih ve kültürün dijital dünyada daha görünür hale gelmesi için yeni bir iletişim modeli geliştirildi.
Ege Üniversitesi İletişim Fakültesi ile İZAZDER tarafından yürütülen araştırmada, 2020-2025 yılları arasında Türkiye ve Azerbaycan'da en fazla ziyaret edilen toplam 10 dijital haber platformu incelendi. Türkiye'den 5, Azerbaycan'dan 5 haber platformunda yayımlanan toplam bin 65 haber analiz edilerek, iki ülke arasındaki ilişkilerin dijital medyada nasıl ele alındığı değerlendirildi.
Araştırmanın sonuçları ve elde edilen bulgular doğrultusunda geliştirilen iletişim modeli, "Türkiye-Azerbaycan İlişkilerinin Dijital Haberlerdeki Yansımaları: Kültürel Diplomasi Perspektifinden Bir Model Önerisi" adlı e-kitapta toplandı.
Çalışma, Ege Üniversitesi İletişim Fakültesi ile İZAZDER arasında 6 Nisan 2026 tarihinde yürürlüğe giren iş birliği protokolü kapsamında hazırlandı. Eseri, Ege Üniversitesi İletişim Fakültesi akademisyenleri Doç. Dr. Selin Bitirim Okmeydan ve Doç. Dr. Petek Durgeç ile Yaşar Üniversitesi akademisyeni Dr. Öğr. Üyesi Cudi Kaan Okmeydan kaleme aldı. E-kitap ise Global Academy Yayınevi tarafından yayımlandı.
Ortak değerler dijital geleceğe taşınmalı
Araştırmayı değerlendiren İZAZDER Yönetim Kurulu Başkanı Perviz Altay, çalışmanın Türkiye ile Azerbaycan arasındaki kardeşlik bağlarının dijital medyada daha güçlü ve sürdürülebilir şekilde anlatılmasına katkı sağlayacağını ifade etti.
Ortak tarih, kültür ve dil bağlarının genç kuşaklara dijital medya aracılığıyla aktarılmasının önemine dikkat çeken Altay, şu değerlendirmede bulundu:
"Türkiye ile Azerbaycan’ı ortak tarih, dil, kültür ve hafıza birbirine bağlıyor. Dijital medya, ‘Tek Millet, İki Devlet’ anlayışının genç kuşaklara aktarılmasında önemli bir alan hâline geldi. Bu çalışma da mevcut tabloyu bilimsel verilerle ortaya koyarken ortak değerlerimizi geleceğe taşıyacak öneriler sunuyor."
Bin 65 haber mercek altına alındı
Araştırmada Türkiye ve Azerbaycan'ın en fazla ziyaret edilen beşer dijital haber platformunda yer alan içerikler analiz edildi. İnceleme kapsamında Türkiye'den 581, Azerbaycan'dan ise 484 haber olmak üzere toplam bin 65 haber değerlendirildi.
Analiz sonucunda haberlerin "Savaş/Güvenlik", "Stratejik İttifak", "Ekonomi", "Doğal Afet" ve "Kültür/Sanat" olmak üzere beş temel başlık altında yoğunlaştığı belirlendi.
Çalışmada, 2020 yılında yaşanan İkinci Karabağ Savaşı'nın etkisiyle savaş ve güvenlik konularının her iki ülke medyasında öne çıktığı görüldü. Takip eden yıllarda ise ekonomik iş birlikleri, stratejik ortaklıklar, afet dönemlerinde sergilenen dayanışma ve kültürel etkileşim konularının daha fazla yer bulduğu tespit edildi.
Araştırmaya göre Türk dijital haber platformlarında stratejik ittifak ve ekonomik iş birliği konuları daha düzenli biçimde işlenirken, Azerbaycan medyasında savaş ve güvenlik haberlerinin yanı sıra özellikle son yıllarda kültür ve sanat içeriklerinin daha fazla öne çıktığı belirlendi. Buna karşılık Türk dijital medyasında kültür ve sanat temalı haberlerin sınırlı düzeyde kaldığı ortaya konuldu.
Bu sonucun önemli bir ihtiyacı gösterdiğini ifade eden İZAZDER Yönetim Kurulu Başkanı Perviz Altay, şöyle konuştu:
"Kardeşlik bağlarımız güçlü; ancak bu bağların dijital medyada düzenli ve çok yönlü biçimde anlatılması gerekiyor. Kültür, sanat, gençlik, eğitim ve ortak miras başlıkları gündelik haber akışında daha fazla yer bulmalı."
Sosyal medyadan haber gündemine uzanan model
Araştırma kapsamında ayrıca "Türkiye-Azerbaycan İlişkileri Medya Etkileşimi Modeli" geliştirildi. Model, sivil toplum kuruluşları ile dijital toplulukların sosyal medyada oluşturduğu gündemlerin haber medyasına taşınmasını, haberleştirilen içeriklerin yeniden dijital platformlarda yayılmasını ve bu sayede iki ülke arasındaki kültürel bağların daha geniş kitlelere ulaşmasını hedefliyor.
Çalışmada kültürel diplomasinin daha etkili ve kalıcı hale gelebilmesi için gençlere yönelik dijital çalışmaların artırılması, ortak kültürel içeriklerin hazırlanması, Türkiye ve Azerbaycan medyası arasındaki iş birliklerinin geliştirilmesi ve ortak dijital platformların kurulması önerileri de yer aldı.
E-kitabın önsözünde ise projeye akademik katkılarıyla destek veren Ege Üniversitesi Türk Dünyası Araştırmaları Enstitüsü Türk Tarihi Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Abdullah Temizkan'ın yanı sıra İZAZDER Yönetim Kurulu Başkanı Perviz Altay, Başkan Yardımcısı E. Orkun Kılıç ve dernek ekibine teşekkür edildi.
